Кіріспе

Командалық желілік веб-браузер

Line Mode Browser (LMB, WWWLib немесе жай ғана www деп те аталады) – әлемдегі екінші веб-браузер. Бұл браузердің бірнеше түрлі операциялық жүйеге көшірілетіні алғаш рет көрсетілді. Қарапайым командалық желі интерфейсі арқылы басқарылатын бұл браузер Интернет желісіндегі көптеген компьютерлерде және компьютерлік терминалдарда кеңінен қолданылды. Браузер 1990 жылдан бастап жасала бастады, кейіннен World Wide Web Consortium (W3C) оны libwww кітапханасының мысалы және сынақ қосымшасы ретінде қолдады.

Тарих

CERN-дегі "World Wide Web" жобаларының негізгі ұғымдарының бірі – «әмбебап оқырмандар». 1990 жылы Тим Бернерс-Ли алғашқы браузер WorldWideWeb (кейін Nexus деп аталды) жазған, бірақ бұл бағдарлама тек шектеулі қолданыста болған NeXT компьютерлерінің қарызымдық бағдарламалық жасақтамасында ғана жұмыс істеді. Сол кездегі көптеген компьютерлерде жұмыс істейтін, өте қарапайым «пассивті браузер» жазу қажет болды. Даму ортасы PRIAM жобасының ресурстарын пайдаланды, бұл француз тіліндегі «PRojet Interdivisionnaire d'Assistance aux Microprocesseurs» аббревиатурасы, CERN-де микропроцессорларды дамытуды стандартизациялау жобасы. Ұзақ емес уақыт ішінде бағдарламалық қамтамасыз ету C бағдарламалау тілінің жеңілдетілген түрінде жасалды. ANSI C ресми стандарты әлі барлық платформаларда қолжетімді болған жоқ. Алғашқы, көпшілікке қолжетімді нұсқасы шығарылғанға дейін ол CERN бағдарламалық кітапханасына (CERNLIB) енгізілді, оны көбінесе жоғары энергетикалық физика қауымдастығы қолданды. Бернерс-Ли браузердің қолжетімділігін 1991 жылдың тамызында Usenet желісіндегі alt.hypertext жаңалықтар тобында жариялады. Пайдаланушылар интернеттен кез келген жерден telnet протоколы арқылы info.cern.ch машинасына (ол сонымен қатар алғашқы веб-сервер болды) қосыла алатын. 1991 жылы World Wide Web туралы жаңалықтар CERN-де және Германиядағы DESY сияқты басқа зертханаларда, сондай-ақ әлемнің басқа жерлерінде жобаға қызығушылықты арттырды. Бірінші тұрақты нұсқасы 1.1 1992 жылдың қаңтарында шығарылды. 1992 жылдың қазан айында шыққан 1.2l нұсқасынан бастап браузер ортақ код кітапханасын (кейін libwww деп аталды) пайдаланды. 1993 жылдың мамырында Бернерс-Ли World Wide Web Newsletter-де браузердің жалпыға қолжетімді екенін және жаңа клиенттерге жұмысты азайту үшін осылай жариялады. 1995 жылдың 21 наурызында 3.0 нұсқасын шығарған кезде CERN Line Mode Browser-ді сақтау бойынша толық жауапкершілікті W3C-ге жүктеді. Agora World Wide Web электрондық пошта браузері Line Mode Browser-дің негізінде жасалған. Line Mode Browser веб-басында өте танымал болды, себебі ол барлық операциялық жүйелер үшін қолжетімді жалғыз веб-браузер болды. 1994 жылдың қаңтарынан бастап Mosaic веб-браузер ландшафтын тез өзгертті және World Wide Web пайдаланушыларының барлық 2% ғана Line Mode Browser арқылы шолу жасады. Тек мәтіндік веб-браузердің жаңа нишасын Lynx толтырды, бұл Line Mode Browser-ді браузер ретінде маңызсыз етті. Мұның бір себебі – Lynx желілік режимдегі браузерге қарағанда әлдеқайда икемді. Содан кейін ол libwww үшін сынақ қолданбасы болды.

Жұмыс режимі

Line Mode Browser-дің қарапайымдылығы бірнеше шектеулерге ие болды. Line Mode Browser "ақылсыз" терминалдарды пайдалана отырып, кез келген операциялық жүйеде жұмыс істеуге арналған. Пайдаланушы интерфейсі мүмкіндігінше қарапайым болуы керек еді. Пайдаланушы командалық жол интерфейсі арқылы біркелкі ресурс локаторы (URL) енгізу арқылы бастайтын. Сұралған веб-бет телепринтер сияқты экранда жол-жол басылып шығарылды. Веб-сайттар HTML-дің алғашқы нұсқаларын пайдаланып көрсетілді. Форматтау әріптердің үлкен-кішкенділігі, жолдың басынан ығыстыру және жаңа жолдар арқылы жүзеге асырылды. Тақырып элементтері үлкен әріптермен жазылып, ортаға теңделіп, әдеттегі мәтіннен бос жолдармен бөлінетін. Навигация тышқан немесе жебе пернелері сияқты нұсқаушы құрылғымен емес, бағдарламаға терілген мәтіндік командалармен басқарылатын. Әрбір сілтеме үшін жақшадағы нөмірлер көрсетілетін, сілтемелер тиісті нөмірді бағдарламаға теру арқылы ашылатын. Бұл сол кездегі бір журналистің: "Интернет – сандарды теру арқылы ақпарат табудың жолы" деп жазуына себеп болды. Браузерде мақала жазу функциялары болмағандықтан, беттерді тек қарауға, өңдеуге болмайтын. Бұл жайтты әзірлеушілердің бірі Роберт Кайлиау өкінішті деп санады: "Менің ойымша, жобаның өзіндегі ең үлкен қателік Line Mode Browser-ді көпшілікке жариялау болды. Ол Интернет-хакерлерге дереу қол жеткізілді, бірақ тек пассивті браузер тұрғысынан, өңдеу мүмкіндігі болмады."

Ерекшеліктері

Line Mode Browser платформаға тәуелсіз жұмыс істеу үшін жасалған. Apollo/Domain, IBM RS6000, Unix, Windows, VM/CMS, Solaris және басқа да жүйелерге ресми түрде қолдау бар.

Басқа мүмкіндіктердің ішінде rlogin және telnet қызметтері болды. Браузер фондық процесс ретінде жұмыс істей алатын және файлдарды жүктеуге мүмкіндік берді.