Кіріспе
Ford Model T бүйірлі клапанды, кері ағынды цилиндр басқышы бар, тізбектелген 4 цилиндрлі қозғалтқышты қолданды. Ол негізінен бензинмен жұмыс істеді. Ол максималды жылдамдыққа жету үшін жасалған. Қозғалтқыш Model T-нің жаңашыл берілісімен (планеталық конструкция) бірге құрастырылды, олар бірдей майлау майын пайдаланды. T қозғалтқышы қарапайымдылығымен, сенімділігімен және экономиялылығымен белгілі болды. Бұл қозғалтқыш көп жылдар бойы өндірісте болды, миллиондаған данасы жасалды. Қозғалтқыштың қызмет ету мерзімі Model T көлігінің өмір сүру мерзімінен асып түсті, өнеркәсіптік, теңіз және әскери салаларда қолданылуы оның өндіріс кезеңін ұзартты. T қозғалтқышы 20 ғасырдың 10 үздік қозғалтқышының тізіміне енген.
Отын таңдау және отын үнемдеу
Model T қозғалтқышы бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқыш ретінде құрастырылған. Көп түрлі отынды қолдануға арнайы емес болғанымен, оның қарапайым және берік конструкциясы модификацияланған қозғалтқышты бензол, этанол немесе керосин сияқты түрлі жанғыш отындарда сәтті жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Ford Motor Company мәліметінше, Model T отынды шамамен . пайдаланды.
Карбюратор мен отын жүйесі
Ford Model T қозғалтқышында бір карбюратор, бүйірлік соқпақ, бір вентурилі құрылым болды. Оның тұншықтыратын және дроссельдік клапандары қолмен басқарылатын; соңғысы аяқ педалі емес, қол жегісімен басқарылатын. Карбюраторда үдеткіш сорғысы болған жоқ. Фордтың T қозғалтқышына арналған карбюраторларды түрлі жеткізушілер ұсынды, оның ішінде Holley, Zenith және Kingston. T-ның өндіріс кезеңінің көп бөлігінде оның жанармай бакі алдыңғы орындықтың астындағы рамаға орнатылған. Форд жанармайды карбюраторға беру үшін жанармай сорғысының орнына гравитацияға сүйенгендіктен, Model T жанармай деңгейі төмен болғанда тік көтеріліске шыға алмады. Шешімі – тік көтеріліске кері бағытта көтерілу. 1926 жылы жанармай бакі алға және жоғары, капот астына, көптеген модельдерде приборлық тақтаның артына жылжытылды, бұл гравитациялық беруді жақсартты. Түпкілікті конструкцияға қосымша жанармай сорғысы – Ford-тың бастапқы қарапайым қозғалтқыш дизайнына енгізілген жиі кездесетін өзгеріс. Күннің стандарттарына қарағанда, қозғалтқыш жылу тиімділігі және басқа да жұмыс сипаттамалары тұрғысынан жартылай дайын өнім болды, бұл бірліктің қызмет ету мерзімін ұзартуға және автомобильді жақсартуға мүмкіндік берді. Model T компоненттері сенімді құрылғыларды жасау үшін сол кездегі өндіріс техникасына бейімделу үшін кең шешімдермен жасалды, ал осы компоненттерді жасау кезінде Ford Motor Company инженерлері, қазіргі көзқарас бойынша, соңғы өнімнің беріктігін қамтамасыз ету үшін өте жоғары шешімдер деңгейін қолданды. Фордтың конвейері аяқталмағанды аяқтауды соңғы пайдаланушыға тапсырғандықтан, Ford Model T заманауи қосымша өнімділік инженерия нарығын құрды. Кейіннен, 30-жылдардың басында Ford Model A-ның flathead V8 қозғалтқышының енгізілуімен, соғыстан кейінгі 1940-шы және 1950-ші жылдардың басында олардың қолжетімділігі, жасөспірімдердің қаржылық мүмкіндігіне сай бағамен, осы сегіз цилиндрлі қозғалтқышы жоқ Model T немесе Model A-ның қалпына келтірілген үлгісімен үйлесу арқылы 40-жылдардың басында Hot Rod мәдениеті пайда болды.
Ішкі дизайн
T қозғалтқышы қатарлы төрт цилиндрлі болды, барлық төрт цилиндр бір қозғалтқыш блогына құйылған. Мұндай моноблокты конструкция 1908 жылы T өндірісі басталған кезде сирек кездесетін еді. Бұл жаппай өндіріске ыңғайлы болды, Форд компаниясының өндіріске қолайлы дизайнға көрегендікпен назар аударуын көрсетті. Дегенмен, цилиндр қақпағы ажыратылатын болды, бұл Фордқа өндірісте ғана емес, сонымен қатар клапан жұмыстарын (тазалау, ұнтақтау немесе шүмекті клапандарды ауыстыру) жеңілдетті. Блок пен қақпақ екеуі де құйма темірден жасалған. Қозғалтқыштың диаметрі және поршеньнің жылжуы бірдей болды, жалпы көлемі . Сығу қатынасы көптеген қозғалтқыштар үшін 3,98-ге тең болды; алғашқы қозғалтқыштарда бұл көрсеткіш сәл жоғары болды. Бұл көрсеткіш қазіргі стандарттармен салыстырғанда төмен, бірақ сол дәуірге тән болды, қозғалтқышты нашар сапалы, төмен октанды отынға төзімді ететін және іске қосу кезінде күш салуды азайтатын. Клапан механизмі жақтық клапанды (жатық) конструкциядан тұрды. Коленвалда үш негізгі подшипник болды.
Салқындату жүйесі
T қозғалтқышының салқындату жүйесі T-ның қарапайым дизайн философиясын көрсетеді. Алғашқы бірнеше жүз Model T көлігінде су сорғысы болған, бірақ ол өндіріс басталғаннан кейін жақын уақытта алынып тасталды. Оның орнына Форд арзан әрі сенімді термосифон жүйесін таңдады. Термосифон – сол дәуірдегі қозғалтқышты салқындатудың кең таралған әдісі. Қызған су тығыздығы төмен болғандықтан, қозғалтқыштың үстіне көтеріліп, радиатордың жоғарғы бөлігіне жетеді, салқындаған сайын төменге қарай ағып, қайтадан қозғалтқышқа оралады. (Су сорғысы бар көптеген автомобильдерде су ағыны осы бағытта болды, қиылыс ағынды радиаторлар пайда болғанға дейін.) Термосифон жүйесі ауыр жүктеме кезінде қызып кетуге бейім болған, бірақ көптеген Model T пайдаланушылары үшін жақсы қызмет етті. Нарықта су сорғыларының көптеген түрлері қосымша жабдық ретінде қолжетімді болды.
Жалынды жүйе
T модельінің қозғалтқышының тұтану жүйесі, жануды бастау үшін қажетті токты өндіру үшін, дөңгелекке орнатылған магнетоны пайдаланды. Бұл ток таймер арқылы (қазіргі көліктердегі таратқышқа ұқсас), әрбір цилиндрге арналған төрт діріл катушкасының біріне таратылды. Катушка кернеуді арттырып, оны цилиндрдегі ұшқышқа жіберді. Ұшқыштың уақыты руль бағанасына орнатылған жанатқыш алға жылжыту тұтқасын қолдану арқылы қолмен реттелді, ол таймерді бұрып, тұтану уақытын алға немесе артқа жылжытты. Кез келген жылдамдық пен жүктеме үшін оптималды ұшқыш уақытын табу үшін белгілі бір дағды мен тәжірибе қажет болды. Магнето – конвейерде құрастырылған T модельінің алғашқы компоненті болды, және бұл әдіс көптеген басқа T модельінің өндіріс бөлімдеріне көшірілді. Fordson тракторының тұтану жүйесі T модельіне ұқсас болды.
Электр жүйесі
Model T өндірісінің алғашқы жылдарында барлық қозғалтқыштар қолмен іске қосылды. Қозғалтқышты іске қосу үшін тұтандыру тогын беру үшін аккумуляторды қолдануға болатын, себебі өте суық қозғалтқышты қолмен жеткілікті жылдамдықпен айналдырып, магниттің жеткілікті ток өндіруіне қол жеткізу қиын болуы мүмкін. Дегенмен, барлық Model T көліктерінде катушка қорабында "BAT" (аккумулятор) позициясы және қораптағы сәйкес терминал болғанымен, Форд 1919 жылға дейін аккумуляторды пайдалануды ұсынбады және тіпті оны қолдауға шақырмады. Аккумулятормен жұмыс істейтін электрлік стартерді енгізгенге дейін. Тіпті бұл 1926 жылға дейін, өндірістің соңғы жылына дейін барлық модельдер үшін стандартты жабдық болған жоқ. 1919 жылдан кейін сатылған көптеген көліктер осы стартермен жабдықталған, ол едендегі кішкентай дөңгелек педальмен басқарылатын түйме арқылы қосылатын. Бұл көліктерде аккумулятор және оны қайта зарядтау үшін генератор болды. Сенімділік пен қарапайымдылықты сақтау мақсатында, тербеліс катушкасы және магнитпен тұтану жүйесі тіпті стартер жүйесі бар көліктерде де сақталды. 1915 жылы электр фаралары енгізілген кезде, магнит қуатын фаралар мен сигнал беру құрылғысына жеткілікті ету үшін жаңартылды. Егер Model T электрлік стартермен жабдықталған болса, жаңартылған электр жүйесі осы құрылғыларды қуатпен қамтамасыз ету үшін де пайдаланылатын.
Операция
Т-двигательді пайдалану, біраз тәжірибеден кейін қиын болмады, бірақ оны үйрену қисығы қазіргідей жылдам болмады. Әртүрлі қолмен басқару міндеттері (мысалы, қолмен тұншықтыру және отты алдын ала жылжыту) және пайдалану тәсілі (мысалы, қолға арналған газ тұтқасы) сол дәуірдегі автомобильдерге тән болды, бірақ қазіргі автомобиль жүргізушілерінің көпшілігіне шаруа тракторын басқару сияқты көрінуі мүмкін. Model T-ді қолмен бұрауышпен іске қосу алдында отты қолмен кері жылжыту қажет еді, әйтпесе қозғалтқыш "кері соққы бере" алуы мүмкін. Бұрауыш тұтқасын алақанға жабыстырып, бас бармақты тұтқаның астына (үстіне емес) тығып, егер қозғалтқыш кері соқса, бұрауыштың жылдам кері қозғалысы қолды тұтқадан алыс лақтырып жібереді, білезікті күшпен бұрмалау немесе бас бармақты сындырудың алдын алады. Көптеген T модельді Фордтарда тұншықтықты радиатордың төменгі жағынан шығатын сым арқылы басқаруға болады, оны сол қолмен пайдалануға болатын. Бұл қозғалтқышты баяу бұралау кезінде оны дайындау үшін қолданылды, содан кейін бұрауыш тұтқасын жылдам тартып қозғалтқышты іске қосатын. Жақсы жағдайда, дайын Т-двигателін жарты айналымға бұрғанда ғана сәтті іске қосуға болады. T-ның планеталық берілісі кейіннен автомобильдерде қалыптасқан стандарттан өзгешелігімен әйгілі. 3 аяқ педальдар кейінгі автомобильдердегідей қолданылмайды. Оларды басқару қиын емес, бірақ кейінірек пайдаланған көліктерге үйренген әдеттерді "ұмытуды" қажет етеді.
Өндірістік кезең
T-мотор 1908 жылдың 27 қыркүйегінен 1941 жылдың 4 тамызына дейін, дәл 12 000 күн бойы үздіксіз өндірілді. Бұл оны сериялық өндірістегі ең ұзақ шығарылған қозғалтқыштардың біріне айналдырады, әсіресе, оның техникалық сипаттамалары осы кезеңде көбінесе өзгермегенін ескерсек. АҚШ нарығындағы жолаушылар автомобильдері мен пикаптарға арналған өндірісі одан қысқа болды – бұл нарықта T моделінің өндірісі 19 жылға созылды (1908-1927 жылдар). Бірақ қозғалтқыш 1941 жылға дейін әртүрлі тұтынушыларға, өнеркәсіптік, әскери және теңіз салаларына сатылатын болды.
Ford Model A қозғалтқышы
Model A-да қолданылған қозғалтқыш сумен салқындатылатын L-тәрізді, тік төрт цилиндрлі болды және оның сыйымдылығы [мәнін қосу керек] құрады. Бұл қозғалтқыш [қуатын қосу керек] күш берді, бірақ [мәнін қосу керек] айналым моментімен едәуір көп күш өндірді. Model T және Model A қозғалтқыштарының арасында бір-біріне ауыстырылатын бөліктер жоқ.