Кіріспе

IBM-нің неміс еншілес компаниясы

Dehomag – IBM-нің неміс еншілес компаниясы болған, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және оның кезінде неміс нарығында монополия құрған дербес компания. Бұл атау Deutsche Hollerith Maschinen GmbH деген сөздің буындық аббревиатурасы. Hollerith – перфокарта технологиясын ойлап тапқан неміс-американдық ғалым Герман Холлериттің есімі. 1949 жылдың сәуір айында компанияның атауы IBM Deutschland деп өзгертілді.

Өмірбаян

Перфокарталар технологиясы 18 ғасырда тоқыма маталарды жаппай өндіру үшін қолданыла бастады, ал кейіннен олар ойнату және жазу жүйесі ретінде механикалық фортепианоларда пайдаланылды. Семен Корсаков 1805 жыл шамасында деректерді жазу және кестелеу үшін перфокарталарды алғаш рет қолдануды ұсынды. 1832 жылы Чарльз Бэббидж өзінің есептеу машинасы үшін бағдарламалау және есептеулерді сақтау мақсатында ұқсас карталарды пайдалануды ұсынды. Герман Холлерит 1880-жылдары перфокарта технологиясын деректерді өңдеу үшін одан әрі дамытты. Ол 1890 жылғы АҚШ халық санағында және бірнеше шетелдік үкіметтердің халық санағы жұмыстарында қолданылды.

Тарих

Вилли Хайдингер, Холлериттің танысы, 1910 жылы Холлериттің «The Tabulating Machine Company» компаниясының барлық патенттерін лицензиялады және Германияда «Dehomag» құрды. 1911 жылы «The Tabulating Machine Company» компаниясы (акцияларды сатып алу арқылы) тағы үш компаниямен біріктіріліп, бесінші компания – «Computing Tabulating Recording Company» (CTR) құрылды. 1923 жылы CTR «Dehomag» компаниясының 90% акциясын сатып алып, олар әзірлеген патенттерге ие болды. 1924 жылы CTR «IBM» деп аталды.

Холокост

IBM еншілес компаниясы ретінде Dehomag нацистік Германияда есептеу сараптамасы мен жабдықтарының негізгі жеткізушісі болды. Нацистік үкімет Дехомаг алған, Кристалл түні сияқты зорлық оқиғаларынан бұрынғы кестелеу машиналарын еврейлер мен оппозициялықтарды іздеу үшін пайдаланды. Бұл оларға дерекқорларды жылдам және тиімді іздеуге мүмкіндік берді, ал бұл әдістерді оккупацияланған Еуропаның барлық аймақтарында Гестапо және басқалары өздерінің құрбандарын анықтау және тұтқындау үшін қолданды, бұл Холокостқа үлкен үлес қосты. Дехомаг Германия үкіметінің перфокарта машиналарын жалға берді және оларға техникалық қызмет көрсетті. IBM Нью-Йорк Польшадағы Холокост кезіндегі теміржол қозғалысын басқару үшін оккупацияланған Бас үкімет аумағында Watson Business Machines атты арнайы еншілес компания құрды. Аушвиц және Треблинкаға теміржол тасымалын ұйымдастыруға қатысқан соңғы тірі қалған Леон Кремьенецкий перфокарта машиналарының неміс машинасы емес екенін білгенін айтты, себебі олардағы жазбалар ағылшын тілінде болған. Бас үкіметте жалға алынған машиналардан түскен табыс Женева арқылы Нью-Йорктегі IBM компаниясына жіберілді.