Кіріспе

Құлдықтан азат болған халықты құрметтеу мерекесі

Емансипация күні Кариб теңізіндегі көптеген бұрынғы еуропалық колонияларда және Америка Құрама Штаттарының аймақтарында африка түкпіліндегі құлдардың азаттыққа қол жеткізгенін еске алу үшін әртүрлі күндері тойланады. Кариб бассейніндегі бұрынғы британдық аумақтардың көпшілігінде 1 тамыз, 1833 жылғы Құлдық жою заңының жылдығы ретінде Емансипация күні аталып өтіледі. 1985 жылдың 1 тамызында Тринидад және Тобаго құлдықты жоюды еске алу үшін Емансипация күнін мемлекеттік мереке деп жариялаған алғашқы тәуелсіз ел болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1 тамыз Батыс Үндістанның Емансипация күні ретінде белгілі болды және ол АҚШ-тағы құлдыққа қарсы күрес қозғалысының маңызды жұмылдыру құралы мен мерекесіне айналды. Бұл күнді басқа да аймақтарда еріксіз еңбекке байланысты басқа да түрлерді жоюға қатысты да тойлайды.

Тринидад және Тобаго

1985 жылдың 1 тамызында Тринидад пен Тобаго құлдықты жоюды еске алу үшін ұлттық мереке жариялаған әлемдегі алғашқы тәуелсіз мемлекет болды. Тринидад пен Тобагода Колумбтың ашылу күні, яғни 1498 жылдың 31 шілдесінде Христофор Колумбтың Моругаға келгенін еске алатын ұлттық мереке, құлдықтан азат ету күнімен алмастырылды. Еске алу шаралары бұрынғы күні түні бойы сақтаумен басталады, содан кейін діни қызметтер, мәдени шаралар, тарихи орындардан көше шерулері, Тринидад пен Тобаго премьер-министрінің де арасындағы салтанатты тұлғалардың сөздері айтылады және ұлттық стадионға факелді шерумен аяқталады.

1 тамыз

1833 жылғы құлдықты жою туралы заң бүкіл Британ империясында құлдықты жойды (бірақ "Шығыс Үндістан компаниясының иелігіндегі аумақтар", "Сейлон аралы" және "Сент-Елена аралы" ерекшеліктер құрады; бұл ерекшеліктер 1843 жылы жойылды), ал келесі жылы, 1834 жылдың 1 тамызында күшіне енді. Бұл заңнама тек алты жасқа дейінгі құлдарды ғана босатті. Алты жастан үлкен құлдар "оқушылар" деп қайта тіркелді және бұрынғы иелеріне өтемақы төлеу мақсатында аптасына 40 сағат ақысыз жұмыс істеуге міндеттелді. Толық азаттық 1838 жылдың 31 шілдесінде түнгі сағат 00:00-де қол жеткізілді. Гайана, Доминика, Багам аралдары, Виргин аралдары және Сент-Люсия сияқты аумақтарда бұл мереке тамыздың бірінші дүйсенбісінде атап өтіледі.

Антигуа және Барбуда

Антигуа мен Барбуда карнавалды тамыздың бірінші дүйсенбісінде және оның төңірегінде тойлайды. 1834 жылдан бері Антигуа мен Барбуда құлдықтан азаттықты тойлап келеді. Тамыздың бірінші дүйсенбісі мен сейсенбісі халықтың Азаттық күнін тойлауы үшін банк демалысы күні ретінде белгіленген. Дүйсенбі күні "Жоверт" мерекесі өтеді – бұл құлдықтан ерте таңда азат етуді бейнелейтін көшелік той.

Ангилья

Ангилья: Эмансипацияны еске алумен қатар, бұл Ангилья карнавалының "Тамыз аптасының" басталу күні. Карнавал 1 тамызда Ж'овертпен басталады.

Багам аралдары

Багам аралдары: Мерекелер негізінен Нассаудағы Фокс Хилл ауылында шоғырланған. Бұл бұрынғы құл ауылының тұрғындары, халық аңызы бойынша, аралдағы қалғандардан бір апта кейін бостандықтары туралы білген. 1 тамызда басталып, бірнеше күнге созылатын Бей Фест мерекесі Элеутера аралындағы Хэтчет Бей елді мекенінде, ал "Шығанаққа оралу" мерекесі де Элеутерадағы Тарпум шығанағы елді мекенінде өткізіледі.

Белиз

2021 жылдан бастап Белиз, Кариб теңізінің басқа елдерімен бірге, 1 тамызда Құлдықтан азат ету күнін тойлайды, бұл 1834 жылы Кариб теңізі аймағындағы құлдардың азат етілуіне арналған.

Бермуд аралдары

Бермуда азаттық күнін тамыздың бірінші дүйсенбісінен бұрынғы бейсенбіде тойлайды, сондықтан ол шілде немесе тамыз айына келеді.

Кубок ойыны

Эмансипация күні Кубок матчымен аталады, бұл екі күндік мемлекеттік мереке және арал тұрғындары ойнайтын крикет матчы, ол Бермудаға ғана тән. Кубок матчының бастауы Сомерсет пен Сент-Джордж еншісіндегі Достық қоғамдар мен ложалардың мүшелері құлдықты жою күнін атап өту үшін жиналған кезде болды. 1902 жылы турнирге күміс кубок енгізілді, сондай-ақ сол жылы 12 маусымда алғашқы ресми Кубок матчының крикет ойыны өтті. 1947 жылғы «Мемлекеттік мерекелер туралы» заңда тамыздың бірінші дүйсенбісіне дейінгі бейсенбі және жұма күндері ұлттық мерекелер ретінде белгіленді, олар Кубок матчы күні және Сомерс күні деп аталды (ағылшын отарлаушысы және капер Джордж Сомерс атымен). 1999 жылы Кубок матчы күні Эмансипация күні деп өзгертілді, ал 2020 жылдың ақпан айында Сомерс күні Бермуда жазушысы және құлдықта болған Мэри Принс есімімен аталатын Мэри Принс күні болып қайта аталды.

Британдық Виргин аралдары

Британдық Виргин аралдары: Тамыз айының бірінші дүйсенбісі, сейсенбісі және сәрсенбісі "Тамыз фестивалі" ретінде тойланады.

Канада

2021 жылдың наурызында Канаданың Төменгі палатасы 1 тамызды Канаданың барлық аймақтарында Азаттық күні ретінде мойындау туралы ұсынысты бірауыздан қабылдады. Дегенмен, африкалық канадалық қауымдар 1800 жылдардан бері Азаттық күнін тойлап келеді, әсіресе Онтарио провинциясындағы Виндзор, Оуэн Саунд, Амхерстбург және Сандвич қалаларындағы афро-канадалық қауымдар, сондай-ақ Нью-Брансуик және Нова-Скотия провинцияларында. 1 тамыз күні 1833 жылғы Құлдықтан Босату заңы 1834 жылы Британ империясында, соның ішінде Канадада да құлдықты тоқтату күнін белгілейді. Алайда, Британ империясында құлдыққа қарсы заңнаманы алғаш рет қабылдаған отар – Жоғарғы Канада, қазіргі Онтарио болды. Жоғарғы Канаданың алғашқы вице-губернаторы Джон Грейвс Симко 1793 жылғы Құлдыққа Қарсы заңды қабылдады, ол құлдарды импорттауға тыйым салды және құл әйелдерден туған балалардың 25 жасқа толғанға дейін құл болып қалатынын белгіледі, бұл олардың өмір бойы құл болып қалуынан өзгеше. Бұл Британ империясында құл саудасын жою және құлдықты шектеу бойынша алғашқы құқықтық акті болды. Құлдыққа Қарсы заң Құлдықтан Босату заңымен толықтырылды. 2022 жылы Канададағы Азаттық күнінің тойлануы Канаданың Парктері басқармасымен ұлттық тарихи оқиға деп жарияланды.

Жаңа Шотландия

Эмансипация күні 1 тамыз күні Новая Шотландияның Заңнамалық Ассамблеясы 2021 жылдың 13 сәуірінде белгіленді. Бұл күн провинциялық салтанатты шаралармен, сондай-ақ қоғамдық ұйымдар ұйымдастырған іс-шаралармен аталып өтеді. Новая Шотландияның вице-губернаторы Артур ЛеБлан 2022 жылы: «Біз провинция ретінде, бәріне теңдік, бейбітшілік және қадір-қасиетті қамтамасыз етуге деген міндеттемемізді жаңартамыз. Өткендегі зияндар қайталанбауы үшін біз институттарымыз бен қауымдастықтарымызды inclusion принципіне негіздеп құруды жалғастырамыз» деді. Сондай-ақ провинция 23 тамызды құл саудасы мен оның жойылғанына арналған халықаралық еске алу күні ретінде таниды, бұл 1791 жылы өз бостандықтары үшін күрескен Гаити мен Доминикан Республикасының африкалық текті халқының құрметіне арналған.

Онтарио

2008 жылы провинциялық заң шығарушы орган 1 тамызды Азаттық күні деп белгіледі. Парламент актісінің кіріспесінде былай делінген: «Онтарионың афро-канадтық қауымының мұрасын және оның Онтариоға қосқан және әлі де қосып келе жатқан үлесін мойындау маңызды. Сонымен қатар, барлық нәсілдер үшін адам құқықтары мен қысымнан азат болу жолындағы үздіксіз халықаралық күресті еске түсіру маңызды, оны лейтенант-губернатор Джон Грейвс Симко және доктор Мартин Лютер Кинг ең жақсы бейнелейді. Осыған сәйкес, 1 тамызды Азаттық күні деп ресми түрде тану және оны тойлау орынды». Азаттық күнін еске алудың ерекше шараларының бірі – Универсалды афро-канадтықтарды жақсарту қауымдастығының (UNIA) Торонто бөлімшесі ұйымдастырған «Үлкен пикник» болды, ол 1920 жылдардан 1950 жылдарға дейін мыңдаған адамды тартты. Алғашқы «Үлкен пикник» 1924 жылы Порт-Далхаузи қауымындағы Лейксайд саябағында өтті. 1932 жылы Виндзорда алғашқы Азаттық күні шеруі өтті, ол «жер бетіндегі ең ұлы еркіндік шоуы» деп танылды. Уолтер Перри ұйымдастырған шеру мен фестивальде Мартин Лютер Кинг, Мэри МакЛеод Бетун, Стиви Уандер, Бенджамин Мейс, Фред Шаттлсворт, Марта Ривз және The Vandellas, сондай-ақ Элеонора Рузвельт сияқты танымал қонақтар болды. Перридің 1968 жылы қайтыс болуы осы дәстүрдің аяқталуына елеулі әсер еткенімен, 1967 жылғы Детройт қаласындағы тәртіпсіздіктерге қатысты алаңдаушылық қала кеңесінің өкілдерін Азаттық күнін тойлауға қажетті рұқсаттарды беруден бас тартуға мәжбүр етті. Оуэн Саунд 157 жылдан бері Азаттық күнін пикникпен тойлап келеді және қазір Азаттық фестивалін өткізеді.

Гренада

Гренада: Тамыз айының бірінші дүйсенбісі мәдени шаралармен Ерік-азаттық күні ретінде тойланады.

Гуана

Гайана: 1 тамыз – Мәдени шаралар мен іс-шаралармен аталатын Азаттық күні, оның ішінде отбасы жиналыстары ұйымдастырылады, онда «cook up» сияқты дәстүрлі тағамдар дайындалады.

Жамайка

1 тамыз – Ямайкадағы Азат ету күні – мемлекеттік мереке және бір апталық мәдени тойлаудың бір бөлігі. Осы күндері ямайлықтар 1962 жылғы 6 тамыздағы Ямайка Тәуелсіздік күнін де атап өтеді. 1 тамыз бен 6 тамыз екеуі де мемлекеттік мерекелер. 1962 жылы тәуелсіздік алған кезде Азат ету күні ұлттық мереке ретінде тойлану тоқтатылды. 1998 жылғы «Мерекелер (жалпы мемлекеттік)» заңы бойынша, Рекс Неттлфорд бастаған алты жылдық күрес нәтижесінде ол қайтадан ұлттық мереке ретінде жарияланды. Дәстүр бойынша, 31 шілдеде адамдар күткісіздік күйінде болып, түн ортасында шіркеу қоңырауларын соғып, парктері мен қоғамдық алаптарда барабан шалады, осылайша құлдықта болған африкалықтардың алғашқы бостандық сәттерін қайта жаңғыртады. Азат ету күнінде, әсіресе 1838 жылы Азат ету заңы қабылданған кезде Ямайка үкіметінің ордасы болған Испан Таунында, қала орталықтарында Азат ету туралы жариянаманың оқылуы қайта жандандырылады. 2002 жылы 31 шілдеде, Азат ету күнінің қарсаңында Кингстонда ашылған Азат ету паркі, осы мерекеге арналған.

Сент-Китс және Невис

Сент-Китс және Невис: Тамыз айының бірінші дүйсенбісі мен сейсенбісі «Азаттық күні» және Невис аймағында «Културама» мерекесі ретінде тойланады.

Сент-Винсент және Гренадиндер

Сент-Винсент пен Гренадиндер де тамыз айының дүйсенбісін тойлайды.

Оңтүстік Африка

1833 жылғы құлдықты жою туралы заң 1838 жылдың 1 желтоқсанында Кейп колониясында төрт жылдық мәжбүрлі оқудан кейін толық күшіне енді. Шамамен 39 000 құл азат етілді, ал британ үкіметі бөлген 3 миллион фунт стерлингтің 1,2 миллионы (2016 жылғы ЖІӨ-нің шамамен 4,175 миллиард фунт стерлингіне эквивалент) колониядағы 1300 бұрынғы құл иеленген фермерлерге өтемақы ретінде төленді.

Орталық Америка

Кариб теңізінің Никарагуа жағалауында құлдықтан азат ету 1841 жылдың тамыз айында, бірақ әртүрлі күндері болды. Блюфилдс және Перл лагунасы 1841 жылдың 10 тамызында азаттыққа ие болды. Корн аралы 1841 жылдың 27 тамызында азаттыққа ие болды.

Суринам 1 шілде

1 шілдеде Кети Коти (Сранантонго: "тізбек үзілді" немесе "тізбек қиылды") Суринамдағы Ерік-азаттық күні тойланады, бұл Нидерланд Корольдігінің бұрынғы колониясы. Бұл күн Суринамдағы құлдардың міндетті 10 жылдық кезеңнен кейін, 1873 жылға дейін толықтай босатылмағанын еске салады. Осы кезеңде олар плантацияларда аз төлемақымен және мемлекеттік санкциямен күштеп жұмыс істеуге міндетті болды.

Колумбия округі 16 сәуір

Колумбия округінде 16 сәуір – Бостандық күні ретінде тойланады. 1862 жылдың 16 сәуірінде президент Авраам Линкольн Колумбия округіндегі қызмет немесе еңбекке тартылған адамдарды босату үшін Колумбия округінің Ақылы бостандық туралы заңына қол қойды. Бұл заңды Массачусетс штатының сенаторы және белсенді құлдыққа қарсылық көрсететін Генри Уилсон енгізді. Ол президент Линкольн кең ауқымды Бостандық жарлығын жариялағаннан бұрын, Колумбия округінде шамамен 3100 құлды азат етті. Колумбия округінің Ақылы бостандық туралы заңы – федералды үкіметтің құлдардың бұрынғы иелеріне өтемақы төлеген жалғыз мысалы. 2005 жылдың 4 қаңтарында мэр Энтони А. Уильямс Бостандық күнін округтің ресми мемлекеттік мерекесі деп жариялаған заңға қол қойды. Бостандық күні 16 сәуірде болғанымен, заң бойынша, егер 16 сәуір апта соңына түсетін болса, Бостандық күні ең жақын жұмыс күнінде тойланады. Бұл салық декларациясын тапсыру мерзіміне әсер етеді, ол әдетте 15 сәуірге дейін тапсырылуы керек. Федералды үкімет мерекеге орай, егер Бостандық күні сенбі немесе жексенбіге түсетін болса, федералды және барлық штаттық салық мерзімдерін 18-іне, ал егер Бостандық күні дүйсенбіге түсетін болса, 17-іне ауыстырады. Әр жыл сайын осы мерекеде түрлі шаралар ұйымдастырылады, соның ішінде дәстүрлі Бостандық күні шеруі. Бұл шеру 1866 жылдан 1901 жылға дейін жыл сайын өткізіліп келді. 101 жылдық үзілістен кейін, Вашингтондағы шеру 2002 жылы, жаңа мерекеге үш жыл бұрын қайта жаңғырды.

Флорида 20 мамыр

Флорида штаты 20 мамырда азаттық күнін салтанатты шаралармен тойлайды. Штаттың астанасы Таллахассиде Азамат соғысының қайта жандандырушылары генерал-майор Эдвард МакКук және басқа да одақтас әскерлердің рөлін ойнап, 1865 жылғы 20 мамырда Кнотт үйінің сатыларынан генерал МакКук айтқан сөзін көрсетеді. Бұл Флоридадағы Азаттық жариянамасының алғаш рет оқылған күні болды.

Грузия 29 мамырға жақын сенбі

Томстаун (Джорджия штаты) қаласында 1866 жылдың мамыр айынан бері Азаттық күні тойланады. Ұйымдастырушылар бұл шараның "Америка Құрама Штаттарындағы үздіксіз сақталып келе жатқан ең ежелгі жылдық азат ету мерекесі" екеніне сенімді. Жыл сайынғы шара 29 мамырға ең жақын сенбі күніне жоспарланады. Уильям Гилфорд 1866 жылы алғаш рет өткізілген бұл шараның алғашқы ұйымдастырушысы болды.

Кентукки және Теннеси 8 тамыз

Эмансипация күні 8 тамызда Хопкинсвилл, Кристиан округі; Падука, Маккракен округі; және Расселвилл, Логан округі Кентукки штатында, сондай-ақ Батыс Кентуккидегі басқа да қауымдастықтарда және көптеген жылдар бойы Оңтүстік Иллинойс штатындағы Хардин округінде тойланады. "Падука Сан" газеті хабарлағандай, бұл 1865 жылы осы аймақтағы құлдар өз бостандықтары туралы білген күнінің мерейтойы. PBS деректі фильмінің мәліметінше, бұл АҚШ президенті Эндрю Джонсонның құлдықта ұстаған адамдардың азаттық күнін еске алады, оның бірі Теннесси штатының шығысында жыл сайынғы мерекелерді бастаған. 1938 жылы 1858 жылы Эндрю Джонсонның құлы болып туған Уильям А. Джонсон Теннесси штатындағы Чилхови паркінде Эмансипация күнін тойлау кезінде сөз сөйледі. Блокнот|Джонсон осы аймақтағы соңғы құлдардың бірі. 1 қаңтар Эмансипация күні ретінде белгіленген, бірақ Эндрю Джонсон өз құлдарын 8 тамызда босатқан, ал Шығыс Теннессидің афроамерикандық халқы осы күнді әрдайым Эмансипация күні ретінде тойлап келген. Биылғы мереке 9 тамызға ауыстырылды, себебі 8 тамыз жексенбіге тура келді. 2020 жылдың 1 қарашасында Мэриленд штатының губернаторы Ларри Хоган Мэриленд Эмансипация күнін мойындаған жарлық шығарды. "156 жыл бұрын Мэриленд штатының жаңа конституциясы құлдықты жойды. Біз Мэриленд Эмансипация күнін тойлап, бостандыққа қол жеткізу үшін бар жанын салып, өздері мен басқалар үшін тәуекел еткен батыл Мэриленд тұрғындарының мұрасын еске аламыз". 2020 жылдың 30 қазанында Монтгомери округінің басшысы Марк Эльрих және округтік кеңестің төрағасы Сидни Кац, округтік кеңес атынан, 1 қарашаны Монтгомери округінде "Эмансипация күні" деп жариялаған бірлескен мәлімдеме жасады. Бұл мереке 1783 жылы Квок Уокердің бостандыққа қатысты сот ісі бойынша қабылданған шешімді еске алады, онда құлдық 1780 жылғы Массачусетс конституциясына сәйкес күшін жойған заңдық келісім деп танылды. Массачусетс 1790 жылғы федералдық санақта құлдардың саны нөлге дейін азайған алғашқы штат болды, себебі құлдыққа орнына келісімшарт бойынша жұмыс істеу немесе жалақы төленетін жұмыс ұсынылды. 13-ші түзету қажетті үштен екі дауыспен ратификацияланғанымен, Миссисипи штаттары конституциялық түзету ұсынылғаннан кейін ратификация құжатын ұстап қалды. Миссисипи ақыры 2013 жылдың 7 ақпанында ратификация құжатын ұсынды.

Оңтүстік Каролина 1 қаңтар

Оңтүстік Каролина штатында 1 қаңтарда Азаттық күні тойланады. Бұл күнді таңдаудың екі себебі бар. Біріншіден, 1808 жылдың 1 қаңтарында Америка Құрама Штаттары Атлантикалық құл саудасына қатысуын тоқтатты. Екіншіден, 1863 жылдың 1 қаңтарында полковник Томас Уэнтуорт Хиггинсон сол күні күшіне енген Азат ету жарлығын Оңтүстік Каролина жағалауында дислокацияланған 1-ші Оңтүстік Каролина еріктілер жаяу әскер полкінің әскери қызметкерлеріне оқып берді.

Техас 19 маусым

Техас штатында 19 маусым Азаттық күні ретінде тойланады. Бұл күн 1865 жылы Техаста құлдықтан босату туралы жарияланған хабарды еске түсіреді. Көбінесе бұл күн Juneteenth деп аталады. 20 ғасырдың соңынан бері бұл дата Техас шегінен тысқары жерлерде де танымал болды және 2021 жылы федералдық мереке болып жарияланды.

Вирджиния 3 сәуір

Вирджиния штатының Ричмонд қаласында 3 сәуір Азаттық күні ретінде еске алынады. 3 сәуір күні 1865 жылы Ричмонд АҚШ-тың түсті терілі әскерлері бастаған Одақ әскерінің бақылауына өткен күн.

Пуэрто - Рико 22 наурыз

Пуэрто-Рико 22 наурызда Азаттық күнін (Día de la Abolición de Esclavitud*) мерекелеп тойлайды. Пуэрто-Рикода құлдық 1873 жылы, арал әлі Испанияның отарлауында болған кезде жойылды.

АҚШ Виргин аралдары 3 шілде

АҚШ Виргин аралдары 3 шілдеде V. I. Емансипация күнін (Дания Батыс Индиясының Емансипация күні) ресми мереке ретінде тойлайды. Бұл мереке 1848 жылы Дания губернаторы Питер фон Шолтеннің "Дания Батыс Индиясындағы барлық құлдар бүгіннен бастап азаттыққа шығарылды" деген жарлығын еске түсіреді. Бұл жарлық Фредерикстед, Сент-Круада Джон Готлиб (Мозес Готлиб, генерал Будхое) бастаған құлдар көтерілісінен кейін жарияланды. 2017 жылдан бері 3 шілдеге дейінгі толық апта Виргин аралдарының Бостандық аптасы ретінде танылған. Емансипация күні, Бостандық аптасы және Сент-Джон фестивалінің мәресі АҚШ Виргин аралдарында концерттер, билер, семинарлар, тарихи қойылым және Фредерик бекінісіне жасалған шабандоздаудың қайта жандандырылуымен атап өтіледі.