Дюди Роберт Гершбах: Американ ғалымы және химия саласындағы жетістіктері
Dudley R. Herschbach
Дюди Хершбах – американ химигі, 1986 ж. химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Молекулалық стереодинамика, химиялық реакциялар динамикасы зерттеуші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық химик (1932 жылы туған)
American chemist (born 1932)
Дюдели Роберт Гершбах (18 маусым 1932 жылы туған) – Гарвард университетінің американдық химигі. 1986 жылы Юань Т. Ли және Джон С. Поланьимен бірге «химиялық элементарлы процестер динамикасына қосқан үлесі үшін» Химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. Гершбах молекулалық стереодинамиканың негізін қалаушы, химиялық реакция динамикасында бұрыштық импульстің және оның векторлық қасиеттерінің рөлін өлшеп, теориялық тұрғыдан түсіндірді. Өмірінің барысында Гершбах 400-ден астам ғылыми мақала жариялады. Гершбах химия мен физиканың теориясы және тәжірибесіндегі кең білімін химиялық физиканың түрлі мәселелеріне, соның ішінде өлшемдік масштабтау бойынша теориялық жұмыстарға қолданды. Оның зерттеулерінің бірі метанның Жердің мантиісінің тереңдігі сияқты жоғары қысым және жоғары температурадағы ортада спонтанды түрде пайда болатынын көрсетті; бұл жаңалық – абиогендік көмірсутектердің пайда болуының қызықты көрсеткіші, яғни Жердегі көмірсутектердің нақты мөлшері барлық көмірсутектердің табиғи отын екені ескерілгенде, дәстүрлі түрде есептелгеннен әлдеқайда көп болуы мүмкін. Оның соңғы жұмыстарының бірі Стивен Брамспен бірлесіп келісім дауысын зерттеуді қамтиды.
Dudley Robert Herschbach (born June 18, 1932) is an American chemist at Harvard University. He won the 1986 Nobel Prize in Chemistry jointly with Yuan T. Lee and John C. Polanyi "for their contributions concerning the dynamics of chemical elementary processes". Herschbach is a pioneer in molecular stereodynamics, measuring and theoretically interpreting the role of angular momentum and its vector properties in chemical reaction dynamics. In the course of his life's work in research, Herschbach has published over 400 scientific papers. Herschbach has applied his broad expertise in both the theory and practice of chemistry and physics to diverse problems in chemical physics, including theoretical work on dimensional scaling. One of his studies demonstrated that methane is, in fact, spontaneously formed at high pressure and high temperature environments such as those deep in the Earth's mantle; this finding is an exciting indication of abiogenic hydrocarbon formation, meaning that the actual amount of hydrocarbons available on Earth might be much larger than conventionally assumed under the assumption that all hydrocarbons are fossil fuels. His recent work also includes a collaboration with Steven Brams studying approval voting.
Ғылым мен білім беру
Гершбахтың оқыту қызметі химиялық кинетика бойынша аспирантуралық семинарларынан бастап, Гарвардта көп жылдар бойы оқытқан жалпы химия бойынша кіріспе бакалавриат курсына дейін жетеді, ол оны "ең қиын міндеті" деп сипаттаған. Гершбах ғылымды оқытуды және ғылымды кең жұртшылыққа таратуды ынталы түрде қолдады, сонымен қатар барлық жастағы студенттерге лекциялар оқып, оларға ғылымға деген құлшынысын және жаңалықтарды ашуға деген ойнақы ынтасын сіңірді. Гершбах "Симпсондар" анимациялық телешоуының "Үйдің қорқыныштары XIV" атты эпизодында да өз даусын берді, онда ол профессор Фринкке физика саласындағы Нобель сыйлығын табыс еткенін көрсетеді. 2010 жылдың қазан айында Гершбах АҚШ Ғылым және Инженерлік Фестивалінің "Лауреатпен түскі ас" бағдарламасына қатысты, онда орта және жоғары сынып оқушылары Нобель сыйлығын алған ғалыммен бейресми әңгімелесуге мүмкіндік алады. Ол сондай-ақ фестивальдің кеңесші кеңесінің мүшесі. Гершбах MIT-де өткізілетін жоғары сынып оқушылары үшін жазғы зерттеу бағдарламасы – Ғылыми-зерттеу институтының (RSI) ерекше лекциялар сериясына қатысты. Гарвардта белсенді ғылыми-зерттеу профессоры болып жұмыс істесе де, 2005 жылдың 1 қыркүйегінде Техас A&M университетінің физика профессоры болып тағайындалды және жылына бір семестр химиялық физика бағдарламасында сабақ оқыды. 2010 жылдан бастап ол Гарвардта профессор-эмеритус атағын алды және Гарвард ғылыми-зерттеу қауымдастығында лекторы және тәлімгер ретінде кеңінен танылды. Ол және оның әйелі Георджен Гершбах бірнеше жыл бойы Курьер үйінің ко-мастерлері болып қызмет етті, онда толық жұмыс күніне байланысты міндеттеріне қоса, студенттік өмірге белсенді қатысты.
Hershbach's teaching ranges from graduate seminars on chemical kinetics to an introductory undergraduate course in general chemistry that he taught for many years at Harvard, and described as his "most challenging assignment". Herschbach has been a strong proponent of science education and science among the general public, and frequently gives lectures to students of all ages, imbuing them with his infectious enthusiasm for science and his playful spirit of discovery. Herschbach has also lent his voice to the animated television show The Simpsons for the episode "Treehouse of Horror XIV", where he is seen presenting the Nobel Prize in Physics to Professor Frink. In October 2010, Herschbach participated in the USA Science and Engineering Festival's Lunch with a Laureate program, where middle and high school students get to engage in an informal conversation with a Nobel Prize winning scientist over a brown bag lunch. He is also a member of the Festival's advisory board. Herschbach has participated in the Distinguished Lecture Series of the Research Science Institute (RSI), a summer research program for high school students held at MIT. Although still an active research professor at Harvard, he joined the Texas A&M University faculty September 1, 2005, as a professor of physics, teaching one semester per year in the chemical physics program. As of 2010, he holds the title of professor emeritus at Harvard and remains well known for his involvement as a lecturer and mentor in the Harvard research community. He and his wife Georgene Herschbach also served for several years as the co Masters of Currier House, where they were highly involved in undergraduate life in addition to their full time duties.
Мемлекеттік қызмет
Ол Қаруды бақылау және таратпау орталығы кеңесінің мүшесі және 1992 жылдан 2010 жылға дейін Ғылым және қоғам қоғамының кеңесінің төрағасы болды. 2003 жылы ол Гуманистік манифестке қол қойған 22 Нобель сыйлығы лауреаттарының бірі болды. Ол сонымен қатар «Игл Скаут» және «Құрметті Игл Скаут» наградасының (DESA) иегері.
He is a board member of the Center for Arms Control and Non Proliferation and was the chairman of the board for Society for Science & the Public from 1992 to 2010. In 2003 he was one of 22 Nobel Laureates who signed the Humanist Manifesto. He is also an Eagle Scout and recipient of the Distinguished Eagle Scout Award (DESA).
Отбасы
Гершбахтың әйелі, Георгена Гершбах, Гарвард колледжінің бакалавриат деңгейіндегі академиялық бағдарламалар бойынша проректоры болды. 2009 жылы зейнетке шығуға дейін ол Гарвард колледжінің бакалавриат білімі жөніндегі ықпалды комитетін басқарды.
Herschbach's wife, Georgene Herschbach, served as the Associate Dean of Harvard College for Undergraduate Academic Programs. Prior to retirement in 2009, she chaired Harvard College's influential Committee on Undergraduate Education.
Марапаттар мен құрметтер
Гершбах – Америка өнер және ғылым академиясының, Ұлттық ғылым академиясының, Америка философиялық қоғамының және Ұлыбритания Корольдік химия қоғамының мүшесі. Химия саласындағы Нобель сыйлығынан өзге, ол көптеген ұлттық және халықаралық наградаларға ие болған. Олардың ішінде Ұлттық ғылым медалі, таза химия бойынша ACS сыйлығы, Линус Паулинг медалі, Ирвинг Лангмуир сыйлығы және Американдық химия институтының алтын медалі бар.
Herschbach is a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences, the National Academy of Sciences, the American Philosophical Society and the Royal Chemical Society of Great Britain. In addition to the Nobel Prize in Chemistry, he has received a wide variety of national and international awards. These include the National Medal of Science, the ACS Award in Pure Chemistry, the Linus Pauling Medal, the Irving Langmuir Award, and the American Institute of Chemists Gold Medal.
Жарияланымдар
Herschbach, D. R. & V. W. Laurie. "Ангармониялық потенциалдық тұрақтылар және олардың байланыс ұзындығына тәуелділігі", Калифорния университеті, Лоренс радиациялық зертханасы, Беркли, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы) (1961 жылғы қаңтар). Herschbach, D. R. "Қырлы молекулалық сәулелердегі реакциялық соқтығысулар", Калифорния университеті, Лоренс сәулелену зертханасы, Беркли, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы) (1962 жылғы ақпан). Laurie, V. W. & D. R. Herschbach. "Ротациялық спектрлерден молекулалық құрылымды анықтау", Стэнфорд университеті, Калифорния университеті, Лоренс сәулелену зертханасы, Беркли, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы) (1962 жылғы шілде). Zare, R. N. & D. R. Herschbach. "Полиатомдық молекулалардың фотодиссоциациясындағы энергия бөлінісін молекулалық сәуле арқылы анықтау ұсынысы", Калифорния университеті, Лоренс радиациялық зертханасы, Беркли, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы Атом энергиясы жөніндегі комиссия арқылы) (1964 жылғы 29 қаңтар).
Herschbach, D. R. & V. W. Laurie. "Anharmonic Potential Constants and Their Dependence Upon Bond Length", University of California, Lawrence Radiation Laboratory, Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission) (January 1961). Herschbach, D. R. "Reactive Collisions in Crossed Molecular Beams", University of California, Lawrence Radiation Laboratory, Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission) (February 1962). Laurie, V. W. & D. R. Herschbach. "The Determination of Molecular Structure from Rotational Spectra", Stanford University, University of California, Lawrence Radiation Laboratory, Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission) (July 1962). Zare, R. N. & D. R. Herschbach. "Proposed Molecular Beam Determination of Energy Partition in the Photodissociation of Polyatomic Molecules", University of California, Lawrence Radiation Laboratory, Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission) (January 29, 1964).