Бұлғарыстаның патшайымы Элеонора: өмір және тағдыры

Кіріспе

Болгарияның ханшайымы / царицасы 1908-1917 жылдары. Елеонора Каролина Гаспарина Луиза Реус Кёстриц (22 тамыз 1860 – 12 қыркүйек 1917) – Болгарияның патшайымы, Фердинанд I-нің екінші әйелі және Реус әулетінен туған.

Өмір

Пруссия провинциясының Бранденбург аймағындағы Требшен сарайында дүниеге келген, Генрих IV Реусс цу Кёстриц (1821-1894) және Луиза Каролина Реусс цу Грейц (1822-1875) ханшайымдарының қызы, Саксония-Альтенбургтың жесір ханшайымы. Ол сондай-ақ Кёстриц ханзадасы Генрих XXIV Реустың кіші қарындасы және Ресейдің Ұлы княгинясы Мария Павловнаның бірінші туысы болды. Элеонораның әкесі Генрих IV және Маридің анасы Августа – бауыр-жеңгелер еді. Ол "сырттан қарапайым, бірақ іс жүзінде епті, қабілетті және мейірімді әйел" деп сипатталған. Бірінші әйелі Мария Луиза Бурбон-Парма қайтыс болғаннан кейін, патша Фердинанд мемлекет басшысының жұбайына тән ресми міндеттерді орындайтын басқа әйел іздеді. Енді одан мұрагер тудыру қажеттігі болмағандықтан, Фердинанд көмекшісіне махаббат пен назар күтпейтін келіншек қалағанын айтты. Ыңғайлы үміткерлердің тізімі Элеонораға дейін тарылып, ол 1908 жылдың 28 ақпанында Кобургтегі Святого Августина шіркеуінде католик діні бойынша, ал 1908 жылдың 1 наурызында Реусс отбасының Остерштейн сарайында протестант діні бойынша Фердинандқа үйленді. Бастапқыда Болгария ханшайымы атағын алған Элеонора, Болгарияның Осман империясынан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін 1908 жылдың 5 қазанында Царица ("Патшайым") атағын алды. Фердинанд некеде Элеонораға қамқорлық көрсетпеді, ол өгей балаларын тәрбиелеуге және болгар халқының әл-ауқатына арнауға мәжбүр болды. Элеонора Балқан және Бірінші дүниежүзілік соғыстар кезінде өзін танытты. Ол талмай жұмыс істейтін медбике болып, көптеген жараланған және өліп бара жатқан болгар сарбаздарына үлкен көмек көрсетті. Оның "азапты жеңілдетуге ерекше қабілеті бар" делінген. Царица Элеонора Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдарында ауыр сырқатқа шалдығып, 1917 жылдың 12 қыркүйегінде Болгарияның Эуксиноград қаласында қайтыс болды. Оның соңғы тілегі – София маңындағы Боянадағы XII ғасырлық шіркеудің зиратына жерлену еді. Алайда социалистік кезеңде қабірге заңсыз кіріп, оның әшекейлерін ұрлап, ескерткіш тасын қиратып, қабірге қайта көміп тастады, үстінде көзге түспейтіндей етіп. Бірақ 1989 жылғы демократиялық өзгерістерден кейін алғашқы ескерткіш тас қазылып алынып, жері бастапқы күйіне келтірілді.

Born in Castle Trebschen, in the Prussian Province of Brandenburg (present day Poland), the daughter of Prince Heinrich IV Reuss zu Köstritz (1821 1894) and Princess Luise Caroline Reuss zu Greiz (1822 1875), widowed Princess of Saxe Altenburg. She was also a younger sister to Prince Heinrich XXIV Reuss of Köstritz and a first cousin to Grand Duchess Maria Pavlovna of Russia. Eleonore's father Heinrich IV and Marie's mother Auguste were brother and sister. She was described as "a plain but practical capable and kind hearted woman." Following the death of his first wife, Marie Louise of Bourbon Parma, Tsar Ferdinand sought another wife to carry out the official duties required of the consort of a head of state. As a man who was no longer required to produce heirs, Ferdinand stipulated to his assistant that he wanted a bride who did not expect affection or attention. A list of candidates was whittled down to Eleonore and she and Ferdinand subsequently married at a Catholic ceremony on 28 February 1908 at St. Augustine's Church in Coburg and a Protestant ceremony on 1 March 1908 at Osterstein Castle, Reuss family estate. Initially titled Princess of Bulgaria, Eleonore assumed the title Tsaritsa ("Queen") on 5 October 1908 following Bulgaria's declaration of independence from the Ottoman Empire. Eleonore remained neglected by Ferdinand throughout their marriage, leaving her to raise her stepchildren and devote herself to the welfare of the Bulgarian people. Eleonore came into her own during the Balkans and First World Wars when, working tirelessly as a nurse, she was a cause of great comfort for many injured and dying Bulgarian soldiers. It was said that she had "a special gift for relieving suffering". Tsaritsa Eleonore became seriously ill during the final years of World War I, dying in Euxinograd, Bulgaria on 12 September 1917. Her last wish was to be buried in the cemetery of a 12th century church at Boyana, near Sofia. During the Socialist period, however, the grave was broken into, her jewelry stolen and then the memorial stone bulldozed back in the grave, with no visible marks left over the ground. However, after the democratic changes in 1989, the original memorial stone was excavated and the site was restored back to the original state.