Кіріспе

Камера түрі

Түйір камера – линзасыз, бірақ өте кішкентай тесігі (түйір тесігі деп аталады) бар қарапайым камера. Бұл жарық өтпейтін, бір жағында кішкентай тесігі бар қорап. Сыртқы ортадан келетін жарық сол тесіктен өтіп, қораптың қарама-қарсы жағында төңкерілген бейне проекциялайды – бұл құбылыс камера обскура деп аталады. Бейнелердің мөлшері нысан мен тесіктің арақашықтығына байланысты. Әр жылғы сәуір айының соңғы жексенбісінде Бүкіләлемдік түйір камера фотосуреті күні тойланады.

Қара камера

Камера обскура немесе кішкентай тесік арқылы түсетін кескін – табиғи оптикалық құбылыс. Оның алғашқы сипаттамалары Қытайдың Мози еңбектерінде (б.з.д. 500 жыл шамасында) және Аристотельдің «Проблемаларында» (б.з.д. 300 – 600 жылдар) кездеседі. Араб физигі, Альхазен деп те белгілі Ибн әл-Хайтам (965–1039) камера обскура әсерін сипаттаған. Ғасырлар бойы басқалар да онымен тәжірибе жасап, көбінесе жарықтың табиғатын зерттеу және күн тұтылуын қауіпсіз бақылау үшін, қараңғы бөлмелерде, жалюзилердегі кішкентай тесіктер арқылы зерттеген. Джанбатиста Делла Порта 1558 жылы «Табиғи сиқыр» атты еңбегінде суретті қағазға проекциялау үшін ойыс айна қолдану және оны сурет салуға көмекші құрал ретінде пайдалану туралы жазды. Бірақ, сол кезде тесік орнына линза қолданыла бастады. 17 ғасырда линзасы бар камера обскура сурет салуға кең таралған құралға айналды, ол кейіннен жылжымалы құрылғыға, алдымен шатырға, содан кейін қорапқа айналды. 19 ғасырдың басында жасалған фотокамера, негізінен линзасы бар камера обскура қорабының өңделген түрі болды. «Пин-хоул» термині оптика саласында Джеймс Фергюсонның 1764 жылғы «Механика, гидростатика, пневматика және оптика бойынша таңдамал лекциялар» кітабында кездеседі.

Ертедегі шұңқыр фотосуреттері

Пернелі тесік арқылы фотосуретке түсірудің алғашқы белгілі сипаттамасы 1856 жылы шотландтық өнертапқыш Дэвид Брюстердің "Стереоскоп" кітабында кездеседі, онда бұл идея "объективсіз, тек бір пернелі тесігі бар камера" деп сипатталған. Сэр Уильям Крукс және Уильям де Вивельсли Абни – пернелі тесік әдісін қолданған басқа да ерте фотографтар.

Фильмдер мен интегралды фотосуретпен тәжірибелер

Өнертапқыш Уильям Кеннеди Диксонның айтуынша, Томас Эдисон және оның зерттеушілері 1887 жыл шамасында қозғалыс суреттерімен алғашқы тәжірибелер жасады, ол "цилиндрлік қабықшаға орналасқан микроскоптық нүктелік фотосуреттерден" тұрды. Цилиндрдің мөлшері олардың фонограф цилиндрінің мөлшерімен сәйкес келді, себебі олар қозғалыс суреттерін дыбыс жазбаларымен біріктіруді жоспарлаған. Суреттерді "феноменалды жылдамдықпен" жазу және суреттерді үлкейту кезінде фотоэмульсияның "дөңгелектігі" проблемаларын тудырды. Микроскоптық нүктелік фотосуреттерге көп ұзамай бас тартылды. 1893 жылы қозғалыс суреттері целлюлоидті таспаларға жазылатын Кинетоскоп таныстырылды. Суретті жазатын камера, Кинетограф деп аталды, линзамен жабдықталған. Эжен Эстанаве интегралды фотографиямен тәжірибе жасады, 1925 жылы нәтижелерін көрсетті және өз зерттеулерін La Nature журналында жариялады. 1930 жылдан кейін ол линзалық экранның орнына кішкентай тесіктерді пайдаланып тәжірибелерін жалғастыруды жөн көрді.

Қолданылуы

Тітік камерасының бейнесі жартылай мөлдір экранға нақты уақыт режимінде (күн тұтылуын қауіпсіз бақылау үшін қолданылады) немесе қағазға сурет салу үшін проекциялануы мүмкін. Бірақ көбінесе тітік камерасы жартылай мөлдір экрансыз қолданылады, фотопленка немесе фотоқағаз тітік тесігіне қарама-қарсы бетке орналастырылады. Тітік фотосуретін қолданудың кең таралған түрі – күннің ұзақ мерзім ішіндегі қозғалысын түсіру. Мұндай фотосурет салу солариография деп аталады. Тітік фотосуреті көркемдік мақсаттар үшін, сондай-ақ оқушыларға фотосуреттің негіздерін үйренуге және тәжірибе жасауға мүмкіндік беру үшін білім беру мақсатында қолданылады. CCD (зарядты байланыстырылған құрылғылар) сенсорлары бар тітік камералары кейде бақылау үшін қолданылады, себебі оларды анықтау қиын. Бұл камералармен байланысты бейне құрастыру құрылғылары немесе одан жасалған жаңалықтарға Франкның кең көрісті тітік камерасы, пинспек камерасы және тітік айнасы жатады. Қазіргі заманғы өндіріс сапалы тітік линзаларын жасауға мүмкіндік берді, оларды цифрлық камераларға орнатуға болады.

Құрылыс

Фотографтар нақты мақсаттар үшін ойын-сауық ретінде камераны өз қолдарымен жасауға болады. Ең қарапайым түрінде, фотосуреттік камера жарық өткізбейтін қораптан, бір жағында кішкентай тесігі бар, ал екінші жағында пленка немесе фотоқағаз бекітілген күйде болуы мүмкін. Картон қақпақ, таспамен бекітілген, жапқыш ретінде қолданылуы мүмкін. Кішкентай тесік тігін инесімен немесе кішкентай диаметрлі дрельмен қалайы фольгасының, алюминийдің немесе мыс жапырағының үстінен жасалуы мүмкін. Бұл бөлік жарық өткізбейтін қораптың ішіне, қорапта жасалған тесіктің артына жабыстырылады. Сүт немесе зығыр үшін қолданылатын цилиндрлі ыдыс камера ретінде пайдаланылуы мүмкін. Тиімді камераның ішкі жағы қара болуы керек, бұл кіретін жарықтың фотоматериалға немесе қарау экранына шағылысуын болдырмау үшін. Камералар жылғалатын пленка ұстағышымен немесе артқы қақпағымен жасалуы мүмкін, сонда пленка мен тесік арасындағы қашықтықты реттеуге болады. Бұл камераның көру бұрышын және тиімді диафрагма коэффициентін өзгертуге мүмкіндік береді. Пленканы тесікке жақындату кең бұрышты көрініс пен қысқа экспозиция уақытын қамтамасыз етеді. Пленканы тесіктен алшақтату телефото немесе тар бұрышты көрініс пен ұзақ экспозиция уақытын қамтамасыз етеді. Камераны жасау үшін дәстүрлі камерадағы линза жиынтығын тесікпен алмастыруға болады. Атап айтқанда, линзасы мен фокустау жиынтығы зақымдалған ықшам 35 мм камераларды тесік камерасы ретінде қайта пайдалануға болады, бұл ретте жапқыш және пленка орау механизмдерін сақтап қалуға болады. Диафрагма санының үлкен артуының нәтижесінде, экспозиция уақытын бірдей ұстап тұрып, тікелей күн сәулесінде жылдам пленканы қолдану қажет. Тесіктер (тұрмыстық немесе фабрикалық) SLR камерасында линзаның орнына қолданылуы мүмкін. Цифрлық SLR камерасымен қолдану өлшеуге және тәжірибе мен қате арқылы композиция жасауға мүмкіндік береді, бұл тиімді түрде тегін, сондықтан тесік фотосуретін жасаудың танымал тәсілі болып табылады.

f-саны мен қажетті әсерді есептеу

Камераның f саны шынайы тесіктен бейнелеу жазықтығына (фокус арақашықтығына) дейінгі қашықтықты шынайы тесіктің диаметріне бөлу арқылы есептеледі. Мысалы, диаметрі 0,5 мм тесігі бар камера, 50 мм фокус арақашықтығымен, 50/0,5, яғни 100 (конвенция бойынша f/100) f санына ие болады. Кескіш камераның f санының жоғары болуына байланысты, әдетте экспозициялар өзара байланыс бұзылуына ұшырайды. Экспозиция уақыты пленка үшін 1 секундтан, ал қағаз үшін 30 секундтан асса, пленканың/қағаздың жарық интенсивтілігіне сызықты жауабының төмендеуін ұзақ экспозициялар арқылы толықтыру қажет. Қазіргі заманғы жарыққа сезімтал фотопленкаға түсірілетін экспозициялар әдетте бес секундтан бірнеше сағатқа дейін созылуы мүмкін, ал кіші тесіктер бірдей өлшемдегі бейне алу үшін ұзақ экспозиция талап етеді. Түтікше камера ұзақ экспозиция қажет ететіндіктен, оның жапқышы қолмен басқарылуы мүмкін, мысалы, тесікті жабу және ашу үшін жарық өткізбейтін материалдан жасалған қақпақпен.

Табиғи шұңқыр құбылысы

Кейде шұңқыр камера эффектісі табиғи түрде пайда болуы мүмкін. Ағаш жапырақтарының арасындағы тігіздерден пайда болатын кішкентай "тесіктер" тегіс беттерде күннің көшірмелерін жасайды. Күн тұтылу кезінде, бұл жартылай тұтылуда кішкентай ай тәрізді жарықтарды, ал сақина тәрізді тұтылуда қуыс сақиналарды тудырады. Диско шарлары да табиғи шағылыстыратын шұңқыр камералар ретінде жұмыс істей алады (бұлар "қақпақ айна" деп те аталады).