Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ашық дизайн қозғалысы – бұл физикалық өнімдерді, машиналарды және жүйелерді жалпыға қолжетімді дизайн ақпаратын пайдалану арқылы әзірлеу. Оған еркін және ашық кодты бағдарламалық жасақтама (FOSS) және ашық кодты аппараттық құралдарды жасау кіреді. Бұл процеске әдетте Интернет арқылы қол жеткізіледі және көбінесе ақы төленбей орындалады. Қозғалыстың мақсаттары мен философиясы ашық кодты қозғалысқа ұқсас, бірақ олар бағдарламалық жасақтама емес, физикалық өнімдерді дамытуға бағытталған. Ашық дизайн – бұл бірлесіп жасаудың бір түрі, онда соңғы өнімді жеке компания сияқты сыртқы тарап емес, пайдаланушылар өздері жобалайды.
Movement for product development with publicly shared designs
The open design movement involves the development of physical products, machines and systems through use of publicly shared design information. This includes the making of both free and open source software (FOSS) as well as open source hardware. The process is generally facilitated by the Internet and often performed without monetary compensation. The goals and philosophy of the movement are identical to that of the open source movement, but are implemented for the development of physical products rather than software. Open design is a form of co creation, where the final product is designed by the users, rather than an external stakeholder such as a private company.
Шығу тегі
Өндірістік ақпаратты бөлісудің тарихы 18-19 ғасырларға дейін жетеді. Белсенді түрде патент алу осы кезеңдегі кең ауқымды білім алмасуға нүкте қойды. Жақында, ашық дизайн принциптері еркін және ашық кодты бағдарламалық жасақтама қозғалысымен байланыстырылды. 1997 жылы Эрик С. Реймонд, Тим О'Рейли және Ларри Огастин "ашық кодты" ("free software") балама ретінде орнатып, ал 1997 жылы Брюс Перренс "Ашық код анықтамасын" жариялады. 1998 жылдың соңында доктор Сепехр Киани (МИТ-тен механикалық инженерия ғылымдарының докторы) дизайнерлердің ашық код саясатынан пайда көретінін түсінді, ал 1999 жылдың басында доктор Райан Валланс пен доктор Самир Найфехті машина жасау саласында ашық дизайнның әлеуетті пайдасы туралы сендірді. Олар бірлесіп Open Design Foundation (ODF) коммерциялық емес ұйымын құрып, Ашық дизайн анықтамасын жасауға кірісті. Ронен Кадушин 2004 жылы магистрлік диссертациясында "Ашық дизайн" терминін қолданды, ал бұл термин кейіннен 2010 жылғы Ашық дизайн манифестінде ресми түрде бекітілді.
Sharing of manufacturing information can be traced back to the 18th and 19th century. Aggressive patenting put an end to that period of extensive knowledge sharing. More recently, principles of open design have been related to the free and open source software movements. In 1997 Eric S. Raymond, Tim O'Reilly and Larry Augustin established "open source" as an alternative expression to "free software", and in 1997 Bruce Perens published The Open Source Definition. In late 1998, Dr. Sepehr Kiani (a PhD in mechanical engineering from MIT) realized that designers could benefit from open source policies, and in early 1999 he convinced Dr. Ryan Vallance and Dr. Samir Nayfeh of the potential benefits of open design in machine design applications. Together they established the Open Design Foundation (ODF) as a non profit corporation, and set out to develop an Open Design Definition. Ronen Kadushin coined the title "Open Design" in his 2004 Master's thesis, and the term was later formalized in the 2010 Open Design Manifesto.
Қазіргі бағыттары
Ашық дизайн қозғалысы қазіргі уақытта екі бағытты біріктіреді. Бір жағынан, адамдар өз білімдері мен уақытын жалпыға пайдалы жобаларға жұмсайды, мүмкін қаржыландыру немесе коммерциялық мүдде болмайтын жағдайларда, дамып келе жатқан елдерге көмектесу үшін немесе экологиялық немесе арзан технологияларды таратуға атсалысады. Екінші жағынан, ашық дизайн жекелеген компанияның немесе елдің мүмкіндігінен асып түсетін және copyleft механизмі болмағанда ынтымақтаспайтын адамдарды қатыстыратын, жаңа жобалар мен технологияларды дамытуға мүмкіндік береді. Қазір үшінші бағыт пайда болып келеді, онда осы екі тәсіл бірігіп, жоғары технологиялық ашық кодты (мысалы, 3D-басылым) қолдана отырып, тұрақты даму үшін жергілікті ерекшеліктерге бейімделген шешімдерді іске асырады. Ашық дизайн болашақ инновацияларды дамытуға зор мүмкіндіктер ұсынады, себебі соңғы зерттеулер мүдделі тараптардың бірлескен жұмысы, дизайнерлердің дәстүрлі әдіспен пайдаланушылармен кеңесуіне қарағанда, көбірек инновациялық дизайн тудыратынын көрсетті. Ашық дизайн қозғалысы корпоративтік пайда мен өндіріс және артық тұтынудан гөрі, әлеуметтік-экологиялық игілікті басымдыққа қойып, өндірісті ұйымдастыруға ықпал етуі мүмкін.
The open design movement currently unites two trends. On one hand, people apply their skills and time on projects for the common good, perhaps where funding or commercial interest is lacking, for developing countries or to help spread ecological or cheaper technologies. On the other hand, open design may provide a framework for developing advanced projects and technologies that might be beyond the resource of any single company or country and involve people who, without the copyleft mechanism, might not collaborate otherwise. There is now also a third trend, where these two methods come together to use high tech open source (e. g. 3D printing) but customized local solutions for sustainable development. Open Design holds great potential in driving future innovation as recent research has proven that stakeholder users working together produce more innovative designs than designers consulting users through more traditional means. The open design movement may arguably organize production by prioritising socio ecological well being over corporate profits, over production and excess consumption.
Ашық бағдарламалық жасақтамамен салыстырғанда ашық машина дизайны
Ашық дизайн қозғалысы қазіргі уақытта дамудың басында тұр, бірақ болашақта зор мүмкіндіктерге ие. Кейбір жағынан, дизайн мен инженерия ашық түрде ынтымақтастықпен дамытуға, қазіргі кезде кең таралған ашық кодты бағдарламалық жасақтама жобаларына қарағанда тікелей сәйкес келеді, себебі 3D модельдер мен фотосуреттер арқылы түсініктерді көбінесе визуальды түрде түсінуге болады. Жобаға қатысушылардың бір тілде сөйлеуі міндетті емес, олар тиімді ынтымақтастық жасай алады. Дегенмен, бағдарламалық жасақтаманы дамытумен салыстырғанда ашық дизайн үшін еңсеруге тиіс белгілі бір қиындықтар бар, онда дамыған және кеңінен қолданылатын құралдар бар, ал кодты көшіру мен тарату өте төмен құнмен жасалады. Физикалық дизайнды жасау, сынау және өзгерту физикалық өнімді жасауға жұмсалатын күш-жігер, уақыт және шығындарға байланысты оңай емес; алайда, жаңа компьютерлік бақылаудағы өндіріс технологияларына қол жеткізу арқылы құрылыстың күрделілігі мен қажетті күш-жігерді едәуір азайтуға болады (фаб лаб мақаласында аталған құралдарға қараңыз).
The open design movement is currently fairly nascent but holds great potential for the future. In some respects design and engineering are even more suited to open collaborative development than the increasingly common open source software projects, because with 3D models and photographs the concept can often be understood visually. It is not even necessary that the project members speak the same languages to usefully collaborate. However, there are certain barriers to overcome for open design when compared to software development where there are mature and widely used tools available and the duplication and distribution of code cost next to nothing. Creating, testing and modifying physical designs is not quite so straightforward because of the effort, time and cost required to create the physical artefact; although with access to emerging flexible computer controlled manufacturing techniques the complexity and effort of construction can be significantly reduced (see tools mentioned in the fab lab article).