Кіріспе

Көйшті телескоптың негізгі жарық жинау көзі Негізгі айна (немесе бірінші айна) – көйшті телескоптың басты жарық жинау беті (объектив).

Сипаттама

Айналы телескоптың негізгі айнасы – жылтыратылған айналы металдан (19 ғасырдың ортасына дейін спекулум металдан) жасалған, немесе кейінгі телескоптарда айналы немесе басқа материалдан жасалған, айналық қабатпен жабылған шар немесе парабола пішіндес дискілер болып табылады. 1668 жылғы Ньютонның рефлекторы – белгілі болған алғашқы айналы телескоптардың бірі және ол 3,3 см жылтыратылған металл негізгі айнаны пайдаланған. Келесі маңызды өзгеріс – 19 ғасырда Кроссли рефлекторында болғандай, металлдың орнына шыныға күміс жағу болды. Бұл 200 дюймдік Хейл телескопында қолданылған шыныға вакууммен жатқызылған алюминийге алмастырылды. Қатты негізгі айналар өз салмағын сақтап, гравитация әсерінен деформацияланбауы керек, бұл бір бөліктен жасалған негізгі айнаның максималды мөлшерін шектейді. Бірнеше бөліктен құралған айна конфигурациялары жеке негізгі айналардың мөлшерлік шектеулерін айналып өту үшін қолданылады. Мысалы, Гигант Магеллан телескопында жеті 8,4 метрлік негізгі айна болады, олардың ажыратымдылығы оптикалық апертураға баламалы.

Суперлятивті негізгі айналар

2009 жылы сегменттелмеген бір айнаны негізгі айна ретінде пайдаланатын әлемдегі ең ірі оптикалық телескоп – Жапония Ұлттық астрономиялық обсерваториясының Субару телескопы, ол 1997 жылдан бері Гавайидегі Мауна Кеа обсерваториясында орналасқан. Дегенмен, бұл телескоптағы ең үлкен диаметрлі бір айна емес, АҚШ/Германия/Италияның Үлкен бинокулярлық телескопында екі айна бар (оларды интерферометриялық режимде біріктіріп қолдануға болады). Бұл екеуі де қос Keck телескопындағы 10 метрлік сегменттелген негізгі айналардан кіші. Хаббл ғарыш телескопында да негізгі айна бар. Радио және субмиллиметрлік телескоптар оптикалық телескоптардағы айналар сияқты жоғары дәлдікпен жасалмауы керек, олар әлдеқайда үлкен тарелкалар немесе антенналарды пайдаланады. Аресибо телескопы 305 метрлік тарелканы қолданды, ол жерге бекітілген әлемдегі ең үлкен бір тарелкалы радиотелескоп болды. Грин-Бэнк телескопында диаметрі 100 метр болатын, басқаруға болатын әлемдегі ең үлкен радио тарелкасы бар. Жақсырақ бейне ажыратымдылығына ие, бірақ сезімталдығы төмен бірнеше тарелкалардан тұратын ірі радио массивтері де бар.