Кіріспе

Астродинамикада орбитаның толық дөңгелектен ауытқу шамасы – эксцентриситет. Астродинамикада, астрономиялық объектінің орбиталық эксцентриситеті – басқа дене төңірегіндегі орбитасының толық дөңгелектен қаншалықты ауытқуын анықтайтын өлшемсіз параметр. 0 мәні – дөңгелек орбита, 0 мен 1 аралығындағы мәндер эллипстік орбита құрайды, 1 – параболалық қашқыш орбита (немесе тұтқындау орбитасы), ал 1-ден жоғары мәндер – гипербола. Бұл термин коникалық қималардың параметрлерінен алынған, себебі әрбір Кеплер орбитасы коникалық қима болып табылады. Ол көбінесе екі денелі оқшауланған жүйе үшін қолданылады, бірақ Галактикадағы розета тәрізді орбитамен қозғалатын объектілер үшін де қолданылуы мүмкін.

Орташа орташа

Объектінің орташа эксцентрициті – белгілі бір уақыт кезеңіндегі бұзылыстар нәтижесінде алынған эксцентрициттің орташа мәні. Нептунның қазіргі эксцентрициті 0,00859-ға тең, бірақ 1800 жылдан 2050 жылға дейін орташа эксцентрициті 0,00859 құрайды.

Климаттық әсер

Орбиталық механика маусымдардың ұзақтығын Күннің тоқырау және теңдік нүктелері арасындағы Жер орбитасының ауданына пропорционалды етуді талап етеді, сондықтан орбиталық эксцентриситет жоғары болғанда, орбитаның қашық жағында (афелий) болатын маусымдардың ұзақтығы айтарлықтай ұзаруы мүмкін. Солтүстік жарты шардың күзі мен қысы Жер ең жақын нүктеде (перигелий) болады, сол кезде Жер ең жоғары жылдамдықпен қозғалады, ал оңтүстік жарты шарда керісінше. Нәтижесінде, солтүстік жарты шарда күз бен қыс көктем мен жаздан сәл қысқа болады, бірақ жаһандық тұрғыдан алғанда, экватордың төменгі бөлігінде олардың ұзақтығы теңестіріледі. 2006 жылы солтүстік жарты шардағы жаз қысқа қарағанда 4,66 күнге, ал көктем күзге қарағанда 2,9 күнге ұзақ болды, бұл орбиталық эксцентриситеттің әсерінен болды. Апсидальды прецессия Жер орбитасындағы Күн тоқыраулары мен теңдік нүктелерінің орналасқан жерін де баяу өзгертеді. Бұл Жердің айналу осі емес, оның орбитасының баяу өзгеруі, және ол осьтік прецессия деп аталады. Бұл өзгерістердің климатқа тигізетін әсері Миланкович циклдарының бір бөлігі болып табылады. Келесі жылдары солтүстік жарты шардағы қыстар біртіндеп ұзарады, ал жаздар қысқарады. Бір жарты шардағы салқындату әсері екінші жарты шардағы жылумен теңестіріледі, ал кез келген жалпы өзгеріс Жер орбитасының эксцентриситетінің жартысына дейін төмендеуімен өтемеленеді. Бұл орбиталық радиусты азайтып, екі жарты шардың температурасын орташа мұз аралық шаңырағының деңгейіне жақындатады.

Экзопланеталар

Көптеген экзопланеталардың көпшілігі орбиталық эксцентрициті Күн жүйесіндегі планеталарға қарағанда жоғары. Орбиталық эксцентрициті төмен (шамалы дөңгелек орбиталар) экзопланеталар өз жұлдызына өте жақын орналасқан және жұлдызымен серіктесіп айналады. Күн жүйесіндегі барлық сегіз планетаның орбиталары шамалы дөңгелек. Ашылған экзопланеталар Күн жүйесінің ерекше төмен эксцентрициті сирек және бірегей екенін көрсетеді. Бір теория бойынша, бұл төмен эксцентрицитет Күн жүйесіндегі планеталардың көп санымен байланысты; екіншісі оның ерекше астероид белдеулерінің нәтижесі болуы мүмкін. Тағы бірнеше көппланеталық жүйелер табылды, бірақ олардың ешқайсысы Күн жүйесіне ұқсамайды. Күн жүйесінде планеталардың шамалы дөңгелек орбиталарына әкелген бірегей планеталар жүйесі бар. Күннің планеталар жүйесіне астероид белдеуі, Хилда отбасы, Койпер белдеуі, Хиллс бұлты және Оорт бұлты кіреді. Ашылған экзопланета жүйелерінде планеталар жүйесі жоқ немесе өте үлкен жүйе бар. Қоныстану үшін, әсіресе дамыған өмір үшін, төмен эксцентрицитет қажет. Көп планеталы жүйелерде өмір сүруге жарамды экзопланеталардың болу ықтималдығы жоғары. Күн жүйесінің "үлкен жылжу" гипотезасы оның шамалы дөңгелек орбиталарын және басқа да бірегей ерекшеліктерін түсінуге көмектеседі.