Кіріспе

Форт Каспар – қазіргі Вайоминг штатында орналасқан АҚШ армиясының әскери бекінісі. Ол 1865 жылы Лакота және Шайен тайпаларына қарсы Платт көпір стансасы шайқасында қаза тапқан АҚШ армиясының офицері, 2-ші лейтенант Каспар Коллинзтің құрметіне аталған. 1859 жылы Солтүстік Плат өзенінің жағасында Орегон жолындағы сауда бекеті және ақы төлемақы көпірі ретінде құрылған бұл бекініс кейіннен армия басып алып, Лакота және Шайендердің шабуылдарынан көшпенділерді және телеграф желісін қорғау мақсатымен Платт көпір станциясы деп атады. Каспер қаласындағы 13-ші көше мен Вайоминг бульварының қиылысында орналасқан форттың орны Уайоминг штатының тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген және қазір Каспер қаласының меншігінде болып, Форт Каспар мұражайы және тарихи ескерткіші ретінде жұмыс істейді.

Тарих

Платт Бридж Станциясы орналасқан аймақта форт немесе «станция» құрылғанға дейін бірнеше жыл бойы әртүрлі уақытша армия лагерьлері орналасқан. Форт Солтүстік Платтың оңтүстік жағында, қазіргі Каспердің батыс шетіне жақын, эмигранттар жолы өзеннің оңтүстік жағынан солтүстік жағына кешетін бірнеше жергілікті нүктелердің бірінде салынған. 1847 жылы қазіргі Юта штатына алғашқы мормондық керуен келе жатқанда, Бригам Янг кейіннен көшіп келетіндер үшін сол жерде паром жасауға бұйрық берді. Паром қамыс ағашынан ойылған қайықтардан және палуба үшін тақтайшалардан, екі ескек пен рульден тұрды. 19 маусымда Янг тоғыз адамды паромды іске қосу үшін тағайындады. 1847 мен 1852 жылдар аралығында мормондар тобы әр жазда паромды іске қосу үшін сол жерге қайта оралды. 1849 жылы паром Солтүстік Каспердегі Солтүстік Платта басқа жерге көшірілді. Кейіннен ол бес минутта өтуге мүмкіндік беретін арқан және шкив жүйесімен ауыстырылды. Келесі жылдары саудагер Джон Батист Ричард өзеннен бірнеше шақырым төмен сауда бекетін құрды. АҚШ армиясы бұл аймақта алғаш рет 1855 жылы Ричардтың сауда бекетіне жақын Форт Клейді салғанда орналасты. 1859 жылы, бұл жер Небраска территориясының бөлігі болған кезде, Луи Гинард сауда бекетінің жанында, ескі мормондық паром кесіп өткен жерде Платт Көпір Станциясы деп аталатын бәсекелес көпір салдырды. 1860-1861 жылдары Пони Экспресс осы жерде станция ұстады. 1860-шы жылдардың ортасына қарай аймақтағы эмигранттар мен басқа ақ қоныс салушылардың санының артуы Лакота және Шайендермен қарым-қатынастың нашарлауына әкелді. Жауап ретінде, және жаңа телеграф желісін қорғау мақсатында, армия 1861 жылы Гинардтың көпірін күзету үшін жасақ жіберу арқылы аймақтағы қатысуын арттыра бастады. Орегон жолы бойында «станциялар» желісін құрған бұл әскерлердің көпшілігі Азамат соғысы кезінде шақырылған әртүрлі штаттық бөлімшелерден шыққан. 1862 жылы армия Форт-Каспарды салғанда және басып алғанда Платт-Бридж станциясындағы ғимараттарды пайдаланды. Гинард, 1820 немесе 1821 жылы Квебекте туған, АҚШ азаматы, 1840 жылы Квебекте туған өзінің інісі Луи П. Гинарды осы көпірді салуға көмектесу үшін шақырды. Луи П. келді және үш жылдай ағасы үшін жұмыс істеді, 1863 жылы АҚШ азаматы болды. Ол көпірді салуға қатысты, сондай-ақ ағасының қаржылық жазбаларын жүргізді. Луи Гинард ағасы 1865 жылдың 6 маусымында көпірден құлап, суға батып қайтыс болды, мүлкін інісі Луи П. Гинарға қалдырды, ол 1865 жылдың 15 шілдесінде мүлікті иелігіне алды. 1866 жылы өсиет ашылды және Луи П. Гинардқа Ф. Ларамидегі майор Буллок оған кеңес бергенін, өсиет оны мүлкінің жалғыз иесі етіп белгілегенін және ол мүліктің иесі болып қалуға тиіс екенін айтты. АҚШ әскерлері Азамат соғысы кезінде Гинардтың ғимараттарын үш жыл бойы пайдаланды. Луи П. Гинард офицерлердің бірі оған аталған ғимараттарды пайдалану үшін 1000 доллар төлеймін деп уәде бергенін, бірақ ол ешқашан төлем алмағанын мәлімдеді. Көпір 1865 жылы әскерлер кеткен кезде үндістер тарапынан қиратылды, және өзеннің қарсы жағалауында жүздеген үндістер пайда болған кезде, Гинард өзін және отбасын қорғау үшін кетуден басқа амалы жоқ деп ойлады. Олар 4 немесе 5 мильдей жол жүрген соң, түтін бағаналарынан үндістердің барлығын өртеп жатқанын көрді. Гинард өсиетін майор Буллокқа Ларами фортында сақтауға қалдырған, сол кезде оны банкке сақтауға немесе заңды күшке енгізуге мүмкіндік болмады. Кейіннен ол үндістердің келтірген зияны үшін өтемақы талап етті, бірақ майор Буллок оған өсиет жоғалған немесе жойылған деді. Өсиетті ұсынбағандықтан, іс 25 жылдан астам сотта қарастырылды, содан соң тоқтатылды және Гинардқа ешқашан шығыны өтелмеді.

Платт көпір станциясының шайқасы

1865 жылдың шілдесінде, қарашада өткен Sand Creek қырғынынан аман қалғандармен бірге, бірнеше мың шайен және сиукстер тобы Солтүстіктен Платт көпір станциясына жақындады. Олар станцияда орналасқан сарбаздарға шабуыл жасап, 305 метрлік көпірді қиратуды жоспарлаған. Бұл аймақты бұрын барлап, сол себепті осы жерді таңдаған, себебі сарбаздар 14 фут биіктігіндегі қарағайдан жасалған кішкентай сауда бекетінде емес, тіккен шатырларда орналасқан. Алғашқыда әскерлерге тек шағын топ ғана көрінді, ал қалғандары жасырын қалды. Бірақ 25 шілде күні түстен кейін үлкен шабуыл жасаған топ бірнеше атты әскерді қуып, оларды көптеген оқ-дәрі жұмсауға мәжбүр еткенде, станцияда тұрақты құрылыстар пайда болды және 11-ші Огайо атқыш әскерінің таулық гаубицасы көпірге жақын жолдарды бақылауға алды. Сол түні, капитан Адам Смит Лейб басқаратын, 1-ші лейтенант Генри С. Бретни және 11-ші Огайо ерікті атқыш әскерінің G ротасынан алты (кейбір деректерде 10) сарбазы Суитвотер станциясынан Форт Ларамиге жабдықтар мен ұзақ күткен жалақы алу үшін келді. Олар станцияны 50% күзетте және оқтарды дайындауда тапты. Лейб станция командирі, 11-ші Канзас кавалериясының майоры Мартин Андерсонға, ол бұрын Суитвотерден Ларамиге қайтып келе жатқан бес бос арбадан тұратын кішкентай колоннаны, 11 жауынгердің күзетімен өткенін айтты. Пойыздың келесі күні таңертең келетінін білген станциядағы офицерлер шайендер мен лакота жауынгерлерін қуып, вагондар қауіпсіз кіре алуы үшін көмекші күштерді жіберуді талқылады. Лейб және Бретни дереу шеру жасауды ұсынды, бірақ Андерсон таң атқанша күтуге шешім қабылдады. 13 ақпанда G ротасының командирі Леви М. Ринехарт, арақ ішкен сарбазбен болған қақтығыста қаза тапқаннан кейін, Бретни команданы алған және Андерсонмен жақсы қарым-қатынаста болған жоқ. 16 шілдеде Платт көпіріне келген Канзас штатының өкілі Бретниді пост командирі ретінде алмастырып, G ротасына Суитвотер станциясына көшіп, сол жерден қайтып келе жатқан вагондарды күзетуге бұйрық берді. Таң атқанда, станцияны бақылап тұрған күзетшілер төбелерде көптеген үндістерді байқады. Сағат 7:00-де үлкен күш станцияның шығысындағы өзенді кесіп өтіп, мылтықтанғаннан кейін гарнизонды мазақтады. Коллинз және 11-ші Канзас полкінің 25 адамынан тұратын шағын жасақ Платт көпірінен жаяу өтіп, төрт адамнан тұратын колоннаға жиналып, кез келген жаушыл үндістерді қуып шығу үшін солтүстік жағалаумен батысқа қарай жүгірді. Оның артында 3-ші U.S.V.I. және 11-ші Огайо ерікті атқыш әскерінің эскорты Коллинзді қолдау үшін жаяу өтіп, бірнеше жүз шайендердің құмды төбелерден және олар мен Коллинз арасындағы шатқалдардан шығатынын байқағанда, шайқас шегіне жиналды. Үндістер көпiрге жақын және төбелерде үлкен жауынгерлер тобын жасырып қойған, олардың саны мыңға жуық лакота, шайен және арапахо болуы мүмкін. Ұрыс бірнеше минутқа созылды, Бент Лакота мен Шайеннің аз ғана зардап шеккенін мәлімдеді. Сержант Амос Дж. Кастард басқаратын вагондар колоннасына шамамен батысқа қарай бес миль қашықтықта, станциядан көрінетін жерде, сағат 11:00-де шабуыл жасалды. Үндістердің айтуынша, шайқас жарты сағатқа созылды, бір адам қашып кетті, бір жүк таситын адам, 22 сарбаз 8 үнді жауынгерімен бірге қаза тапты. Көптеген үнді жауынгерлері жараланды. Үндістер өздерінің әдет-ғұрыптары бойынша тұтқынға алмады. Алайда Армия есептері бойынша, вагондар төрт сағат бойы ұсталған ойысқа мәжбүрленді, Спенсер мылтықтарынан отты пайдалану шабуылдарды теріске шығару үшін, үлкен топ жаяу жақындағанша және қорғаушыларды басып, бәрін өлтірді. Вагондар шамамен сағат 15:00-де өртелді. Кастардтың гаубица атысының дыбысын тексеру үшін барлаушы ретінде жіберген капрал Джеймс А. Шредер мен төрт сарбаздың жолын соққыдан айырып, оны Романның ағасы, Сол қол басқарған жүз шайен қуып кетті. Ақырында Шрэдр екі жігітімен бірге аяқпен станцияға кірді. Екі шошондық барлаушыларға көмек сұраған хабарды шығыстағы келесі телеграф станциясына жеткізу үшін ақы төленді, бірақ шабуылдаушы күш көмекке жетуден бұрын тарап кетті. Бұл шайқас Платт көпір стансасының шайқасы деп аталды. Вагон пойызының шайқасы Қызыл құйрық шайқасы деп те аталды, бірақ бұл орын батысқа қарай он шақырым қашықтықта болды. Екі операцияда да 27 адам қаза тапты. Олар 11-ші Канзас кавалериясы мен лейтенант Коллинздің адамдары, кем дегенде он адам ауыр жарақат алды. Тарихшы Роберт Утли Платт көпір станциясы маңындағы шілде айындағы барлық шабуылдардағы үнділердің жалпы шығынын 60 қаза тапқан және 130 жараланған деп бағалады. Армия ресми түрде постты Коллинз құрметіне Форт Каспар деп атады, оның есімін Колорадодағы Коллинстің әкесінің құрметіне аталған қазіргі форттан ажырату үшін пайдаланды.

Тастауы

Форт екі жыл өткен соң 1867 жылдың тамызында тасталып, гарнизон Вайоминг штатындағы Дуглас қаласындағы Форт Феттерманға көшірілді.

Қайта қалпына келтіру және мұражай

Форт Каспар 1936 жылы лейтенант Коллинздің 1863 жылы салған суреттерінің негізінде ішінара қайта жаңартылды. Форттың өзі пайдаланылған кезеңде көп өзгерістерге ұшырады, ал қазіргі қалпы 1863-1865 жылдардағы бекіністі көрсетеді. Каспер қаласы қазір осы орында мұражайды басқарады, онда қайта құрылған ағаш үйлер, оның ішінде ағаш қоршау бар. Сонымен қатар, 1847-1849 жылдары осы жерде жұмыс істеген мормондық паромның көшірмесі және кейіннен паромның орнына салынған көпірдің бір бөлігі де бар. Желтоқсан айының басында 3-ші АҚШ әскерінің ротасын сомдайтын тарихи қайта жаңарту тобы мұражайда тарихи оқиғаны қайта жасайды.