Кіріспе

Corvus шоқжұлдызындағы өзара әрекеттесетін галактикалар.

Жалпы ақпарат

Антенна галактикалары галактикалық соқтығысу процесін басынан кешіп жатыр. NGC 4038 тобында тағы бес галактикамен бірге орналасқан бұл екі галактика, соқтығысу нәтижесінде галактикалардан ұшып шыққан екі ұзын жұлдыздық құйрығы, газ және шаң жәндіктің антеннасына ұқсағандықтан Антенна галактикалары деп аталады. Екі галактиканың ядролары бірігіп, бір алып галактикаға айналуда. Галактикалардың көпшілігі өмір бойы кем дегенде бір маңызды соқтығысудан өтеді. Бұл, біздің Көмекей жолымыздың болашағы болуы мүмкін, ол Андромеда галактикасымен соқтығысқанда. Галактика эволюциясы үшін бұл соқтығысу және бірігу тізбегі (Тоомре тізбегі) Antennae галактикаларының "антенналарын" сәтті модельдеу арқылы дамытылды. NGC 4038-де бес супернова ашылды: SN 1921A, SN 1974E, SN 2004GT, SN 2007sr және SN 2013dk. Жақында жасалған зерттеулер осы өзара әрекеттесетін галактикалардың бұрынғы есептегеннен гөрі Көмекей жолынан жақынрақ екенін көрсетті – 65 миллион емес, 45 миллион жарық жылы қашықтықта. Олар 31 Кратерден 0,25° солтүстікке және Гамма Корвиден 3,25° оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Антенна галактикаларында екі галактиканың соқтығысуы нәтижесінде пайда болған, салыстырмалы түрде жас, массивті шарлы шоғырлар жиынтығы бар. Бұл шоғырлардың жасы көптеген белгілі шарлы шоғырлардың орташа жасынан (шамамен 12 миллиард жыл) өзгеше, олардың пайда болуы галактикалардың соқтығысуынан туған, ірі молекулалық бұлттарды қысып, толқын тудырғаннан бастау алады. Бұлттардың құлдырауы мен қысылуының ең тығыз аймақтары осы шоғырлардың туған жері деп саналады.

Уақыт шкаласы

1,2 миллиард жыл бұрын Антенналар екі жеке галактика болған. NGC 4038 – жолақты спиральді галактика, ал NGC 4039 – спиральді галактика. 900 миллион жыл бұрын Антенналар бірін-біріне жақындап, NGC 2207 және IC 2163 сияқты көріне бастады. 600 миллион жыл бұрын Антенналар бір-бірі арқылы өтіп, Егеуқұйрық галактикалары сияқты көрінді. 300 миллион жыл бұрын Антеннаның жұлдыздары екі галактикадан да бөліне бастады. Бүгінде шығарылған жұлдыздардың екі ағыны бастапқы галактикалардан әлдеқайда ұзаққа созылып, антенна тәрізді пішінге ие болды. 400 миллион жыл ішінде Антеннаның ядролары соқтығысып, жұлдыздар, газ және шаңмен қоршалған жалғыз ядроға айналады. Соқтығысқан галактикаларды бақылау және модельдеу (мысалы, Алар Тумре жұмыстары) Антенна галактикаларының ақырында эллипстік галактикаға айналатынын көрсетеді.

Рентген сәулесі көзі

Чандра рентгендік обсерваториясы Антенна галактикаларын талдаған кезде көп мөлшерде неон (Ne), магний (Mg) және кремний (Si) бар аймақтар табылды. Осы сияқты ауыр элементтер, біз білетіндей, өмір бар планеталардың қалыптасуы үшін қажет. Суреттегі бұлттарда магний Күннен 16 есе, ал кремний 24 есе көп.