Кіріспе
Хидеки Ширакава (白川 英樹) – жапон химигі, инженер және Цукуба университеті мен Чжэцзян университетінің зейнеткер профессор. Ол өткізгіш полимерлерді ашқанымен әйгілі. 2000 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығын Алан МакДиармид пен Алан Хигермен бірлесіп алды.
Hideki Shirakawa (白川 英樹) is a Japanese chemist, engineer, and Professor Emeritus at the University of Tsukuba and Zhejiang University. He is best known for his discovery of conductive polymers. He was co recipient of the 2000 Nobel Prize in Chemistry jointly with Alan MacDiarmid and Alan Heeger.
Ерте өмір және білім
Хидеки Ширакава Жапонияның Токио қаласында әскери дәрігердің екінші ұлы болып дүниеге келді. Оның бір үлкен ағасы, бір кіші інісі мен қарындасы болды. Олимпиадалық марафон чемпионы Наоко Такахаси оның анасының туысының қызы. Бала кезінде Маңчжурия және Тайваньда тұрды. Шамамен үшінші сыныпта анасының туған жері – Гифу облысының Такаяма қаласына көшіп келді. Ширакава 1961 жылы Токио технология институтын (Токио тех) химиялық инженерия мамандығы бойынша бакалавр, ал 1966 жылы доктор ғылымын қорғады. Содан кейін Токио тех институтының Химиялық ресурстар зертханасында ассистент болып жұмыс істеді.
Мансап
Жапониядағы Токио технология институтында (Токио Тех) ассистент болып жұмыс істеген Ширакава металл сықылды полиацетиленді жасады. Бұл нәтиже 1975 жылы Токио Тех институтына келген Алан МакДиармидті қызықтырды. 1976 жылы ол Пенсильвания университетінде Алан МакДиармидтің зертханасында докторанттан кейінгі стажер ретінде жұмыс істеуге шақырылды. Олар американ физигі Алан Хигермен бірге полиацетиленнің электр өткізгіштігін жетілдірді. 1977 жылы олар йод буымен қоспалау арқылы полиацетиленнің өткізгіштігін арттыра алатынын анықтады. Бұл жаңалық үшін үш ғалымға 2000 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығы табысталды. Электр өткізгіштігінің механизміне қатысты, солитон түріндегі сызықтық емес қоздырғыштар маңызды рөл атқарады деп саналады. 1979 жылы Ширакава Цукуба университетінде доцент болды, үш жылдан кейін толық профессор атағына ие болды. 1991 жылы Цукуба университетінің ғылым және инженерия факультетінің деканы (1993 жылдың наурызына дейін) және Цукубаның 3-ші тобының жетекшісі (1997 жылдың наурызына дейін) болып тағайындалды.
Нобель сыйлығы
Ширакава 2000 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығын UPenn физика профессоры Алан Дж. Хигермен және химия профессоры Алан Г. МакДиармидпен бірге "өткізгіш полимерлерді ашқаны және дамытқаны үшін" алды. Ол сондай-ақ Ұлттық жеті университетінің бірінен түлек болмаған алғашқы жапон Нобель сыйлығының иегері және екінші жапондық химия Нобель сыйлығының иегері атанды. Ширакава жылдар бойы Нобель сыйлығына бұқаралық ақпарат құралдарында (әсіресе жапондық БАҚ-та) артық назар қаратуды қаламайтынын айтты. Ол Нобель сыйлығының санаттарына кірмейтін маңызды салалар да кеңінен танылатынын күтеді.
Туыстары
Оның туыстарының бірі – Хитоми Йошизава, Morning Musume Morning Girls ән тобының мүшесі. Ол сонымен қатар 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының марафонда алтын медаль жеңіп алған Наоко Такахасимен де туыс.
Қоғамдық мәселелер
2013 жылдың 6 желтоқсанында Кеңесшілер палатасы (Жапония) Мемлекеттік құпия туралы заң жобасын бекітті. Ширакава және физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Тошихиде Маскава заңның:
"конституциямен орнатылған бейбітшілік принциптерін және негізгі адам құқықтарын қауіпке тікеді және оны дереу қабылдамау керек. Ең қиын кезде де, баспасөз бостандығын, ойлау және өрнектеу бостандығын, сондай-ақ ғылыми зерттеулерді қорғау өте маңызды."
"threatens the pacifist principles and fundamental human rights established by the constitution and should be rejected immediately (omitted) Even in difficult times, protecting the freedom of the press, of thought and expression and of academic research is indispensable."