Раймонд Уржель Лемье: Канадтық химия ғалымының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Канадалық органикалық химик (1920–2000)

Реймонд Ургель Лемио, CC, AOE, FRS (16 маусым 1920 – 22 шілде 2000) – канадалық органикалық химик, химия саласында көптеген жаңалықтар ашқан, оның ең алғашқы және ең танымал жаңалығы – сахарозаны синтездеу. Оның ғылыми еңбектеріне аномерлік эффекттің ашылуы және көмірсу химиясы саласында әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан сахаридтерді синтездеудің жалпы әдістемелерін әзірлеу кіреді. Ол Канада Корольдік қоғамының және Ұлыбритания Корольдік қоғамының мүшесі болды, сонымен қатар беделді Альберт Эйнштейннің әлемдік ғылым сыйлығымен және химия саласындағы Вольф сыйлығымен марапатталды.

Өмір және мансап

Доктор Реймонд У. Лемио Канаданың Альберта провинциясындағы Лак-Ла-Биш қаласында дүниеге келген. 1926 жылы оның отбасы Эдмонтонға (Альберта провинциясы) көшіп келді. Ол Альберта университетінде химияны оқыды және 1943 жылы химиядан бакалавр дәрежесін, құрметті дипломмен алды. Содан кейін ол Макгилл университетінде оқыды, онда 1946 жылы органикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. Ол Огайо штатының университетінде докторантурадан кейінгі стипендия жеңіп алды, онда Bristol Laboratories Inc. оның стрептомициннің құрылымын зерттеуін қаржылады. Ол Огайо штатында болашақ әйелімен танысты, ол докторлық студенті болды, және олар 1948 жылы үйленді. Келесі жылдары ол Канадаға оралып, Саскачеван университетінде екі жыл көмекші профессор болып жұмыс істеді. Одан кейін ол Саскатундағы Ұлттық зерттеу кеңесінің Прерия аймақтық зертханасында аға ғылыми қызметкер болып қызмет етті. 1953 жылы ол және әріптесі Джордж Хубер сахарозаны синтездеуге қол жеткізген алғашқы ғалымдар болды. 1954 жылы ол Оттава университетінің Табиғи және қолданбалы ғылымдар факультетінің деканы лауазымын қабылдады, онда химия кафедрасын құрды. 1961 жылы ол Альберта университетіне химия кафедрасының профессоры және органикалық химия бөлімінің меңгерушісі болып қайтып келді. Ол олигосахаридтердің синтетикалық түрлерін жасау әдісін әзірледі, бұл лейкемия және гемофилияны емдеудің жақсаруына, сондай-ақ жаңа антибиотиктердің, қан реагенттерінің және трансплантацияға қарсы препараттардың жасалуына әкелді. Альберта университетінде жұмыс істеген кезеңде ол бірнеше биохимиялық компаниялар құрды, соның ішінде 1962 жылы R&L Molecular Research Ltd., 1966 жылы Raylo Chemicals Ltd. (R&L компаниясын сатып алды) және 1977 жылы Chembiomed (кейіннен Калгаридегі Synsorb Biotech, Альберта компаниясы сатып алды). Профессор Лемье 1990 жылы "Қанттармен саяхат: қаншалықты тәтті болды" атты автобиографиясын жариялады. Доктор Реймонд Лемио 2000 жылы аневризмадан қайтыс болды. 1999 жылы Альберта университетінің Ғылым факультеті мен Страткона округі Страткона округі/Р.У. Лемио көмірсулар химиясы кафедрасын құрды. 2001 жылы Альберта университеті химия факультеті орналасқан ғимаратты профессорлар Реймонд Лемио мен Гарри Ганнингтың еңбектерін еске алу үшін Гуннинг/Лемио химия орталығы деп атады.

Dr. Raymond U. Lemieux was born in Lac La Biche, Alberta, Canada. His family moved to Edmonton, Alberta in 1926. He studied chemistry at the University of Alberta and received a BSc with Honours in Chemistry in 1943. He went on to study at McGill University, where he received his PhD in Organic Chemistry in 1946. He won a post doctoral scholarship at Ohio State University, where Bristol Laboratories Inc. sponsored his research on the structure of streptomycin. He met his future wife, a doctoral student, at Ohio State and they were married in 1948. In following years, he returned to Canada where he spent two years as an assistant professor at the University of Saskatchewan. Next he served as Senior Research Officer at the National Research Council's Prairie Regional Laboratory in Saskatoon. In 1953 he and a fellow researcher, George Huber, were the first scientists to successfully synthesize sucrose. In 1954, he accepted the position of Dean in the Faculty of Pure and Applied Sciences at the University of Ottawa, where he established their Department of Chemistry. In 1961 he returned to the University of Alberta as a professor in the Chemistry Department and to serve as the chairman of the Organic Chemistry Division. He developed a method to make synthetic versions of oligosaccharides, which led to improved treatments for leukemia and hemophilia and the development of new antibiotics, blood reagents, and organ anti rejection drugs. While at the University of Alberta, he established a number of biochemical companies, including R&L Molecular Research Ltd. in 1962, Raylo Chemicals Ltd. in 1966 (which purchased R&L) and Chembiomed in 1977 (which has since been taken over by Synsorb Biotech of Calgary, Alberta.) Prof. Lemieux published an autobiography, entitled "Explorations with Sugars: How Sweet It Was," in 1990. Dr. Raymond Lemieux died of an aneurysm in 2000. In 1999, the University of Alberta Faculty of Science and Strathcona County established the Strathcona County/R. U. Lemieux Chair in Carbohydrate Chemistry. In 2001, the University of Alberta renamed the building(s) housing the Department of Chemistry to the Gunning/Lemieux Chemistry Centre to acknowledge the contributions of Profs. Raymond Lemieux and Harry Gunning.

Белгілі бұрынғы оқушылар

Дэвид Р. Бандл, профессор Лемьемен бұрынғы докторантурадан кейінгі зерттеуші, қазіргі кезде химия профессоры, көмірсулар химиясы бойынша Рэймонд У. Лемье атындағы кафедра иесі және Альберта университетінің еңбегімен ерекшеленетін профессоры, Альберта гликомика орталығының негізін қалаушы және бұрынғы директоры (бұрынғы Альберта көмірсулар ғылымы орталығы). http://www.chem.ualberta.ca/~glyco/who/index.htm
Оле Хиндсгаул, профессор Лемьемен бұрынғы докторант, қазіргі уақытта Копенгаген, Даниядағы Карлсберг лабораториясының еңбегімен ерекшеленетін профессоры және Канада, Альберта университетінің химия кафедрасының адъюнкт-профессоры. http://www.crc.dk/carbochem/oledraft2.htm

Жеке

Реймондтың қызы Джанет Лемье канадалық чемпион футболшы болған және 2021 жылы Канада Футбол Даңқы залына енгізілді.