Кіріспе
Америкалық Tyson Foods компаниясы қоршаған орта, жануарлардың жағдайы және өз қызметкерлерінің әл-ауқатымен байланысты бірнеше дауға қатысқан. COVID-19 пандемиясы кезінде кейбір қызметкерлер Tyson Foods компаниясы ұсынылған қауіпсіздік шараларын, соның ішінде физикалық арақашықтықты сақтау, плексигласты қоршаулар және бет маскаларын киюді іске асырмағанын айыптады. Компанияға қарсы бірнеше сот процесі қозғалып, олардың өндіріс орындарында COVID-19 таралуына қатысты өрескел және қасақана немқұрайлылық танытқандығы туралы шағымдар келтірілді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша компанияда 141 000 адам жұмыс істейді, оның ішінде 122 000-ы АҚШ-та. Tyson Foods компаниясының өндіріс орындары негізінен Орта Батыс және Оңтүстік штаттарында шоғырланған, Арканзас штатында – 16, Техас штатында – 11, Айова штатында – 9, ал қалғандары АҚШ-тың шығыс бөлігінде, соның ішінде Теннеси штатында орналасқан. Tyson Foods АҚШ-та сатылатын сиыр еті, тауық еті және шошқа етінің шамамен бес бөлігін өндіреді. Олардың ең ірі ет өңдеу зауыты Небраска штатының Дакота-Сити қаласында орналасқан сиыр етін өндіру орны. Басқа да зауыттарға мал азырату, бауыртаздау, фермалар және тері өңдеу орындары кіреді. 2019 жылы компания Raised & Rooted брендімен өсімдік негізіндегі ақуыз нарығына енді. Бренд бастапқыда вегетариандық наггеттер мен сиыр еті мен бұршақ ақуызы қосылған бургерлерді қамтыды, кейіннен ассортименті кеңейтіліп, таңғы асқа арналған өнімдер де қосылды. 2020 жылы Tyson Foods бургер өндірісін тоқтатты және наггеттерден жұмыртқаның сарысын алып тастады, Raised & Rooted бренді алдағы уақытта жануарлардан алынған ингредиенттерсіз болатынын мәлімдеді. 2021 жылы компания Jimmy Dean брендімен екі түрлі вегетариандық таңғы асқа арналған сэндвичтерді ұсынды.
Tyson Foods has been involved in a number of controversies related to the environment, animal welfare, and the welfare of their own employees. During the COVID 19 pandemic, Tyson Foods was accused by some employees of failing to implement certain recommended protections, including physical distancing measures, plexiglass barriers and wearing of face masks. Multiple lawsuits have been filed against the company, alleging gross and willful negligence for the spread of COVID 19 at their plants. As of 2019, the company employs 141,000 people, including 122,000 in the United States. Tyson's locations are concentrated in the Midwest and South, with 16 locations in Arkansas, 11 in Texas, 9 in Iowa, and the remainder mostly in the eastern U. S., including Tennessee. Tyson produces about one fifth of the beef, chicken, and pork sold in the United States. Their largest meat packing facility is their beef production plant in Dakota City, Nebraska. Other plants include feed mills, hatcheries, farms and tanneries. In 2019, the company entered the plant protein category with their Raised & Rooted brand. The brand initially included vegetarian nuggets as well as burgers with a blend of beef and pea protein, then expanded to include tenders. In 2020 Tyson discontinued the burger and removed egg whites from the nuggets, announcing that the Raised & Rooted brand would be free of animal products moving forward. In 2021, the company launched two vegetarian patty breakfast sandwiches under its Jimmy Dean brand.
Сатып алулар мен инвестициялар
2001 жылы Тайсон Фудс IBP, Inc. компаниясын сатып алды, ол АҚШ-тағы ең ірі ет өңдеуші және шошқа етін өңдеушілердің екіншісі болды, бұл мәміле ақшалай және акциялар түрінде 3,2 миллиард АҚШ долларына бағаланды. IBP компаниясын сатып алумен бірге, компания Айова штатының Сиу-Сити қаласындағы іс-шаралар орталығының атау құқығын да иеленді. Тайсон сонымен қатар Hudson Foods Company, Garrett құс фабрикасы, Washington Creamery, Franz Foods, Prospect Farms, Krispy Kitchens, Ocoma Foods, Cassady Broiler, Vantress Pedigree, Wilson Foods, Honeybear Foods, Mexican Original, Valmac Industries, Heritage Valley, Lane Poultry, Cobb Vantress, Holly Farms, Wright Brand Foods, Inc. және Don Julio Foods сияқты компанияларды сатып алды. 2014 жылдың 29 мамырында компания Hillshire Brands компаниясының барлық акцияларын сатып алу үшін 6,13 миллиард доллар көлемінде ақшалай ұсыныс жасады, бұл Pilgrim's Corp компаниясының Hillshire компаниясына жасаған 6,4 миллиард долларлық ақшалай және акциялық ұсынысынан екі күн кейін болды. 2014 жылдың маусым айында Тайсон Pilgrim's Pride компаниясымен бәсекелесіп, Джимми Дин шұжығы мен Ball Park хот-догтарын өндіретін компанияны 8,5 миллиард долларға сатып алуға келісті. 2014 жылдың 28 шілдесінде компания Мексика мен Бразилиядағы құс шаруашылығы бизнесін JBS S. A. компаниясына 575 миллион долларға сататынын және Hillshire Brands Co. компаниясын сатып алудан түскен қаражатты 7,7 миллиард долларлық қарызын өтеуге жұмсайтынын мәлімдеді. 2017 жылдың сәуір айында Тайсон AdvancePierre Foods Holdings компаниясын, дайын бутербродтарды жеткізуші компанияны шамамен 3,2 миллиард долларға сатып алу жоспарларын жариялады. Сатып алу 2017 жылдың 7 маусымында аяқталды. 2017 жылдың қараша айында Тайсон Фудс Филадельфиядағы Original Philly Holdings компаниясын сатып алды. 2018 жылдың мамыр айында Тайсон American Proteins, Inc. және AMPRO Products, Inc. компанияларын шамамен 850 миллион долларға сатып алуды жариялады. 2018 жылдың 1 маусымында Тайсон Sara Lee, Van's, Chef Pierre және Bistro Collection брендтерін Kohlberg & Company компаниясына сататынын мәлімдеді. Сату 1 тамызда аяқталды. Қазіргі кезде Sara Lee Frozen Bakery деп аталатын компанияның бас кеңсесі Иллинойс штатының Оакбрук Террасасында орналасқан. 2018 жылдың ортасында Тайсон Фудс органикалық тауық және тауық шұжығы бренді Smart Chicken және оның аналық компаниясы Tecumseh Poultry компаниясын сатып алуға келісті. 2018 жылдың 9 тамызында Тайсон өзінің пицца қабығын өндіретін, соның ішінде TNT Crust бизнесін Остин қаласындағы Peak Rock Capital компаниясына сататынын мәлімдеді, ал мәміле 4 қыркүйекте аяқталды. 2018 жылдың 20 тамызында Тайсон Marfrig компаниясынан азық-түлік жеткізуші Keystone Foods компаниясын сатып алу ниетін жариялады. Тайсон 2018 жылдың 30 қарашасында сатып алуды аяқтағанын хабарлады. 2019 жылдың 7 ақпанында Тайсон Фудс бразилиялық BRF компаниясының Еуропа және Таиландтағы бизнесін сатып алу туралы келісімге келді. Сатып алу 2019 жылдың 3 маусымында аяқталды. 2020 жылдың 10 қаңтарында Тайсон Фудс өзінің Golden Island jerky бизнесін Jack Link's компаниясына сатқанын жариялады. 2021 жылдың 15 мамырында Тайсон Фудс өзінің үй жануарларына арналған тағамдар бизнесін, соның ішінде True Chews, Nudges және Top Chews брендтерін General Mills компаниясына 1,2 миллиард долларға сататынын мәлімдеді. Сату 2021 жылдың 7 шілдесінде аяқталды. 2024 жылдың наурыз айында Тайсон Фудс өзінің бройлер өңдеу зауытын, питомнигін және жем комбинатын Миссури штатының Декстер қаласында американдық жас жұмыртқа өндіруші Cal Maine Foods компаниясына белгісіз сомаға сатқанын жариялады.
Етті алмастыру және таза ет
2016 жылы Tyson Foods Beyond Meat компаниясының 5% үлесін сатып алып, етке балама компанияға инвестиция салған алғашқы ірі ет өндірушісі болды. Тайсон 2017 жылы Beyond Meat-ке қосымша инвестиция салды. 2019 жылы Тайсон Beyond Meat компаниясының биржаға шығуға (IPO) дейін өз үлесін сатты, оның бас директоры Ноэль Уайт Тайсонның өзінің ет баламаларын дамытуды көздегенін айтты. 2018 жылдың басында Тайсон өзінің венчурлық капиталы Tyson Ventures арқылы Калифорниядағы Memphis Meats компаниясына инвестиция құйып, жасанды ет (жақында жасалған ет) зерттеуін қаржыландырды. Сол жылы Tyson Ventures Израильдегі Future Meat жасанды ет компаниясына 2,2 миллион доллар инвестициялады. Бұрынғы бас директор Том Хейс Тайсонның жасанды ет пен ет баламаларына инвестициялауы "бір қарағанда керемет көрінуі мүмкін" деді, бірақ олар болашақ тұтынушылардың сұранысын тұрақты түрде қанағаттандыруға бағытталған.
Құрт-құмырсқалар
2023 жылы Тайсон Protix компаниясына инвестиция салуды жариялады, бұл компания үй жануарларына және адамдарға тағам ретінде пайдаланылатын жануарларға жем үшін жәндіктер өсіреді.
Корпоративтік қайырымдылық
2000 жылдан бері Tyson Foods компаниясы ел бойынша коммерциялық емес ұйымдарға миллиондаған доллар ақшалай көмек көрсетті. Forbes журналы 2007 жылы Tyson Foods компаниясын қайырымдылығы бойынша екінші орынға қойды, оның сыйлықтары жылдық операциялық табысының 1,6 пайызын құрады (8 миллион доллар). Тайсон 2011 жылдың басында АҚШ-тағы аштық мәселесін көтеріп, KNOW Hunger атты науқанын бастады. 2011 жылы Миссури штатындағы Джоплин қаласында болған дауылдан кейін Тайсон қалаға 77 000 фунт азық-түлік жіберді. Сонымен қатар, 2010 жылдың 20 сәуірінде Мексика шығанағындағы мұнай төгілуінен кейін Мексика шығанағындағы аймақтарға 100 000 фунт азық-түлік жіберді. Тайсон "Кішкентай азық-түлік шкафтарын" қолдады және 2015 жылы азық-түлік қауіпсіздігімен күресу үшін әртүрлі шараларға 2020 жылға дейін 50 миллион доллар инвестициялауға уәде берді. Компания бұл мақсатты асырып түсті, 2020 жыл басына қарай 60 миллион доллардан астам қаржы бөлді. Tyson Foods екі үлкен партияға да саяси жарна жасады.
Ғылыми-зерттеу және даму
2007 жылы Тайсон Арканзас штатының Спрингдейл қаласында жаңа өнімдерді және жақсырақ қаптаманы жасау үшін Tyson Discovery Center ғылыми-зерттеу орталығын құрды. Кейін олар Иллинойс штатының Даунерс-Гров қаласында екінші Discovery Center ашты. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Тайсонның ғылыми-зерттеу бөлімінде 300-ге жуық қызметкер жұмыс істейді. Дон Тайсон, бас директор және төраға (1967-1991). Лиланд Толлетт (1991-1998). Джон Х. Тайсон (1999-2006). Ричард Л. Бонд (2006 жылдан 2009 жылдың 7 қаңтарына дейін) (оның орнына уақытша Лиланд Толлетт тағайындалды). Донни Смит (2009 жылдың қарашасы – 2016 жылдың желтоқсаны). 2016 жылдың қарашасында компания Смиттен кейін компания президенті Том Хейз келеді деп хабарлады. Хейз (2017 жылдың қыркүйегі – 2018 жыл). Ноэл Уайт (2018 жылдың қазаны – 2020 жылдың 3 қазаны, 2021 қаржы жылының басы). Дин Бэнкс, Alphabet компаниясының бұрынғы атқарушы директоры (2020 жылдың қазаны – 2021 жылдың маусымы). Ол 1,2 миллион доллар жалақы алып, 2020 жылдың желтоқсанына дейін Солтүстік-Батыс Арканзасқа көшіп келуі немесе 2021 қаржы жылының соңына дейін өз еркімен отставкаға кетпеуі үшін 5 миллион доллар бонус алды. 2021 жылдың 2 маусымында президент және бас директор Дин Бэнкс отбасылық жағдайларға байланысты қызметінен кетті. Бұрынғы Бас операциялық директор (COO) Дони Кинг 2021 жылдың ақпанынан бастап президент және бас директор болып тағайындалды және қазірге дейін қызметте. Арканзас университетінің Литтл-Рок бөлімін бітірген ол 1982 жылдан бастап Тайсон компаниясында 36 жыл жұмыс істеді. Кингке 1,2 миллион доллар жалақы, 750 мың долларлық акция опциялары және 750 мың долларлық шектеулі акциялар қарастырылған.
Экологиялық дерек
Тайсон Фудс экологиялық зиян келтірудің көптеген жағдайларына жауапты. Тайсон – әлемдік азық-түлік өнеркәсібінде парниктік газдарды ең көп шығаратын екінші ірі компания. Ауыл шаруашылығы және сауда саясаты институтының мәліметтері бойынша, Тайсон жануарларды союға дайындау процесінің (жануарларға жем өндіру, ауыл шаруашылығы химиясын қолдану сияқты) ескерілгенде, әлемдегі парниктік газдардың ірі бір көзі болып табылады. Тайсон ауа мен судың ластануына қатысты бірнеше сот процесіне тартылған. 2003 жылдың маусым айында компания 1998 жылдан 2001 жылға дейін Миссури штатының Седалия қаласынан жақын жердегі құс өңдеу зауытынан тазартылмаған сарқынды суларды заңсыз төккенін мойындады. Соттасу келісімі аясында компания 7,5 миллион доллар айып төлеуге келісті: 5,5 миллион доллары – федералды үкіметке, 1 миллион доллары – Миссури штатына және 1 миллион доллары – Миссуридің табиғи ресурстарды қорғау қорына. Осымен қатар, Тайсон Миссуридің бас прокуроры кеңсесімен сол заңсыз төгуге қатысты істі де шешті. 2002 жылы Батыс Кентуккидің үш тұрғыны Сиерра клубымен бірлесіп, Тайсонның Батыс Кентуккидегі зауыттарынан қауіпті мөлшерде аммиак шығарылғаны туралы сотқа шағымданып, талап ашты. Тайсон 2005 жылдың қаңтарында аммиак деңгейін азайту және бақылау үшін 500 000 доллар жұмсауға келісіп, сот ісін аяқтады. 2004 жылы Тайсон Оклахома штатының Тулса қаласына 7,3 миллион доллар төлеген құс шаруашылығы компанияларының алтауының бірі болды. Бұл төлемнің себебі – құс қалдықтарын тыңайтқыш ретінде пайдалану Тулсаның негізгі ауыз су көздерінде фосформен ластануға әкелгендігі болды. 2005 жылы Тайсон Кентукки штатындағы ауаның ластануына байланысты 500 000 долларлық сот ісін реттеді. Сондай-ақ, құс қоқысын энергия және басқа да өнімдерді өндіру үшін пайдалану мүмкіндігі зерттелді. Тайсонның 2010 жылғы тұрақтылық есебінде 2004 жылдың қазаны мен 2009 жыл аралығында су пайдалану 7,6 пайызға төмендегені, ал 2007-2009 жылдары сарқынды суға қатысты рұқсаттардың бұзылуы 5,4 пайызға артқаны көрсетілді. Дегенмен, компанияның мәліметінше, ағынды су, тасқын су және ауыз сумен байланысты бұзушылықтар 51,9 пайызға өсті. Компания 2008-2009 жылдары полигондағы қатты қалдықтарды 12,5 пайызға азайтты. Тайсонның 2012 жылғы тұрақтылық есебіне сәйкес, компания 2011-2012 жылдары жалпы су пайдалануды 4,7 пайызға қысқартты, бірақ нормаланған су пайдалану сол кезеңде 1 пайызға өсті. Компания 2004 жылдың қазанынан 2012 жылға дейін суды 10,9 пайызға азайта алды. 2010-2012 жылдары Тайсон Фудс суға қатысты рұқсаттардың бұзылуын 48 пайызға, ал бұзушылықтар туралы хабарламаны 86 пайызға азайтты. Тайсон 2010-2011 жылдары парниктік газдар шығарындыларын шамамен 8 пайызға қысқартты, ал компания жеңіл жабдықтарды сатып алу, қаптаманы жақсарту және теміржол көлігін пайдалану арқылы 145 миллион шақырым жүк тасымалын қысқартты. 2013 жылы Тайсон 2006 және 2010 жылдар аралығында сусыз аммиакты кездейсоқ шығарған сегіз жеке оқиғаға байланысты 4 миллион долларға жуық айып төледі, бұл химиялық күйіктерді тудыратын өте қауіпті зат. Тайсон Фудс Дүниежүзілік ресурстар институтымен бірлесіп, 2030 жылға қарай парниктік газдар шығарындыларын 30 пайызға азайту мақсатын қойды. Жоспар Париж келісімінің мақсаттарына сәйкес көміртегі шығарындыларын шектеу үшін жұмыс істейтін компаниялардың коалициясы – Science Based Targets бастамасымен бекітілді. Тайсонның 2019 жылғы тұрақтылық есебінде компанияның тұрақтылық мақсаттарының көпшілігіне жетуге дайын екендігі көрсетілді. Тайсон Фудс 2019 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының жаһандық келісіміне қосылды, ал есепте компанияның Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты даму мақсаттарына ұқсас мақсаттары бар екендігі де айтылды. 2019 жылы Экологиялық тұтастық жобасы Тайсонды Шығыс Техастағы су жолдарына ластанудың негізгі шығарушысы ретінде анықтады. Шығыс Техас өзендері мен көлдеріне төгілген қан, несеп, нәжіс және қауырсынның көп мөлшері судағы оттегінің деңгейінің төмендеуіне ықпал етеді, бұл жергілікті жануарлар, балықтар мен тіршілік ортасына қауіп төндіреді. Экологиялық тұтастық жобасы Шығыс Техастағы Тайсон зауытының 2016-2017 жылдары таза су туралы заңның талаптарын 12 рет бұзғанын анықтады. Сондай-ақ 2019 жылы Тайсон Фудс Қоршаған ортаны қорғау қорымен серіктестік құрды, бұл қор АҚШ-тың орталық батысы мен Пенсильваниядағы 2 миллион акр жүгері алқаптарында азот пен эрозияны азайтуға көмектесті. Сол жылы Арканзас штатының Спрингдейл қаласындағы Тайсон ғимараты қоршаған ортаға ұқсас дизайн үшін LEED күміс сертификатын алды. 2020 жылдың қаңтарына қарай Тайсон Фудс-тің жерді басқару және тұрақты егіс шаруашылығы бағдарламасы шамамен 400 000 акр жүгеріні қамтыды және 2020 жылдың соңына дейін 2 миллион акр жүгеріде жақсартылған экологиялық тәжірибені қолдауды жоспарлады. 2020 жылы Тайсон Фудс үлкен емес үйым Proforest-пен бірлесіп орманды жою тәуекеліне қатысты бағалауды аяқтады, нәтижесінде компанияның жер көлемінің шамамен 94 пайызы орманды жою қаупі төмен екені анықталды. Қалған тәуекелге ұшыраған бөлігін шешу үшін қараша айында компания мал және сиыр еті, соя, пальма майы, қағаз және қаптама тізбегінде орманды жою тәуекелін азайтуға бағытталған Орманды қорғау стандартын жариялады. 2020 жылы Тайсон Фудс Қоршаған ортаны қорғау агенттігінен SmartWay Excellence Award сыйлығын алды, бұл "тасымалдау (саудагерлер және өндірушілер) және логистикалық компаниялардың жоғары экологиялық көрсеткіштері үшін беріледі". 2020 жылы Тайсон Фудс 4,89 миллион акр жерді сояға, ал 5,2 миллиард акр жерді 6 миллион сиыр, 22 миллион шошқа және 2 миллиард тауыққа жем беру үшін жүгеріге пайдаланатыны хабарланды. 2018 жылы Union of Concerned Scientists жүргізген зерттеуде олардың жерінің барлығының 5 пайызы ғана (408 000 акр) тұрақты тәжірибелерге қатысқандығы анықталды. Бірақ Тайсон 2050 жылға қарай парниктік газдар шығарындыларын нөлге дейін азайтуды жоспарлап отырғандықтан, жағдай өзгермек. Егіс жері мен тыңайтқыштар да қоршаған ортаға әсер етеді, себебі күшті азот оксиді шығарылады. Тайсонның 10,1 миллион акрының әрқайсысы үшін қолданылатын тыңайтқыштардың мөлшеріне байланысты азот оксидінің мөлшері бір жылда 0,5-тен 3 дейін өсуі мүмкін. Тайсон 2050 жылға дейін тыңайтқыштарды азайту және оларды дәлірек қолдану арқылы шығарындыларын оңай азайта алады. Тайсон мал өсірумен тікелей айналыспайды, олар жеке шаруашылықтарды жалдайды, бірақ олардың малдарынан және қолданатын жемдерінен шығарылатын эмиссияларға жауапты. Тайсон 6 миллион сиырға жауапты, олар метанды құсады және жылына шамамен 1,2 миллиард фунт метан шығарады. Тайсон тауық пен шошқаларды да өсіреді, бірақ олардың қоршаған ортаға әсері әлдеқайда аз. Олардан шығатын негізгі парниктік газдар олардың тыңайтқыштарында болады және сиырларға қарағанда өте аз. Тайсон мал қалдықтарының полигонға түсуін болдырмау үшін шаралар қабылдады, өйткені олардың 6 зауыты алтын статусын алды, яғни олардың қалдықтарының 95-99 пайызы полигонға түспейді. 2024 жылы Union of Concerned Scientists жүргізген зерттеуде 2018 жыл мен 2022 жыл аралығында Тайсон АҚШ-тың жергілікті су жолдарына азот, фосфор, хлорид, май және цианид сияқты 371 миллион фунт ластағыш заттарды 41 сою және өңдеу зауытынан шығарғаны анықталды.
Жұмысшылардың құқықтары
Джордж Вашингтон университетінің еңбек денсаулығы профессоры Селеста Монфортонның айтуынша, 2015 жылдың қаңтар және қыркүйек аралығында Tyson компаниясының 10 ет өңдеу зауытында 34 қызметкер жарақат алған, нәтижесінде айына орта есеппен бір адамның мүшесі кесілген. 2016 жылы Buzzfeed News Монфортонның зерттеулері туралы хабарлағанда, Tyson Foods "жақында жұмыс орнындағы қауіпсіздік туралы хабар тарату, хабардар ету және білім беруді жақсарту үшін жаңа бағдарламаларды іске қосты" деді. 2016 жылы Oxfam ұйымының баяндамасында анонимді қызметкерлер күнделікті дәретханаға барудан бас тартылатынын және жұмыс күнін шыдау үшін ересектерге арналған бейнелер киетінін мәлімдеді. 2017 жылы Tyson Foods компаниясы қызметкерлерге белгілі бір уақытта дәретханаға демалыс беруді және қызметкерлердің құқықтары бойынша оқытуды, "зауыттардағы конвейердің жылдамдығына көбірек назар аударуды" және қызметкерлерді қатыстыратын қауіпсіздік кеңестерін құру жоспарларын жариялады. Сонымен қатар, компания "жалақыны арттыру, үшінші тараптың қызметкерлердің жағдайына қатысты аудит нәтижелерін жария ету, демалыс және мерекелерді қамтитын әлеуметтік жәрдемақыны ұлғайту және қолданыстағы қауіпсіздік бағдарламаларын кеңейту" жоспарларын жариялады. Бұл жоспарлар 2012 жылы басталған сәйкестік аудитінен және 2015 жылы құрылған еңбек қауіпсіздігі мен денсаулықты сақтау пилоттық бағдарламасынан туындады. Бұл туралы Oxfam America және United Food and Commercial Workers бірлесіп хабарлады.
Құжатталмаған көшіп келушілердің жұмыспен қамтылуы
Тайсон Фудс 2001 жылғы 9 желтоқсанда алты қызметкерімен бірге Мексика шекарасы арқылы құжатсыз иммигранттарды өңдеу заводтарында жұмыс істеу үшін контрабандалық жолмен өткізуге сөз байласты деген айыппен сотқа тартылды. Теннесси штатының Чаттануга қаласындағы федералды округтік сотта жарияланған 36 тармақтық айыптама, Тайсонды құжатсыз жұмысшыларды шекарадан өткізуді ұйымдастырғаны және оларға Тайсонның 15 зауытында жұмыс істеу үшін жалған еңбек құжаттарын алуға көмектескені үшін айыптайды. Прокурорлар бұл құпия келісім 1994 жылға дейін созылғанын мәлімдеді. Сотқа тартылған алты менеджердің екеуі кінәларын мойдалады, ал біреуі айыптаудан кейін бірнеше ай өткен соң өмірге құмарлық танытпады. 2003 жылғы наурыз айында федералды қазылар алқасы Тайсонды және оның менеджерлерін заңсыз иммигранттарды жалдағандығы үшін айыпсыз деп таныды. 2006 жылғы қазан айында федералды судья Тайсонның заңсыз иммигранттарды жұмысқа алу тәжірибесі жалақыны 10-30% төмендеткенін алға тартатын Тайсон қызметкерлерінің талап арызына топтық іс мәртебесін берді. Талап арызында компания Ла-Раза Ұлттық Кеңесімен және Латын Америкасы Біріккен Лигасымен бірлесіп, испан тілді әсер тегі бар адамдардың жұмысқа орналасу өтінімдерін сұрауға тыйым салу арқылы федералдық рэкет заңдарын бұзғаны айтылады.
Коронавирустық (COVID-19) пандемиясы
COVID-19 пандемиясы АҚШ-та тараған кезде, Айова штатының Блэк Хок округі шерифін қоса алғанда, лауазымды тұлғалар 2020 жылдың 17 сәуірінде Tyson Foods компаниясын Уотерлоо, Айова штатындағы зауытын жаба алмағаны үшін сынады, онда аурудың ошағы басталып кеткен еді. Tyson 22 сәуірде Ватерлоо зауытын жапты. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, компанияның мәлімдемесіне сәйкес, жабылу "шошқа шаруашылығының маңызды нарығын қысқартады және елдің етпен қамтамасыз етілуін бұзады". Tyson Foods компаниясының жаңа ет бөлімінің президенті Стив Стауфер жұмыскерлердің барлығын тестілеуге қарсылық білдірді. "Барлығы ет өңдеушілерді тестілеуді қалайды, бірақ олардың айналасындағы қауымдастықтардың базалық деңгейін көрсету үшін ешкім тестілемейді", - деді Стауфер, сондай-ақ: "Біз базалық деңгейді білмейінше, менің сұрағым әрқашан: біз себеппіміз бе, әлде біз тек қоршаған ортаның құрбанымыз ба?" 21 сәуірде Tyson Техас штатының Центр қаласындағы зауытын жабу туралы хабарлады, ол Шелби округінде орналасқан, онда коронавирустың жұғу деңгейі штат бойынша орташа көрсеткіштен төрт есе жоғары. Жергілікті дәрігерлердің мәліметінше, округтағы жағдайлардың жартысынан астамы Tyson зауытының қызметкерлерімен байланысты. 22 сәуірде Tyson Индиана штатының Логанспорт қаласындағы шошқа етін өңдеу зауытын жабу туралы хабарлады. Индиана фермерлер бюросының президенті ұйымның "Tyson шошқа етін өңдеу зауытының жабылуына қатты алаңдап отырғанын" айтты. "Бұл Tyson-ға шошқа етін сататын өндірушілер үшін ауыр соққы". 23 сәуірде Tyson Вашингтон штатының Уоллула қаласындағы сиыр етін өңдеу зауытының жабылатынын хабарлады. Tyson атқарушы директоры Стив Стоуфер: "Өкінішке орай, жабылу азық-түлік қорын азайтады және малын қайда тапсыруға болатыны белгісіз шаруаларға қиындық туғызады. Бұл - жеткізу тізбегі бойынша күрделі жағдай". 26 сәуірде басқарма төрағасы Джон Тайсон New York Times газетіне "Азық-түлікпен қамтамасыз ету тізбегі бұзылуда. Біз қазіргі уақытта жабық зауыттарымызды қайта аша алмайынша, азық-түлік дүкендерінде өнімдеріміздің саны шектеулі болады" деп жазды. 2020 жылдың маусым айында ProPublica хабарлағандай, Tyson жұмысшыларды қорғау үшін ұсынылған қауіпсіздік шараларын, мысалы, физикалық қашықтықты сақтау, плексиглас қоршаулар мен бетперде киюді аурудың таралуынан кейін де іске қоспады. 21 маусымда Қытай үкіметі Tyson зауытынан тауық етін импорттауды тоқтататынын мәлімдеді. Компанияның мәлімдемесіне сәйкес, зардап шеккен зауыт Арканзас штатының Спрингдейл қаласындағы Берри-стрит зауыты еді. 2020 жылдың шілдесінде Tyson Foods 200 медбике мен әкімшілік қызметкерді жұмысқа қабылдап, компанияның пандемияға жауап ретінде АҚШ-тағы барлық өндірістік объектілерінде коронавирустық тестілеуді бастайтынын мәлімдеді. Tyson бас атқарушы директоры Ноэль Уайт компанияның автоматтандыруға инвестициясы пандемия жағдайында артуы мүмкін екенін айтты. 2020 жылдың тамызында Tyson-ның кемінде 10 261 жұмыскерінде COVID-19 анықталды (120 000-нан астам жұмыс күшінің ішінде). 2020 жылдың қарашасында Tyson қызметкерінің отбасы бұрынғы сотқа берген шағымында COVID-19-ға қатысты қызметкерлердің денсаулығы мен қауіпсіздігіне "қасақана және ойсыз немқұрайдылық" танылғаны туралы айыптамалармен бірге, зауыт менеджерінің COVID-19-ға қанша қызметкер шалдығатынына ставка жасау үшін жетекшілер мен менеджерлерге ставка жасау тобын ұйымдастырғаны туралы жаңа айыптамалар қосылды. 2020 жылдың қарашасында Tyson бірнеше жоғары лауазымды тұлғаларды жұмыстан босатты және осы айыптамаларды тексеру үшін Covington & Burling заң фирмасын жалдады. 2020 жылдың желтоқсанында Tyson АҚШ-тың бұрынғы бас прокуроры және Covington & Burling серіктесі Эрик Холдер басқарған тергеудің нәтижелерін алды және Айова штатындағы Ватерлоо зауытындағы жеті жоғары менеджерін жұмыстан босатты. Ватерлоо зауыты Tyson-ның ең ірі шошқа зауыты болып табылады және ол кеңінен тарағанға дейін 1000-нан астам Tyson қызметкеріне жұқтырған, алты адам қайтыс болған COVID-19 індетінің орталығы болды. Tyson жұмыстан шығарылғандардың есімдерін немесе есептің егжей-тегжейлі қорытындыларын жарияламады, бірақ жұмыстан шығарылғандар компанияның негізгі құндылықтарын білдірмейтінін мәлімдеді. 2021 жылдың тамызында Tyson барлық қызметкерлердің қараша айына дейін COVID-19 вакцинасымен "толық вакцинациялануы" қажет екенін жариялады. Компания қызметкерлеріне вакцинация үшін 200 доллар сыйақы ұсынды. Бұл талап 2022 жылдың 31 қазанында тоқтатылды.
Антибиотиктерді қолдану
2007 жылы Тайсон өзінің тауық өнімдерін "антибиотиктер қолданылмай өсірілген" деп таңбалай бастады және жарнамалады. Тайсонның бәсекелестері Перду Фермс және Сандерсон Фермс Тайсонның мәлімдемесі жарнама және таңбалау стандарттарындағы шындықты бұзғанын айтып, сотқа берді. Тайсон тауық жемдеріне ионофорлар қолданылғанын мойындады, бірақ кейіннен АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті (USDA) Тайсонның да осы таңбаны қолдануға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. 2008 жылдың маусым айында Тайсон болашақ таңбалар мен жарнамалардан "антибиотиктер қолданылмай өсірілген" деген жазуды өз еркімен алып тастауға келісті. 2015 жылы Тайсон Фудс компаниясы тауықтарды адам медицинасында қолданылатын антибиотиктермен тамақтандыруды тоқтату жоспарларын жариялады. 2017 жылы компания Тайсон таңбалы кеуде, наггет және қанаттар үшін тауықтарға антибиотиктер қолдануды тоқтату жоспарларын хабарлады.
Жануарлардың әл-ауқаты
Тайсон Фудс жануарларды зорлау және қатыгездікке байланысты көптеген дауларға қатысты. Жануарларды зорлау туралы құпия мәліметтерге жауап ретінде Тайсон, жасырын жануарлар құқығын қорғаушы белсенділері оны алдын алуға белсенді түрде тырыспағандықтары үшін кінәлі деп мәлімдеді. 2012 жылы Тайсон FarmCheck деп аталатын аудит бағдарламасын енгізді, ол компанияның жеткізушілері жануарларға қалай қарайтынын тексеруге арналған. Бағдарлама белгілі бір шошқа шаруашылықтарында сынақ ретінде қолданылды және өндірушілерге талаптарды орындамаған жағдайда айыппұл салуды көздейтін алғашқы ірі бағдарлама болды. 2020 жылға қарай FarmCheck Тайсонның құс өнімдерін жеткізушілеріне дейін кеңейтілді, ал құс аудитін Кәсіби жануарлар аудиторларын сертификаттау ұйымы растады. 2014 жылы NBC News телеарнасы Оклахома штатындағы Тайсонның шошқа шаруашылығында шошқаларды зорлау туралы хабарлағаннан кейін Тайсон жануарларды күтуге қатысты жаңа нұсқаулар жариялады, оларға ірі қараны үлкен қыштарда ұстау, қыштарға бейнекамералар орнату, шошқаларды кастрациялау кезінде ауырсынуды азайту стратегияларын қолдану және шошқаларды күш қолданып өлтірмеу кірді. Жануарлар құқығын қорғаушылар Тайсонды нұсқауларды "ұсыным" емес, "міндеттеме" ретінде қабылдауға шақырды. 2016 жылы Compassion Over Killing атты жануарларды қорғау ұйымы жүргізген құпия тергеуде төрт Тайсон өңдеу зауытындағы жұмысшылар тауықтарды лақтырып, ұрып, теуіп, тіпті олардың тұмсықтарына пластикалық таяқтарды тығып жатқаны анықталды. Олар құстардың мойнын қиып, оларды жүк көліктерімен қағып, жарақат алған құстарды өлімге қалдырып, үйіп тастаған. 2017 жылғы тергеу тауықтарға қатысты зорлық-зомбылық пен қатыгездікті көрсетті. 2017 жылғы тергеуден кейін Тайсон өзінің жеткізу тізбегіндегі тауықтарды бақылау үшін қашықтан бейне аудит жүйесін енгізетінін және тәуелсіз аудиторларды жұмысқа тартатынын мәлімдеді. Компания сонымен қатар бақыланатын атмосферада мал союдың пилоттық бағдарламасын бастады, ол гуманды әдіс саналады. Жануарлар құқығын қорғаушы белсенділер бұл шара жеткіліксіз деп есептейді. 2020 жылы Тайсон Арканзас университетінің Ауыл шаруашылығы бөлімімен бірлесіп, жарықтың бройлер тауығының денсаулығына тигізетін әсерін зерттеді. Олардың "Коммерциялық бройлер шаруашылығындағы бройлердің қадамын, стресті және оңды денсаулықты бағалауға айнымалы жарық интенсивтілігі бағдарламасының әсері" атты зерттеу жобасы АҚШ Құс шаруашылығы және жұмыртқа қауымдастығынан 110 000 доллар көлемінде грант алды. 2020 жылы түскен шағымнан кейін Федералды сауда комиссиясы Тайсонды тауықтарды күтуге қатысты жалған және шатастыратын жарнамалық мәлімдемелер жасағаны үшін тергеп жатыр.
Тамақтарды қайтарып алу
2019 жылдың 30 қаңтарында Тайсон Фудс кішкентай резеңке бөлшектерімен ластанған 36 000 фунт тауық наггеттерін кері қайтарып алу туралы хабарлады. Бұл шақыру АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментіне шағым түсірген тұтынушылардың мәлімдемелерінен кейін жасалды. Тайсон зақымдалған наггеттердің Аризона, Калифорния, Иллинойс, Нью-Джерси және Юта штаттарындағы клубтық дүкендердің тарату орталықтарына жеткізілгенін анықтады. 2019 жылдың 21 наурызында компания Азық-түлік қауіпсіздігі және сапаны тексеру қызметіне келіп түскен алты шағымнан кейін, оның ішінде үш адамның аузында жарақат алғаны туралы хабарламалардан соң, металл бөлшектерімен ластанған 69 000 фунт тауық таспаларын кері шақырып алу туралы мәлімдеді. 2019 жылдың 4 мамырында шамамен 12 миллион фунт тауық таспаларын кері қайтарып алу туралы кеңейтілген хабарлама жарияланды. 2019 жылдың 7 маусымында Тайсон Фудс үш тұтынушыдан түскен хабарламалар бойынша, құрамында қатты пластик болуы мүмкін 190 000 фунт тауық фриттерлерін кері қайтарып алуды жариялады. Бұл өнімдер бөлшек сауда дүкендерінде сатылмады, олар түрлі тамақ қызметтерін, соның ішінде мектептерді қамтамасыз етті. 2021 жылдың 3 шілдесінде Тайсон Фудс Listeria monocytogenes бактериясымен ластануы мүмкін шамамен 8 955 296 фунт жеуге дайын (RTE) тауық өнімдерін кері шақырып алуды жариялады. Бұл мұздатылған, толық пісірілген тауық өнімдері 2020 жылдың 26 желтоқсаны мен 2021 жылдың 13 сәуірі аралығында өндірілген.
Бағаларды манипуляциялау
2016 жылы Maplevale компаниясы Tyson және басқа құс өсірушілерді бағаны келісіммен белгілеуге сотқа берді. Алғашқы шағымнан бері көптеген тұтынушылар мен сатып алушылар да осындай талап арызбен жүгінді, олар Иллинойс штатының солтүстік округінде біріктірілді. Компаниялар тауық етінің ұсынысын шектеу және бағаларды манипуляциялау мақсатында бірлесіп жұмыс істеді деп айыпталды; осы әрекеттер 2008 жылы басталған деп хабарланды. Tyson бұл айыптауларды жоққа шығарды, оның өкілі оларды "негізсіз" деп мәлімдеді. Tyson қылмыстық қудалаудан құтылу үшін Әділет министрлігінің тергеушілеріне көмек көрсету арқылы жеңілдік бағдарламасы аясында ынтымақтастық жасады. Осы жариялауға дейін құс өнеркәсібінің төрт басшысы бағаны келісіммен белгілеуге қатысқандары үшін айыпталып сотқа тартылды. 2021 жылдың наурыз айында Tyson бағаны келісіммен белгілеу туралы талаптарды реттеу үшін құс еті сатып алушыларға 221,5 миллион доллар төлеуге келісті.