Кіріспе

Карибтік қоғамдастық (CARICOM немесе CC) – 15 мүше мемлекеттен (14 ұлттық мемлекет және бір тәуелділік) және Америка мен Атлант мұхитындағы бес қауымдасқан мүшеден тұратын, саяси және экономикалық одақ болып табылатын үкіметаралық ұйым. Оның басты мақсаты – мүшелері арасында экономикалық интеграцияны және ынтымақтастықты дамыту, интеграцияның нәтижелері тең бөлінуін қамтамасыз ету және сыртқы саясатты үйлестіру. Ұйым 1973 жылы Чагуарамас шартына қол қойған төрт құрылтайшы мүшесімен құрылды. Оның негізгі қызметтері: экономикалық саясатты үйлестіру және даму жоспарлау; құзыретіндегі кем дамыған елдерге арналған арнайы жобаларды әзірлеу және іске асыру; көптеген мүшелері үшін өңірлік бірыңғай нарық ретінде жұмыс істеу (Caricom бірыңғай нарығы); өңірлік сауда дауларын реттеу. Ұйымның хатшылығы Джорджтаун қаласында (Гайана) орналасқан. CARICOM-ға Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясынан ресми бақылаушы мәртебесі берілді. CARICOM-ды Кариб теңізінің ағылшын тілді елдері құрды, қазіргі уақытта оған барлық тәуелсіз ағылшын тілді арал мемлекеттері, сондай-ақ Белиз, Гайана, Монтсеррат және Суринам, сонымен қатар басқа да британдық Кариб аймақтары мен Бермуд аралдары қауымдасқан мүшелер ретінде кіреді. 1990 жылдарға дейін ағылшын тілі ғана ресми жұмыс тілі болды. 1995 жылы голланд және срань-тонго тілдерінде сөйлейтін Суринам, ал 2002 жылы француз және гаити креол тілдерінде сөйлейтін Гаити қосылғаннан кейін ұйым көптілді болды. Сонымен қатар, 2003 жылы испан тілі төртінші ресми тіл ретінде қосылды. 2012 жылдың шілдесінде CARICOM француз және голланд тілдерін ресми тілдер деп жариялауды қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2001 жылы Үкімет басшыларының конференциясы CARICOM-ның ортақ нарығы идеясын CARICOM-ның бірыңғай нарығы мен экономикасына (CSME) айналдыруға жол ашатын, қайта қарастырылған Чагуарамас шартына қол қойды. Қайта қарастырылған шарттың бір бөлігі Кариб Әділет сотын құруға және іске асыруға бағытталған.

Кубамен қарым-қатынасы

2017 жылы Куба Республикасы мен КАРИКОМ «КАРИКОМ-Куба сауда және экономикалық ынтымақтастық туралы келісімге» қол қойды, бұл жақын сауда байланыстарын жеңілдетуге бағытталған. 2022 жылдың желтоқсанында Куба президенті Мигель Диас-Канель Барбадостың Бриджтаун қаласында КАРИКОМ мемлекеттері мен үкімет басшыларымен кездесті. Бұл кездесу КАРИКОМ пен Кубаның тәуелсіз мемлекеттері арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың орнауының 50 жылдығы мен КАРИКОМ-Куба күнінің 20 жылдығын атап өту үшін өткен 8-ші КАРИКОМ-Куба саммиті аясында болды. Куба сондай-ақ КАРИКОМ-ның екіжақты ынтымақтастықты тереңдету және аймақтық «Азық-түлік өндірісі және қауіпсіздігі жөніндегі бірлескен министрлік жұмыс тобы» аясындағы кеңейтілген талқылауларға қосылу туралы ұсынысын қабылдады.

Хатшылық

Карибтік қоғамдастығының хатшылығы – КАРИКОМ-ның бас әкімшілік органы. Кариб теңізі қоғамдастығының бас хатшысы – бас атқарушы және сыртқы және қоғамдастық қатынастарын басқарады. Бас хатшының қызмет мерзімі бес жылды құрайды және оны қайта тағайындауға болады. Кариб теңізі қоғамдастығының бас хатшысының орынбасары адам және әлеуметтік даму мәселелерімен айналысады. Кариб теңізі қоғамдастығының бас кеңесшісі сауда және экономикалық интеграцияны қамтамасыз етеді. КАРИКОМ хатшылығының мақсаты: "Мүше мемлекеттерге қолдау көрсету арқылы қоғамдастықтың халқының өмір сапасын жақсартуға, сондай-ақ инновациялық және өнімді қоғамды дамытуға, халыққа бағытталған, тұрақты және халықаралық бәсекеге қабілетті қоғамдастыққа қол жеткізуге жұмыстанушы институттармен және топтармен серіктестік орнату."

Стандартты

Карибтік қоғамдастығының туы 1983 жылғы қарашада Тринидад және Тобагоның Порт-Оф-Испания қаласында өткен Үкімет басшыларының конференциясында таңдалып, бекітілді. Джорджтаундағы WINART зерттеулер фирмасының бастапқы дизайны 1983 жылғы шілдеде өткен Үкімет басшыларының конференциясында маңызды өзгерістерге ұшырады. Ту алғаш рет 1984 жылғы 4 шілдеде Багам аралдарындағы Нассау қаласында Үкімет басшыларының бесінші кездесуінде көтерілді. Тудың аясы көк түсті, бірақ жоғарғы бөлігі аспанды бейнелейтін ашық көк, ал төменгі бөлігі Кариб теңізін бейнелейтін күңгірт көк түсті. Ортадағы сары шеңберде Карибтік қоғамдастығының логотипі – екі біріккен "C" әрпі қара түспен басылған күн бейнеленген. Екі "C" әрпі сынған тізбектер түрінде бейнеленген, бұл бірлік пен отаршылдық өткенмен ажырасуды символдайды. Күнді айналдыра жасыл сақина аймақтың өсімдік әлемін көрсетеді. Бұл ән бірлікке қолдау көрсетуге және Карикомдықтардың ұлттық мақтанышын оятуға бағытталған. Мүше мемлекеттер мен Кариком хатшылығы музыка саласындағы тәуелсіз сарапшылардан тұратын аймақтық төрешілер алқасын ұсынды. Үш кезеңдегі бәйгеде 63 өтініш ішінен соңғы үштік іріктелді, олардың ішінде төрешілер Доминикадан Мишель Хендерсонның «Celebrating CARICOM» әнін жеңімпаз деп таныды. Оның әні күйеуі Роланд Делсол жанынан шығарылып, Эрлсон Мэтью аранжировкалады. Сондай-ақ, Михаэль Феррол барабанда орындады және Санкт-Альфонс хоры хормен қатысты. Тринидад және Тобагодан Карл Бивер Хендерсон бұл әнді Кариком үшін қайта өңдеді. Хендерсонның «Celebrating CARICOM» әнінің алғашқы ресми орындалуы 2014 жылғы 1 шілдеде Антигуа және Барбудада өткен Үкімет басшыларының отызыншы бес аймақтық кездесуінің ашылу салтанатында өтті. Бұл Кариб теңізі елдерінің бірлігін нығайту және суретшілерді өз елдерінің ең жақсыларын көрсету арқылы ынталандыру арқылы жүзеге асырылды. Ол 1972 жылы Гайананың сол кездегі президенті Форбс Бернхэмнің бастамасымен құрылды, ол аймақтағы басқа да ерекше өнер фестивальдерінен шабыттанды.

Статистика

+ Халық және толық және қауымдасқан мүшелердің экономикалық статистикасы Мүшелік Жер көлемі (км2) Халық (2019) ЖІӨ (БӨК) Миллиондаған АҚШ доллары (2017) ЖІӨ (БӨК) Бір адамға (БӨК) АҚШ доллары (2017) Адам дамуының индексі (2022) қауымдасқан 91 15,174 175.4 12,200 – толық мүше 442.6 104,084 2,390 26,300 0.826 толық мүше 10,010 385,340 9,339 25,100 0.820 толық мүше 430 287,010 4,919 17,500 0.809 толық мүше 22,806 398,050 3,230 8,300 0.700 қауымдасқан 54 63,779 5,198 85,700 – толық мүше 151 32,206 500 42,300 – толық мүше 264 64,420 2,507 43,800 – толық мүше 751 74,679 851 12,000 0.740 толық мүше 344 108,825 1,590 14,700 0.793 толық мүше 214,970 786,508 6,367 8,300 0.742 толық мүше 27,560 11,242,856 19,880 1,800 0.552 толық мүше 10,831 2,728,864 26,200 9,200 0.706 толық мүше 102 5,220 43.8 8,500 – толық мүше 261 56,345 1,528 26,800 0.838 толық мүше 606 180,454 2,384 13,500 0.725 толық мүше 389 109,803 1,281 11,600 0.772 толық мүше 156,000 573,085 7,928 13,900 0.690 толық мүше 5,128 1,359,193 42,780 31,200 0.814 қауымдасқан 948 37,910 632 29,100 – Толық мүшелердің жалпы саны 432,510 18,400,316 130,711 15,247 0.751

Мыңдаған Карибом азаматтары қауымдастықтың басқа мүше мемлекеттерінде тұрады. Шамамен 30,000 ямайкалық басқа CARICOM мүше мемлекеттерінде заңды түрде тұрады, негізінен Багам аралдарында (6,200), Антигуа және Барбудада (шамамен 12,000), Барбадос және Тринидад және Тобагода. 2014 жылдың қазанына қарай Тринидад пен Тобагода заңсыз тұратын ямайкалықтардың саны 19,000-ға жетті, сонымен қатар 7,169 барбадостық және 25,884 гайаналық заңсыз тұрып жатыр. Ямайкада 8,000-ға жуық Тринидад және Тобаголық тұрғын бар. Барбадос гайаналық диаспораның үлкен бөлігін қамтиды, олардың ішінде (2005 жылы) 5,032 адам азаматтар, тұрақты тұрғындар, иммигранттар (иммигрант мәртебесімен) және Caricom білікті азаматтары ретінде тұрақты түрде өмір сүрді; 3,200 адам жұмыс рұқсатымен, студенттер ретінде немесе "тұру және жұмыс істеу" мәртебесімен Барбадоста уақытша өмір сүрді. Сол кезде Барбадоста заңсыз өмір сүрген тағы 2,000–3,000 гайаналық болды деп есептеледі. Барбадос пен Гайана арасындағы көші-қон 150 жылдан астам уақытқа созылған, Барбадостан Британдық Гайанаға көші-қонның ең қарқынды кезеңі 1863 және 1886 жылдар аралығында болды, бірақ 1920 және 1930 жылдардың соңында барбадостар әлі де Барбадостан Британдық Гайанаға көшіп барады. Гайана мен Суринам арасындағы көші-қон да бірнеше жылдарға созылған. 1986 жылға қарай Суринамға 50,000 гайаналық көшіп келді. 1987 жылы Суринамда 30,000–40,000 гайаналық болды деп есептелді. Көптеген гайаналықтар 1970 және 1980 жылдары Суринамнан өз еркімен немесе қуғын-сүргін арқылы кетті. Ұлттық қауіпсіздік туралы алаңдаушылықты айта отырып, 1985 жылдың қаңтарында ғана 5,000-нан астам адам шығарылды. Суринам тәуелсіздік алғаннан кейін төңкерістер мен азаматтық соғысты бастан кешірді.

Кариб мемлекеттерінің қауымдастығы

CARICOM 1994 жылғы 24 шілдеде Кариб мемлекеттері қауымдастығын (ACS) құруға зор үлес қосты. Қауымдастық туралы бастапқы идея 1989 жылы CARICOM мемлекет және үкімет басшылары құрған Батыс Үндістан комиссиясының ұсынысынан туындады. Комиссия интеграция процесін тереңдетуді (CARICOM бірыңғай нарығы мен экономикасы арқылы) және оны Кариб теңізіндегі барлық мемлекеттерді қамтитын жекелеген аймақтық ұйыммен толықтыруды қолдады. CARICOM комиссияның ұсыныстарын қабылдады және Батыс Үндістан комиссиясының ұсыныстары бойынша кеңесу үшін Кариб теңізінің басқа мемлекеттерімен, Орталық Америка мемлекеттерімен және Кариб теңізімен шектесетін Колумбия, Венесуэла және Мексика сияқты Латын Америкасы елдерімен диалог жүргізді.

Еуропалық одақ: Экономикалық әріптестік туралы келісімдер

2013 жылдан бері КАРИКОМ блогы мен Доминикан Республикасы 2008 жылы қол қойылған КАРИФОРУМ атты Экономикалық әріптестік келісімі арқылы Еуропалық Одақпен байланысты. Бұл келісім Еуропалық Одақ пен КАРИФОРУМ-ның барлық мүшелеріне сауда және инвестициялар саласында тең құқықтар береді. Келісімнің 234-бабына сәйкес, Еуропалық Әділет Соты КАРИФОРУМ мен Еуропалық Одақ мемлекеттері арасындағы дауларды шешу механизмдерін де жүзеге асырады.

OHADAC жобасы

2016 жылдың мамыр айында Карикомның бастапқы құзыретті соты – CCJ, Гваделупада орналасқан АКТБ заңдық қауымдастығымен өзара түсіністік туралы меморандумға (МТМ) қол қойды. Бұл меморандум АКТБ заңдық қауымдастығының OHADAC жобасы арқылы Кариб бассейнінде үйлестірілген бизнес құқығы жүйесін енгізу мақсатын мойындап, қолдайды. OHADAC – француз тіліндегі "Organisation pour l'Harmonisation du Droit des Affaires en les Caraïbes" деген сөздердің аббревиатурасы, ағылшын тілінде "Кариб бассейніндегі бизнес құқығын үйлестіру ұйымы" деп аударылады. OHADAC жобасы Африкадағы ұқсас ұйымның үлгісімен жасалған және бірыңғай заңдар мен дауларды шешудің баламалы тәсілдері арқылы Кариб бассейнінің барлық аймақтарында экономикалық интеграцияны күшейтуге, сондай-ақ сауданы және халықаралық инвестицияларды жеңілдетуге бағытталған.