Кіріспе

Француз экофеминисі (1920–2005)

Франсуаза д'Эобонн (fʁɑ̃swaz d‿obɔn; 12 наурыз 1920 – 3 тамыз 2005) – француз жазушысы, еңбек құқықтарын қорғаушы, қоршаған ортаны қорғаушы және феминист. Оның 1974 жылы жарық көрген «Le Féminisme ou la Mort» кітабы экофеминизм терминін енгізді. Ол Парижде революциялық гомосексуалдық альянс – Front homosexuel d'action révolutionnaire-ді бірлесіп құрды.

Өмір және мансап

Оның анасы – мұғалім, карлист революционерінің баласы. Оның әкесі анархо-синдикалист және сақтандыру компаниясының бас хатшысы болды. Оның ата-анасы да «Силон» діни қозғалысының мүшелері болған. Ол 16 жасқа келгенде Испания Азамат соғысы басталды. Кейіннен ол өміріндегі осы кезеңдегі сезімдерін «Chienne de Jeunesse» деген атпен бейнеледі. 1945 жылдан 1957 жылға дейін Франция Коммунистік партиясының мүшесі болды, 1971 жылы «Front homosexuel d'action révolutionnaire» (FHAR) гомосексуалдық революциялық қозғалысын бірлесіп құрды. Ол экофеминизмнің экологиялық және әлеуметтік қозғалысының негізін қалаушысы деп есептеледі. 1972 жылы Парижде «Экология феминизмі» (Écologie Féminisme) орталығын құрды. 1974 жылы «Le féminisme ou la mort» («Феминизм немесе өлім») атты кітабын жариялады, онда ол алғаш рет экофеминизм терминін қолданды. Кітапта ол әйелдердің табиғатпен ерекше байланысы туралы айтады және әйелдердің экологиялық белсенділігін қолдайды. Ол токсикалық еркектік қасиеттердің халық санының өсуіне, ластануға және қоршаған ортаға зиян келтіретін басқа да факторларға себепші екенін айтады. Көптеген ғалымдар д’Эобонның әйелдердің табиғатпен байланысы туралы пікірін бөліседі. Олардың ішінде Шери Ортнер, Розмари Радфорд Рутер, Сьюзан Гриффин және Кэролин Мерчант бар. «Күнде бір жол жазусыз болмайды» деген ұранымен Франсуаза д’Эобон 50-ден астам туынды жазды, соның ішінде «Colonnes de l'âme» (өлеңдер, 1942) және «L'Évangile de Véronique» (эссе, 2003) кітаптары бар. Оның «Comme un vol de gerfauts» (1947) тарихи романы ағылшын тіліне «A Flight of Falcons» деп аударылды, ал «Feminism or Death» эссесінен үзінділер 1974 жылғы «New French Feminisms» антологиясында жарияланды. Ол сондай-ақ «L'échiquier du temps» және «Rêve de feu», «Le sous marin de l'espace» сияқты ғылыми-фантастикалық романдар да жазды.