Бристоль Жупитер қозғалтқышы: британдық 9 цилиндрлі радиальды двигатель, 1920-30 жылдары кеңінен қолданылды. Жаңартулар мен лицензиялық өндіріс туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық тоғыз цилиндрлі радиалдық қозғалтқыштар отбасы
British nine cylinder radial engine family
Bristol Jupiter – британдық тоғыз цилиндрлі, бір қатарлы поршеньді радиалдық қозғалтқыш, оны Bristol Aeroplane Company компаниясы жасаған. Алғашында Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Cosmos Jupiter деген атпен жобаланған, бірақ көптеген жаңартулар мен жетілдірулер оны сол дәуірдегі ең үздік қозғалтқыштардың біріне айналдырды. Jupiter 1920-1930 жылдары көптеген ұшақ конструкцияларында кеңінен қолданылды. Bristol және лицензия бойынша басқа елдерде оның барлық түрлерінен мыңдаған Jupiter қозғалтқыштары өндірілді. Jupiter қозғалтқышының турбонаддувпен жабдықталған, Orion деп аталған нұсқасы даму келеміне тап болып, аз ғана саны жасалды. Кейіннен Bristol компаниясы Orion атауын басқа, турбовинттік қозғалтқышқа қолданды. Bristol Jupiter Совет Одағында Швецов М-22 деп лицензияланды.
The Bristol Jupiter is a British nine cylinder single row piston radial engine that was built by the Bristol Aeroplane Company. Originally designed late in World War I and known as the Cosmos Jupiter, a lengthy series of upgrades and developments turned it into one of the finest engines of its era. The Jupiter was widely used on many aircraft designs during the 1920s and 1930s. Thousands of Jupiters of all versions were produced, both by Bristol and abroad under licence. A turbo supercharged version of the Jupiter known as the Orion suffered development problems and only a small number were produced. The "Orion" name was later re used by Bristol for an unrelated turboprop engine. The Bristol Jupiter was licensed by the Soviet Union as the Shvetsov M 22.
Жобалау және әзірлеу
Юпитерді Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бразилиялық Стрекердегі Рой Федден және кейіннен Космос Инжиниринг жобалаған. Бірінші Юпитерді Бразилиялық Стрекер 1918 жылы аяқтады. Ол үш карбюратормен жабдықталған, әрқайсысы индукциялық камераның ішінде орналасқан спиральді дефлектор арқылы қозғалтқыштың тоғыз цилиндрінің үшеуіне отын жеткізді. Соғыстан кейін әскери шығындарды тез қысқарту кезінде Космос Инжиниринг 1920 жылы банкротқа ұшырады, ал Юпитер жобасының табыстылығы мен Әуе министрлігінің қолдауы арқасында Бристоль әуе кемелері компаниясы оны сатып алды. Қозғалтқыш нарықтағы ең сенімділердің біріне айналды. Юпитер Әуе министрлігінің толық қуат сынағынан өткен бірінші ауамен салқындатылатын қозғалтқыш, автоматты күшейткіш басқарумен жабдықталған және жолаушылар ұшақтарына орнатылған алғашқы қозғалтқыш болды. Юпитердің дизайны стандартты болған, бірақ цилиндрде төрт клапан болды, бұл сол кезде сирек кездесетін еді. Цилиндрлер болаттан жасалған, ал құйма цилиндрлер кейіннен Корольдік Ұшақтар институтының зерттеулерінен кейін алюминий қорытпасымен ауыстырылды. 1927 жылы құймалардың үлесі жоғары болғандықтан, қапталған бас дизайнына көшу үшін өзгеріс енгізілді. Юпитер VII конструкциясына механикалық түрде қозғалтылатын суперкомпрессор қосылды, ал Юпитер VIII редукциялық берілістермен жабдықталған алғашқы қозғалтқыш болды. 1925 жылы Федден Юпитерді алмастыруды жобалай бастады. Қысқа соққыны пайдаланып, минутына айналымдар санын (rpm) арттыру және қуатты арттыру үшін суперкомпрессорды қосу нәтижесінде 1927 жылы Бристоль Меркурий пайда болды. 1927 жылы Юпитердің бастапқы көлеміндегі қозғалтқышқа да осы әдістерді қолдану Бристоль Пегасусын жасауға әкелді. Бірнеше жылға дейін ешқайсысы Юпитерді толыққанды алмастыра алмады. 1926 жылы G EBGG тіркеу нөмірімен Юпитер қозғалтқышы бар Bristol Bloodhound ұшағы 225 сағат 54 минутқа созылған төзімділік ұшуын аяқтады, осы кезеңде Юпитер бірде-бір бөлшегі бұзылмай немесе ауыстырылмай 225 сағат 54 минут жұмыс істеді.
The Jupiter was designed during World War I by Roy Fedden of Brazil Straker and later Cosmos Engineering. The first Jupiter was completed by Brazil Straker in 1918 and featured three carburettors, each one feeding three of the engine's nine cylinders via a spiral deflector housed inside the induction chamber. During the rapid downscaling of military spending after the war, Cosmos Engineering became bankrupt in 1920, and was eventually purchased by the Bristol Aeroplane Company on the strengths of the Jupiter design and the encouragement of the Air Ministry. The engine matured into one of the most reliable on the market. It was the first air cooled engine to pass the Air Ministry full throttle test, the first to be equipped with automatic boost control, and the first to be fitted to airliners. The Jupiter was fairly standard in design, but featured four valves per cylinder, which was uncommon at the time. The cylinders were machined from steel forgings, and the cast cylinder heads were later replaced with aluminium alloy following studies by the Royal Aircraft Establishment. In 1927, a change was made to move to a forged head design due to the rejection rate of the castings. The Jupiter VII introduced a mechanically driven supercharger to the design, and the Jupiter VIII was the first to be fitted with reduction gears. In 1925, Fedden started designing a replacement for the Jupiter. Using a shorter stroke to increase the revolutions per minute (rpm), and including a supercharger for added power, resulted in the Bristol Mercury of 1927. Applying the same techniques to the original Jupiter sized engine in 1927 resulted in the Bristol Pegasus. Neither engine would fully replace the Jupiter for a few years. In 1926 a Jupiter engined Bristol Bloodhound with the registration G EBGG completed an endurance flight of , during which the Jupiter ran for a total of 225 hours and 54 minutes without part failure or replacement.
Лицензиялық өндіріс
Юпитер қозғалтқышы лицензиялық нұсқаларда кеңінен қолданылды, нәтижесінде он төрт ел оны өндірді. Францияда Gnome Rhone компаниясы Gnome Rhône 9 Jupiter деп аталатын нұсқасын жасады, ол бірнеше жергілікті азаматтық ұшақтарда қолданылды, сондай-ақ экспортқа сәтті сатылды. Siemens Halske Германияда лицензия алып, қуатын арттыратын бірнеше нұсқаны өндірді, соның нәтижесінде Bramo 323 Fafnir пайда болды, ол неміс соғыс кезеңіндегі ұшақтарда қолданылды. Жапонияда 1924 жылдан бастап Накадзима компаниясы Юпитерді лицензия бойынша құрастырып, өндірді, бұл олардың келесі радиалды авиациялық қозғалтқыштарының – Nakajima Ha 1 Kotobuki дизайнының негізі болды. Ол Польшада PZL Bristol Jupiter, Италияда Alfa Romeo 126 RC35 және Чехословакияда Walter Engines компанияларында өндірілді. Ең көп өндірілген нұсқасы КСРО-да болды, онда оның Shvetsov M 22 нұсқасы Polikarpov I-16 ұшағының бастапқы 4-ші түріне қуат берді (55 дана өндірілді). 4-ші типтегі Polikarpov ұшақтарын олардың түтін шығару құбырларының болмауы, дөңгелек пішіндес NACA қаптамасы және қаптамадағы жалюзилердің болмауы арқылы тануға болады, бұл мүмкіндіктер Shvetsov M 25 қозғалтқышымен жабдықталған 5-ші типке және одан кейінгі түрлеріне енгізілді (барлығы 4500-нен астам дана өндірілді). Өндіріс 1918 жылы басталды және 1930 жылы тоқтатылды.
The Jupiter saw widespread use in licensed versions, with fourteen countries eventually producing the engine. In France, Gnome Rhone produced a version known as the Gnome Rhône 9 Jupiter that was used in several local civilian designs, as well as achieving some export success. Siemens Halske took out a licence in Germany and produced several versions of increasing power, eventually resulting in the Bramo 323 Fafnir, which saw use in German wartime aircraft. In Japan, the Jupiter was licence built from 1924 by Nakajima, forming the basis of its own subsequent radial aero engine design, the Nakajima Ha 1 Kotobuki. It was produced in Poland as the PZL Bristol Jupiter, in Italy as the Alfa Romeo 126 RC35, and in Czechoslovakia by Walter Engines. The most produced version was in the Soviet Union, where its Shvetsov M 22 version powered the initial Type 4 version of the Polikarpov I 16 (55 units produced). Type 4 Polikarpovs can be identified by their lack of exhaust stubs, rounded NACA cowling and lack of cowling shutters, features which were introduced on the Shvetsov M 25 powered Type 5 and later variants (total production 4,500+ units). Production started in 1918 and ceased in 1930.
Көрмеде орналасқан қозғалтқыштар
Бристоль Юпитер VI ұшағы Ұлыбританияның Бристоль қаласының қала маңындағы Фильтон қаласындағы бұрынғы Бристоль әуе компаниясы зауыт кешенінде орналасқан Aerospace Bristol мұражайында тұрақты түрде көрсетілуде. Бристоль Юпитер VIIF ұшағы Ұлыбританиядағы Олд Уордендегі Шаттлворт коллекциясында тұрақты түрде көрсетілуде. Бристоль Юпитер VIIIF ұшағы АҚШ-тың Вирджиния штатының Фэрфакс округіне қарасты Вашингтон Даллес халықаралық әуежайындағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының Стивен Ф. Удвар Хази орталығында тұрақты түрде көрсетілуде.
A Bristol Jupiter VI is on static display at Aerospace Bristol in the former Bristol Aeroplane Company factory complex in Filton, a suburb of Bristol, United Kingdom. A Bristol Jupiter VIIF is on static display at the Shuttleworth Collection in Old Warden, United Kingdom. A Bristol Jupiter VIIIF is on static display at the Steven F. Udvar Hazy Center of the National Air and Space Museum at Washington Dulles International Airport in Fairfax County, Virginia, United States.