Кіріспе

Оптикалық аспап

Оптикалық аспаптың (мысалы, телескоптың, микроскоптың немесе бинокльдің) көз рельефі – пайдаланушының көзі толық көру бұрышын алуға болатын окулярдың соңғы линзасынан қашықтық. Егер көрерменнің көзі осы қашықтықтан тысқа шығар болса, көріс өрісі тарылады. Көз рельефін есептеу қиын, бірақ көбінесе, ұлғайту жоғарылаған сайын және көру өрісі кеңейген сайын, көз рельефі қысқарады.

Көздің рельефі және шығыс көзілдірігі

Көздің рельефтік қасиеті құралдың шығыс оқушысының енімен шатастырылмауы керек: оны көрерменге көздің рельефтік қашықтығында қол жетімді жарық конусының ені деп сипаттау дұрыс. Бақылаушының оқушысынан үлкен шығыс оқушысы кейбір жарықты ысыраптап, виньеттеу немесе кесусіз жақтан-жаққа қозғалуға мүмкіндік береді. Керісінше, көздің оқушысынан кіші шығыс оқушысы барлық қол жетімді жарықты пайдаланады, бірақ көздің дұрыс бағытталуындағы қателіктерге төзбейді, сондықтан көбінесе виньеттелген немесе кесілген кескін пайда болады. Мысалы, бинокльдің шығыс оқушысының ені объектив диаметрін ұлғайтуға бөлу арқылы есептеледі және объективтің өлшемдеріндегі жарық шығыс конусының енін көрсетеді. Атап айтқанда, 10 × 42 бинокльдің 4,2 мм енді шығыс конусы бар, ол жалпы қолдану үшін жеткілікті ыңғайлы, ал 20 ×-қа дейін зум функциясымен ұлғайтуды екі есе арттыру 2,1 мм шығыс конусын күрт маңыздырақ етеді. Көздік әйнек киетін адамдар мен атушылар үшін көздің рельефтік қашықтығы аса маңызды болуы мүмкін. Көздік әйнек киетін адамның көзі әдетте окулярдан алыс орналасқандықтан, пайдаланушының бүкіл көріс өрісін көруі үшін ұзақ көз рельефі қажет. Көздік әйнектер көріс өрісін шектейтінін анықтау үшін қарапайым тәжірибелік тестті көзілдіріксіз және олармен қарау арқылы жүргізуге болады. Идеалды жағдайда, ешқандай айырмашылық болмауы керек. Атушы үшін көз рельефі қауіпсіздік тұрғысынан да маңызды. Егер телескопиялық көздеу құралының көз рельефі тым қысқа болса және көзді көздеу құралына жақын қалдырса, қарудың кері соққысы оптиканың окулярын атушының көзінің айналасындағы теріге соғып, кесіп, жоғары орбитальды жиек пен қабаудың медиальды жағында қисайған жарақатты қалдыруы мүмкін. Мұндай қателіктің айқын және ұзаққа созылатын сипаты бар болғандықтан, бұл жиі "көзді шағу" немесе "ақымақ кесу" деп аталады. Телескопиялық көздеу құралдары үшін қалыпты көз рельефі қашықтығы көбінесе бірден төрт дюймға (25-тен 100 мм-ге) дейін, ал стандартты бинокльдер үшін 15-тен 17 мм-ге дейін ауытқуы мүмкін. Мылтық көздеу құралдарының шығыс оқушысының ені көздің оқушысынан үлкен етіп жасалған, бұл виньеттеусіз қозғалыс диапазонына мүмкіндік береді.

Қол жетімді көздің жеңілдеуі

Өнімнің сипаттамасында көрсетілген көзге арналған арақашықтық пайдаланушының не күтетінін әрқашан нақты көрсетпейді. Көзқаптарды әдетте бүктеуге болады, бұл көзілдірік киетін адамға бинокулярлық линзаларға жақындауға мүмкіндік береді, бірақ кейде линза бекіткіштері теориялық арақашықтықты алуға мүмкіндік бермейді. Қатаң қажеттіліктері барлар үшін жақсырақ өлшем – бұл қол жетімді көзге арналған арақашықтықты ескеретін, теориялық мәннен линза жиегінің қалыңдығын шегеріп тастайтын өлшем болар еді. Бұл жайт өнімділіктің шатасуына себеп болуы мүмкін және көбінесе нақты айтылмайды. Сонымен қатар, көзілдірік киетін адам жаңа көзілдірік тапсырыс бергенде, оптик одан көзілдірікті көзге жақын немесе қашықтықта ұстағанды қалайтынын сұрайды. Бұл қашықтық рецептте артқы тепе-теңдік қашықтығы немесе BVD деп аталады. Бұл қасиет кез келген бинокулярлық немесе басқа оптикалық құралдардың (телескоптар, микроскоптар және т.б.) көзге қол жетімді арақашықтығына әсер ететіндіктен, көзді тексеру кезінде ескерілуі керек. Бұл мәселені оптикпен талқылау қажет, бірақ ыңғайлылықты тексерудің жалғыз шынайы жолы – әдеттегі көзілдірігіңізді киіп, оптикалық құрылғыны сынап көру. Дегенмен, оптик жаңа көзілдіріктегі BVD бағалау кезінде қолданылған ескі көзілдіріктегіден нашар емес екеніне көз жеткізе алады.

Рецептімен қолданылатын линзаларды қосу

Егер көзәйнек киетін адам қажетті көздің тынығуын (көздің күшін) ала алмаса, кейбір камералар мен микроскоптар рецепт бойынша жасалған линзаларды көзге орнатуға мүмкіндік береді. Осылайша пайдаланушы оптикалық құралға орнатылған линзаның арқасында уақытша көзілдіріктен бас тарта алады. Бұл әдіс айналадағы кеңістікті жақсы көруге мүмкіндік бермесе де, кейбір адамдарға пайдалы болуы мүмкін.