Кіріспе

Барбадос – Кариб теңізінің оңтүстік-шығысындағы арал мемлекеті. Сент-Винсент және Гренадин аралдарынан шамамен 161 шақырым (100 миль) шығысқа қарай орналасқан. Аралдың пішіні жуық үшбұрышты, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа дейінгі арақашықтығы шамамен 34 шақырым (21 миль), ал ең кең жері шығыстан батысқа қарай 23 шақырым (14 миль) жетеді. Елордасы және ең ірі қаласы – Бриджтаун, сонымен қатар ол негізгі теңіз порты болып табылады. Барбадосқа 16 ғасырда Американы еуропалықтар отарлаудан бұрын аравактар және карибтер сияқты жергілікті халықтар қоныстанған. Аралды испан империясы қысқа мерзімге талап еткен, олар ағаштарды сақал тәрізді ерекшеліктерімен көрген (содан Барбадос деген ат пайда болған), содан кейін 1532-1620 жылдар аралығында Португалия да талап еткен. Арал 1625 жылдан 1966 жылға дейін Англияның, кейін Ұлыбританияның колониясы болды. Барбадоста қант қамысын өсіру 1640 жылдары басталды, осының нәтижесінде Батыс Африкадан қара құлдардың импорты арта түсті. 17 ғасырдың соңында бірнеше құл заңдары қабылданды, бұл бірнеше құл көтерілісіне әкелді, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Барбадос тарихындағы ең ірі құл көтерілісінен кейін Бірыңғай құл заңы қабылданды, одан кейін 1834 жылы Ұлыбритания империясында құлдық толығымен жойылды. Ұлыбритания 1966 жылы тәуелсіздік алғанға дейін аралды басқарды, ал мемлекет Ұлттар Достастығының мүшесі атанды. 1966 жылдан 2021 жылға дейін Барбадос конституциялық монархия және Вестминстер жүйесіне негізделген парламенттік демократия болып табылды, мемлекет басшысы Барбадос патшайымы Елизавета II болды. 2021 жылдың 30 қарашасында Миа Мотли басшылығымен Барбадос республикаға айналды, осылайша патшайымды мемлекет басшысы лауазымынан алып тастады.

Отарлаудан бұрын

Кейбір деректер Барбадос аралының б.з.д. екінші мыңжылдықта қоныстанған болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ бұл б.з.д. 1630 жылға шамамен датирленген радикарбондық әдіспен зерттелген конх қабығынан жасалған балталардың фрагменттерімен шектеледі. Толық құжатталған үнді қоныстары шамамен 350-650 жылдары, Трумасоидтар келген кезде пайда болды. Келушілер Оңтүстік Америка құрлығынан келген Саладоид Баранкоидтар тобы еді. Қоныс аударушылардың екінші толқыны 800 жылы пайда болды (испандықтар оларды "аравактар" деп атады), ал үшіншісі – 13 ғасырдың ортасында. Дегенмен, үнді қонысы 16 ғасырдың басында күрт тоқтады. Барбадос аралында Калинаго тайпасының (испандықтар оларды "карибтер" деп атаған) тұрақты қонысы болғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ олар жиі каноэмен аралға келіп тұратын.

Ертедегі отаршылдық тарихы

Португалдықтар аралды алғаш ашқан еуропалықтар болды. Португалдық теңізші Педро А. Кампос оны Ос-Барбадос (сақалдылар деген мағынада) деп атады. 16 ғасырдың басында Испания империясының құлға салу шабуылдары нәтижесінде жергілікті халықтың саны күрт азайды, сондықтан 1541 жылы испан жазушысы оның қараусыз қалғанын мәлімдеді. Жергілікті тұрғындар испандықтар тарапынан құл ретінде қолдану үшін тұтқындалды немесе жақын маңдағы, қорғануға қолайлы таулы аралдарға қашты. 1600 жылдан бастап ағылшын, француз және голландтар Солтүстік Америка құрлығында және Кариб теңізінің кіші аралдарында колониялар құра бастады. Испан және португал теңізшілері Барбадосқа келгенімен, алғашқы ағылшын кемесі 1625 жылдың 14 мамырында аралға жетті, ал Англия 1627 жылдан бастап, Уильям мен Джон 60-тан астам ақ колонистер мен алты африкалық құлмен келгеннен кейін, онда тұрақты қоныс салған алғашқы еуропалық ел болды. Англия Барбадосқа алғашқы талабын 1625 жылы жасады деп есептеледі, бірақ бұрын 1620 жылы да талап ету фактісі болған болуы мүмкін. Дегенмен, Барбадос 1625 жылдан бастап Англия және Шотландия королі Джеймс I атынан иелік етілді. Америкада бұрын ағылшын қоныстары болған (1607: Джеймстаун, 1609: Бермуда және 1620: Плимут колониясы), сондай-ақ Ливард аралдарындағы бірнеше аралдар Барбадоспен шамалас уақытта ағылшындар тарапынан талап етілді (1623: Сент-Китс, 1628: Невис, 1632: Монтсеррат, 1632: Антигуа). Бірақ Барбадос колониясы, өзінің стратегиялық шығыс орналасуының арқасында, Америкадағы үшінші ірі ағылшын қонысына тез айналды.

Ерте ағылшын қоныстануы

Қоныс жеке меншік колония ретінде құрылды және оны Лондон қаласының саудагері сэр Уильям Куртен қаржыландырды, ол Барбадос және басқа да бірнеше аралдарға құқық алды. Сондықтан алғашқы отарлаушылар іс жүзінде жалдамалы шаруалар болды және олардың еңбегінің пайдасының көп бөлігі Куртен мен оның компаниясына қайтарылды. 1625 жылдың 14 мамырында келген алғашқы ағылшын кемесін Джон Пауэлл басқарды. Бірінші қоныстандыру 1627 жылдың 17 ақпанында қазіргі Холетаун (бұрынғы Джеймстаун) маңында Джон Пауэллдің кіші інісі Генри бастаған 80 қоныс танушы және 10 ағылшын жұмысшысынан тұратын топпен басталды. Соңғылары жас келісімшарт бойынша жұмыс істегендер еді, кейбір деректерге қарағанда, олар ұрланып, тиімді түрде құлдарға айналдырылған. Аралдың батыс жағалауында егін егуге көмектесу үшін Гайанадан шамамен 40 тайно құлы әкелінді. Куртеннің құқығы "Ұлы Барбадос тонауы" деп аталған оқиғада Джеймс Хейге, Карлайлдың 1-ші графына берілді. Карлайл кейін Бриджтаун деп аталған Карлайл шығанағында жеке қоныс құрды. Уиллоуби Барбадостан көптеген дөңгелек бастарды ұстап алып, жер аударып жіберді және олардың мүлкін тәркіледі. Бас буынтық колонияны бағындыруға тырысу үшін, 1650 жылдың 3 қазанында Британдық парламент Англия мен Барбадос арасындағы саудаға тыйым салатын заң қабылдады. Бұл оқиғалар Бірінші ағылшын-голландия соғысының алғышарты болды. Плантацияларда жұмыс істеу үшін қара нәсілді африкалықтар (негізінен Батыс Африкадан) құл ретінде әкелінді, сондықтан әрбір плантаторға үш адам тиесілі болды. 1750 жылдан кейін плантациялар көбінесе Ұлыбританияда тұратын жер иелеріне тиесілі болды және жалдамалы менеджерлер басқарды. Ирландиядан қуғынға ұшыраған католиктер де плантацияларда жұмыс істеді. Құлдардың өмір сүру ұзақтығы қысқа болды, сондықтан жыл сайын құлдар сатып алынды. 1640 жылы Голландия Бразилиясынан қант қамысын әкелу қоғам мен экономиканы толығымен өзгертті. Барбадос әлемдегі ең ірі қант өндіруші елдердің біріне айналды. Бұл саланың алғашқы табысына септігін тигізген топтардың бірі - бастапқыда Иберия түбегінен қуылған, содан кейін Голландия Бразилиясына келген сефардтық яһудилер. 1655 жылы Барбадостың халқы 43 000 адамға жетеді деп есептелді, оның ішінде 20 000-ға жуығы африкалықтар, ал қалғандары негізінен ағылшындықтар болды. Ақырында осы ағылшындық шағын фермерлер сатып алынды және арал үлкен африкалық құл жұмыс істейтін қант плантацияларына толды. 1660 жылы 27 000 қара және 26 000 ақ адамдармен теңдікке жақын болды. 1666 жылға қарай 12 000 ақ шаруа сатып алынып, өлтірілді немесе аралды тастап кетті. Қалған ақтардың көбісі кедейленіп барады. 1673 жылы қара нәсілді құлдардың саны (33 184 адам) ақ нәсілді қоныстанушылардың санынан (21 309 адам) артық болды. 1680 жылы әр келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшіге 17 құл тиесілі болды. 1684 жылы айырмашылық одан әрі өсіп, 19 568 ақ колониалды және 46 502 қара құлды құрады. 1696 жылы құл болған қара нәсілді 42 000 адам болды, ал ақ нәсілділер саны 1715 жылы 16 888-ге дейін азайды. Африкалықтар мен ақ жұмысшылар мен басқарушы плантаторлар класы арасындағы айырмашылықты атап көрсеткен құл кодекстерін көбірек іске асырудың арқасында арал кедей ақ адамдар үшін тартымды бола бастады. 1661, 1676, 1682 және 1688 жылдары қара немесе құл кодексі енгізілді. Осы уақыт аралығында осы кодтарға жауап ретінде бірнеше құл көтерілісі жасалды немесе жоспарланды, бірақ олардың ешқайсысы сәтті болмады. Алайда, кедей ақ адамдар, егер олар көшіп кету үшін қаражатты тапса, жиі көшіп кетеді. Шаруалар қант шамы өсіру үшін африкалық құлдарды әкелуді кеңейтті. Барбадостағы құлдардың құқықтарын қорғаудың алғашқы қорғаушыларының бірі 1677 жылы келген квакерлік уағыздаушы Элис Кервен болды: "Мен сенемін, егер сен құл деп атаған адамдар Құдайға шын жүректен берілген болса, Құдіреті шексіз Құдай оларды сен білмейтін жолмен босатады; өйткені Иса Мәсіхтен басқа ешкім бостандыққа ие емес, өйткені басқа барлық бостандықтар құлдыққа айналады". 1660 жылы Барбадостың саудасы Англияның басқа барлық отарларынан көп болды. Бұл 1713 жылы Ямайка сияқты географиялық жағынан үлкен аралдармен салыстырғанда, ең соңында асып түсетін уақытқа дейін солай болды. Бірақ соған қарамастан, Барбадос колониясының 1730-1731 жылғы бағасы 5 500 000 фунт стерлинг болды. Бриджтаун, астанасы, ағылшын Америкасындағы үш ірі қаланың бірі болды (басқа екеуі Бостон, Массачусетс және Порт-Роял, Ямайка). 1700 жылы ағылшын Вест-Индиясы 25 000 тонна қант өндірді, Бразилия үшін 20 000, француз аралдарында 10 000 және Голландия аралдарында 4 000. Бұл тез арада аралдың негізгі экспорттық тауары болған темекі өнімінің орнын басып кетті. Шәкәр өнеркәсібі өзін негізгі коммерциялық кәсіпорынға айналдырған сайын, Барбадос шағын ағылшын отарлаушыларының жерлерін алмастырған үлкен плантациялық иеліктерге бөлінді. 1680 жылы өңделетін жердің жартысынан астамы 175 үлкен плантаторлардың қолында болды, олардың әрқайсысы кемінде 60 құл пайдаланды. Үлкен плантация иелері ағылшын аристократиясымен байланысқа ие болды және Парламентке үлкен ықпал етті. (1668 жылы Вест-Индия қант өнімі кедендік алымдардан кейін 180 000 фунт стерлингке сатылды, 18 000 фунт стерлинг. Чесапик темекісі кедендік алымдардан кейін 50 000 фунт стерлинг табыс әкелді, 75 000 фунт стерлинг). Қантқа осылай көп жер берілгендіктен, көптеген азық-түліктер Жаңа Англиядан импортталуға тиіс болды. Аралдан шығарылған кедей ақтар Англияның Леeward аралдарына, әсіресе Ямайкаға кетті. 1670 жылы Оңтүстік Каролина провинциясы құрылды, осы кезде Барбадостан артық халықтың бір бөлігі қайтадан кетті. Барбадостан көптеген адамдарды қабылдаған басқа елдерге Британдық Гвиана және Панама кірді. Робертс (2006) құлдардың көп бөлігін қант қамысын өсіру, жинау және өңдеумен шектелген рөлдерде өткізбегенін көрсетеді, бұл аралдың ең маңызды ақшалық дақылы. Керісінше, құлдар әртүрлі іс-әрекеттерге және көптеген рөлдерге қатысты: мал өсіру, топырақты тыңайту, провизиялық дақылдар өсіру, плантациялық инфрақұрылымды күту, күтім жасау және басқа да міндеттер. Топырақты басқарудың бірнеше әдістерінің бірі - аралық егіс, ақшалық дақылдардың қатары арасында күнкөріс дақылдарын отырғызу, бұл құлдардан өсу жағдайларын тиімді жер пайдалану үшін білуді талап етеді. "Жердегі жұбайлары бар құлдарды ғана "тұрмысқа шыққан" деп есептеушілер жиі кездеседі. Мысалы, Ньютон плантациясының басқарушысы жердегі күйеулері бар 20 әйелді және басқа жерде күйеулері бар 35 әйелді тіркеді. Соңғы топқа жалғыз, кеңейтілген бірліктердің мүшелері немесе ана-бала бірліктері жатты". 1750 жылы 18 000 ақ қоныстанушыға қарағанда шамамен 65 000 африкалық құл болды. Құл саудасы 1807 жылы тоқтатылды және құлдар 1834 жылы босатылды.

Буссаның көтерілісі

1807 жылы британдықтар құл саудасын жойды, бірақ құлдық институтын жоймады. Құлдықтың өзі Британ империясының көп бөлігінде 1833 жылы ғана тоқтатылды. 1816 жылы құлдар, құл саудасының аяқталуы мен азаттыққа қол жеткізу аралығында болған үш көтерілістің біріншісін ұйымдастырды, бұл Британ Батыс Үндістанындағы ең ірі құл көтерілісі болды және арал тарихындағы ең үлкені еді. 70-тен астам плантациядан шамамен 20 000 құл қатысқан деп есептеледі. Көтеріліс, Англиядағы құлдыққа қарсы қозғалыстың күшеюі туралы ақпарат пен жергілікті ақ адамдардың қарсылығының нәтижесінде туды. Плантаторлар көтерілістен күтпегендей әсер көрді, өйткені олардың құлдары апталық билерге қатысуға, аралдың әлеуметтік және экономикалық өміріне белсенді қатысуға және жалпы жақсы күтімге ие болғандықтан қанағаттанған деп ойлады. Алайда, олар құлдарды адам құқықтарынан айыратын, қатал жазалау, мүше кесу немесе өлім жазасын қолдануды көздейтін Барбадос құл кодексін бастапқыда реформалаудан бас тартты. Бұл жағдай кейін "Буссаның көтерілісі" деп аталды, ол құл күзетшісі Буссаның есімімен аталып, Барбадостағы құлдарға қатысты қарым-қатынас "төзбеуге келмейтін" екенін және Ұлыбританиядағы саяси ахуал құлдармен еркіндік үшін бейбіт келіссөздер жүргізуге мүмкіндік береді деген сенімге негізделді. Бусса көтерілістің ең танымал ұйымдастырушысы болды, оның көптеген ізбасарлары жоғары лауазымды құлдар немесе сауатты босатылған адамдар еді. Нанни Григг есімді әйел де маңызды ұйымдастырушылардың бірі ретінде аталады. Бірақ көтеріліс ақырында сәтсіз аяқталды. Көтеріліс мерзімінен бұрын басталды, бірақ құлдардың күші жеткіліксіз болды. Барбадостың тегіс жер бедері, жақсы қаруланған милицияның атты әскерлеріне көтерілісшілерге қарағанда айқын артықшылық берді, себебі жасырынуға таулар мен орман болған жоқ. Құлдар босатылған афроамерикандықтардан қолдау күткен, бірақ олар көтерілісті басуға қосылды. Олар плантациялардан ақ адамдарды қуғанмен, кең ауқымды қырғын болған жоқ. Нәтижесінде, 120 құл шайқаста немесе тікелей атылып өлтірілді, ал тағы 144 құл сотталып, өлім жазасына кесілді. Қалған көтерілісшілер аралдан қуылды.

Құлдықты жою жолында

1826 жылы Барбадос заң шығарушы органы Біріктірілген құл заңын қабылдады, ол құлдарға жеңілдіктер бергенмен, құл иелеріне сенімділік ұсынды. Құлдық 1834 жылы, сегіз жылдан кейін Ұлыбритания империясында толығымен жойылды. Барбадос және Британдық Батыс Үндістан колонияларында құлдықтан толық азат ету алдында төрт жылға созылған, қақтығысқа толы оқу мерзімі болды. 1884 жылы Барбадос Ауыл шаруашылығы қоғамы сэр Фрэнсис Хинкске хат жолдап, Канада Доминионының Барбадос колониясын Канада Конфедерациясына қабылдауға жағдай жасайтыны туралы оның жеке және қоғамдық пікірлерін сұрады. Канада тарапынан талқылауды бастау үшін қажетті шарттар және Барбадос аралы өзгерістерді Вестминстердегі британ Парламентімен келісу үшін Канаданың толық ықпалына сене ала ма, жоқ па деген сұрақтар қойылды.

Колониядан шығу жолы

1952 жылы «Барбадос Адвокат» газеті Барбадостың бірнеше көрнекті саясаткерлерінен, заңгерлерінен, кәсіпкерлерінен, Парламент палатасының спикерінен және кейіннен Сенаттың бірінші президенті болған сэр Теодор Бранкерден (Q. C.) сауалнама жасады. Олардың Барбадостың Батыс Индия Федерациясы құрылған күнінен бастап бес жыл ішінде Канадамен бірге Британдық Кариб теңізінің қалған бөлігімен толық Доминион мәртебесімен бірден федерациялануын қолдайтыны анықталды. Алайда, британдық текті плантация иелері мен саудагерлері жергілікті саясатта әлі де үстемдік құрды, себебі дауыс беруге қатысу үшін жоғары кіріс деңгейі талап етілді. Халықтың 70 пайызынан астамы, олардың көп бөлігі сайлау құқығынан айырылған әйелдер, демократиялық процестен мүлдем шеттетілді. Саяси құқықтар үшін күрес 1930 жылдарда ғана босатылған құлдардың ұрпақтары бастады. Осы қозғалыстың көшбасшыларының бірі – сэр Грантли Адамс 1938 жылы «Барбадос прогрессивті лигасы» қоғамын құрды, ол кейін «Барбадос еңбек партиясы» (БЕП) деп аталды. Адамс және оның партиясы кедейлер мен қара халық үшін көбірек құқықтар талап етті және монархияны қатты қолдады. Барбадоста демократиялық үкімет құруға қатысты маңызды қадам 1942 жылы жасалды, онда кіріс талабы төмендетілді және әйелдерге дауыс беру құқығы берілді. 1949 жылы үкіметтік бақылау плантаторлардан алынды, ал 1953 жылы Адамс Барбадостың премьер-министрі болды. 1958 жылдан 1962 жылға дейін Барбадос Вест-Индия Федерациясының құрамына кірді, бірақ ұлтшыл көзқарастардың салдарынан бұл федералистік ұйым күйреуге бейім болды. Грантли Адамс оның бірінші және жалғыз «Премьер-министрі» болды, алайда оның ұқсас одақтар құруға жасаған тың тырысыс сәтсіз аяқталды. Оның монархияны үздіксіз қорғауы қарсыластары тарапынан оның елінің қажеттіліктерімен байланысы үзілгендігінің дәлелі ретінде пайдаланылды. Халықтың жаңа қолдаушысы Еррол Уолтон Барроу болды. Барроу БЕП-тан шығып, Адамстың консервативті үкіметіне либералды балама ретінде «Демократиялық еңбек партиясын» (ДЕП) құрды. Барроу барбадостықтардың барлығына тегін білім беру және мектепте тамақтану жүйесі сияқты прогрессивті әлеуметтік бағдарламалардың көптеген бастамаларын іске қосты. 1961 жылы Барроу Адамсты премьер-министр лауазымынан ығыстырды және ДЕП үкіметті басқарды. Федерация таратылғаннан кейін Барбадос өзін-өзі басқаратын колония мәртебесіне қайта оралды. 1966 жылдың маусым айында арал Ұлыбританиямен конституциялық конференцияда тәуелсіздік алу туралы келісімге келді. Ұзақ жылдар бойы бейбіт және демократиялық дамудан кейін Барбадос 1966 жылдың 30 қарашасында тәуелсіз мемлекетке айналды, ал Еррол Барроу оның бірінші премьер-министрі болды, ал Елизавета II Барбадостың патшайымы атанды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Барбадос Ұлттар Достастығының толық құқықты мүшесіне айналды. Бір жылдан кейін Барбадостың халықаралық байланыстары Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Америка Мемлекеттері Ұйымына мүшелікке қосылу арқылы кеңейтілді.

Саяси тарих

Каррингтон (1982) зерттейді Америка революциясы кезіндегі саясатты, ашып көрсетеді, барбадостық саяси лидерлер американдық революционерлердің көптеген наразылықтары мен мақсаттарын бөліскенін, бірақ олар олар үшін соғысқа баруға дайын болмағандарын. Дегенмен, арал ассамблеясы мен корольдік губернаторлар арасындағы қайта-қайта туындаған қақтығыстар маңызды конституциялық реформаларға әкелді, бұл заң шығарушы органның жергілікті мәселелердің көп бөлігін бақылауын және атқарушы билікке қатысты билігін бекітті. 1800 жылдан 1885 жылға дейін Барбадос бұрынғы британдық колониялардың – Желсіз аралдардың – үкіметтік орталығы қызметін атқарды. Осы 85 жыл ішінде Барбадостың тұрақты губернаторы сонымен қатар Желсіз аралдардың отарлық басшысы болды. 1885 жылы Барбадос үкіметі Желсіз аралдар одағынан ресми түрде шыққаннан кейін, орындық Бриджтауннан көршілес Гренада аралындағы Сент-Джордж қаласына көшірілді, және Желсіз аралдар аумағы таратылғанға дейін сонда қалды. Барбадос Желсіз аралдардан шыққаннан кейін көп ұзамай, Барбадос Тобагоның басқа аумақпен біріктірілетінін білді, бұл бір мемлекеттің бөлігі болар еді. Жауап ретінде Барбадос британ үкіметіне көршілес Тобаго аралын Барбадоспен саяси одақ құруға қосу туралы ресми өтініш жасады. Алайда британ үкіметі Тринидадқа жақсырақ сай келетінін шешті, және Тобаго Тринидадтың бөлігіне айналды. Африкалық құлдар ағылшын және шотландтық саудагерлерге тиесілі плантацияларда жұмыс істеді. Осы саудагерлер эмансипациядан кейін де Барбадос саясатына үстемдік ете берді, себебі дауыс беруге жоғары кіріс шектеуі болды. Демократиялық процесте тек ең жоғары 30 пайызының ғана дауысы естілді. 1930 жылдарға дейін ғана эмансипацияланған құлдардың ұрпақтары кәсіподақтар құрып, саяси құқықтар үшін күресті бастады. Чарльз Дункан О’Нил, Кленнелл Уикхэм және Демократиялық лига мүшелері осы қозғалыстың лидерлерінің бірі болды. Бұл қозғалыстың басты дауысы болған «The Herald» газетінің банкротқа ұшырауына және жабылуына себепкер болған сэр Грантли Адамс бастапқыда осы идеяға қарсы болды. Адамс кейіннен 1938 жылы Ұлы депрессия кезінде Барбадос Прогрессивті Лигасын (қазіргі Барбадос Еңбек партиясы) құрды. Депрессия жаппай жұмыссыздық пен ереуілдерге әкелді, және аралдағы өмір сүру деңгейі күрт төмендеді. О’Нилдің қайтысымен және Лиганың құлдырауымен Адамс өзінің билігін нығайтты, бірақ ол бұрынғы қарсыластарының істерін қолдау үшін пайдаланды, соның ішінде халыққа, әсіресе кедейлерге көбірек көмек көрсетуді. 1942 жылы кіріс талабы төмендетілді. 1951 жылы ересектердің жалпы сайлау құқығы енгізілді, және Адамс 1958 жылы Барбадостың премьер-министрі болып сайланды. Өзінің іс-қимылдары мен лидерлігі үшін Адамс кейіннен Ұлттық Батыр атанды. 1958 жылдан 1962 жылға дейін Барбадос Батыс Индия Федерациясының он мүшесінің бірі болды, бұл ұйым көптеген факторларға байланысты сәтсіздікке ұшырады, соның ішінде ұлтшылдық көзқарастар мен шектеулі заңнамалық билік. Шындығында, Адамстың «Премьер-министр» лауазымы дұрыс емес еді, себебі Федерацияның барлық мүшелері әлі де Ұлыбританияның колониялары болып табылды. Адамс, бір кездері саяси көреген, ал қазір саясаты кейбір адамдарға өз елінің қажеттіліктерін елемегендей көрінетін, монархияны қорғау туралы түсінігінен бас тартпады және одақ таратылғаннан кейін басқа федерация сияқты құрылымдарды құруға тағы да әрекеттер жасады. Федерация таратылғаннан кейін Барбадос өзін-өзі басқарушы колония ретінде бұрынғы мәртебесіне оралды, бірақ Адамс Барбадос пен Ливард және Желсіз аралдардан тұратын жаңа федерация құруға тырысты. Эрол Уолтон Барроу Грантли Адамсты популизмді қолдаушы ретінде алмастырды, және ол 1966 жылы аралды тәуелсіздікке жеткізді. Барроу, ынталы реформатор және бір кездері Барбадос Еңбек партиясының мүшесі, Адамстың консервативті BLP үкіметіне либералды балама ретінде өзінің Демократиялық Еңбек партиясын құру үшін партиядан шықты. Ол барлық барбадостықтарға тегін білім беру институтын құрған, әлеуметтік реформаларға қосқан үлесі үшін Ұлттық Батыр болып саналады. 1961 жылы Барроу Адамсты премьер-министр ретінде алмастырды, DLP үкіметті бақылауға алғаннан кейін.

Тәуелсіздік

Бірнеше жыл бойы арттырып келе жатқан тәуелсіздікке ие болуының нәтижесінде Барбадос, Барроу басшылығымен, 1966 жылғы маусымда Ұлыбританиямен өткен конституциялық конференцияда тәуелсіздігін табысты келіссөздер арқылы жеңіп алды. Ұзақ жылдар бойығы бейбіт және демократиялық дамудан кейін Барбадос, ақыры тәуелсіз мемлекетке айналып, 1966 жылғы 30 қарашада Ұлттар Достастығына ресми түрде қосылды, ал Эррол Барроу елдің тұңғыш премьер-министрі болды. Барроу үкіметі экономиканы ауыл шаруашылығынан алшақтатуға ұмтылып, өнеркәсіп және туризм салаларын дамытуға бағытталды. Барбадос аймақтық интеграцияны күшейту жолында да алдыңғы қатарда болды, CARIFTA және CARICOM құруға бастама көтерді. 1976 жылғы Барбадос жалпы сайлауында ДЛП Том Адамс басшылығындағы БЛП-ға есе жіберді. Адамс консервативтік және Батысқа бейімдік ұстанымын қабылдады, осының нәтижесінде американдықтар 1983 жылы Гренадаға жасаған шабуылдары үшін Барбадостың аумағын ұшыру алаңы ретінде пайдаланды. Адамс 1985 жылы лауазымында қайтыс болды, оның орнына Гарольд Бернард Сент-Джон келді, бірақ Сент-Джон 1986 жылғы Барбадос жалпы сайлауында жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Гренададағы АҚШ-тың араласуын қатты сынаған Эррол Барроудың басшылығымен ДЛП қайтадан билікке оралды. Барроу да лауазымында қайтыс болды, оның орнына Ллойд Эрскин Сандифорд келді, ол 1994 жылға дейін премьер-министр қызметін атқарды. БЛП-ның Оуэн Артур 1994 жылғы Барбадос жалпы сайлауында жеңіске жетіп, 2008 жылға дейін премьер-министр болып қалды. Артур республикалық идеяны жақтады, алайда 2008 жылы Елизавета патшаны Мемлекет басшысы етіп алмастыру бойынша жоспарланған референдум өткізілген жоқ. ДЛП 2008 жылғы Барбадос жалпы сайлауында жеңіске жетті, бірақ жаңа премьер-министр Дэвид Томпсон 2010 жылы қайтыс болды, оның орнына Фрёндель Стюарт келді. БЛП 2018 жылы Миа Мотли басшылығымен билікке оралды, ол Барбадостың тұңғыш әйел премьер-министрі атанды.

Республикаға көшу

Барбадос Үкіметі 2020 жылдың 15 қыркүйегінде өзінің тәуелсіздігінің 55 жылдығына, яғни 2021 жылдың 30 қарашасына дейін республика болуға ниетті екенін жариялады, нәтижесінде Барбадостың мұрагерлік монархы сайланған президентке алмастырылды. Барбадос содан кейін Ұлттар Достастығының құрамындағы мемлекет болмайтын болады, бірақ Гайана мен Тринидад және Тобаго сияқты Ұлттар Достастығындағы мүшелігін сақтап қалуы мүмкін. 2021 жылдың 20 қыркүйегінде, көшу туралы хабарландырудан кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң, Барбадос Парламентіне Конституция (өзгерістер) (№ 2) 2021 жылғы заң жобасы енгізілді. 6 қазанда қабылданған заң жобасы Барбадостың Конституциясына түзетулер енгізіп, Барбадостың королевасы Елизавета II-нің орнына Барбадос Президентінің лауазымын құрды. Келесі аптада, 2021 жылдың 12 қазанында, Барбадостың қазіргі генерал-губернаторы Сандра Мейсон премьер-министр мен оппозиция жетекшісі тарапынан бірлесіп Барбадостың алғашқы Президенті болуға үміткер ретінде ұсынылып, кейіннен 20 қазанда сайланды. Мейсон 2021 жылдың 30 қарашасында қызметке кірісті. Барбадос тағының мұрагері болған Чарльз ханзада Барбадос Үкіметінің шақыруымен Бриджтаун қаласында өткен ант беру рәсіміне қатысты. Королева Елизавета II Президент Мейсонға және Барбадос халқына құттықтау жолдады: «Осы маңызды күнді тойлап отырғандарыңызға мен сіздерге және барлық барбадостықтарға болашақта бақыт, бейбітшілік және гүлдену тілеймін». 2021 жылдың 23 қазаны мен 10 қарашасы аралығында Вест-Индия университеті жүргізген сауалнама нәтижесінде респонденттердің 34%-ы республикаға өтуді қолдаса, 30%-ы бей-жай қарады. Сауалнамада нақты көпшілік анықталған жоқ; 24%-ы пікір білдірмеді, ал қалған 12%-ы Елизавета патшайымды қызметтен алуға қарсы болды. 2022 жылдың қаңтарында Барбадос премьер-министрі Миа Моттлидің Еңбек партиясы Барбадостың республикаға айналғаннан кейінгі алғашқы жалпы сайлауда 30 депутаттық орынды жеңіп, үлкен жеңіске жетті. 2022 жылдың 20 маусымында Барбадостың Конституциясын қарау үшін Конституциялық комиссия құрылып, Джеффри Гибсон (сол кезде Барбадос Президенті міндетін уақытша атқарып отырған) ант берді. Комиссия жұмысын аяқтау үшін 18 ай мерзім берілді. Олар Барбадос халқынан жеке және онлайн форматта кеңестер алатын болады.

Конфедерациялар мен одақ ұсыныстары

Бұрын Барбадосты көршілес елдерге немесе тіпті Канада Конфедерациясына біріктіру туралы бірнеше ұсыныс жасалған. Қазірге дейін барлығы сәтсіз аяқталды, ал бір ұсыныс 1876 жылы губернатор Джон Поуп Хеннесси барбадостық саясаткерлерге Желбау аралдарымен тығыз интеграцияға түсуге қысым көрсетуге тырысқанда қанды көтеріліске әкелді. Британдық тәж губернатор Хеннессиді Барбадостан дереу ауыстырды. 1884 жылы ықпалды Барбадос Ауыл шаруашылығы қоғамы Барбадостың Канада Конфедерациясымен саяси одақ құруына ұмтылды. 1958 жылдан 1962 жылға дейін Барбадос Батыс Индия Федерациясының құрамындағы он мемлекеттің бірі болды. Соңғы рет 1990 жылдары Гайана, Барбадос және Тринидад және Тобаго басшылары осы үш үкімет арасында саяси одақ құру жоспарын жасады. Алайда, бұл келісім аяқталған жоқ, себебі Барбадоста өткен жалпы сайлауда сэр Ллойд Эрскин Сандифорд жеңіліске ұшырады.

Қосымша көздер

Хойес, Ф. А. 1963 жыл. Батыс Үндістан демократиясының өркендеуі: сэр Грантли Адамстың өмірі мен дәуірі. Advocate Press. Уильямс, Эрик. 1964 жыл. Британдық тарихшылар және Батыс Үндістан. P. N. M. Publishing Company, Порт-оф-Испания. Скотт, Кэролайн. 1999 жыл. Барбадос туралы ақпараттық нұсқаулық. Discovery Channel және Insight Guides; төртінші басылым, Сингапур.