Кіріспе

USS S 34 (SS 139) - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің S класты суасты кемесі.

Құрылыс және іске қосу

S 34 кемесі 1918 жылдың 28 мамырында Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы «Бейтлехем кеме құрылысы корпорациясы»нда салынды. Ол 1919 жылдың 13 ақпанында Флоренс Хеллманның қолдауымен суға түсірілді және 1922 жылдың 12 шілдесінде комиссияға қабылданды.

Қызмет тарихы

S 34 кемесі іске қосылғаннан кейін, оны инженерлік өзгерістер үшін Нью-Лондонға, Коннектикут штатына, бас мердігер – Electric Boat Company компаниясына жіберді. 1922 жылғы 25 қазанда қызметтен шығарылып, 1923 жылғы көктемде жұмысты аяқтаған компанияға тапсырылды. 23 сәуірде қайтадан іске қосылды. Содан кейін, Шығыс жағалауында және Кариб теңізінде түрлі сынақтар мен жаттығулардан өткеннен кейін, ол Батыс жағалауға қайтып келді және 6 тамызда Сан-Диего, Калифорнияға, өзінің негізгі портына жетті. Келесі бір жарым жыл бойы Оңтүстік Калифорнияда орналасқаннан кейін, 1925 жылы ол Филиппинге жіберілді. Сәуір айының ортасында Сан-Францискодан шығып, 12 шілдеде Кавиттегі су асты кеме базасына жетті. Жөндеуден өткеннен кейін Азия флотының құрамында қызметін бастады. 1932 жылға дейін ол қыста Филиппинде жаттығулар, патрульдеу және күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді, ал жазда Цинтаодан Қытай жағалауына операциялар үшін жіберілді. 1932 жылы ол Тынық мұхитының шығысына қайта жіберілді. 2 мамырда Маниладан шығып, Перл-Харборға бет алды, онда 1941 жылғы сәуір айына дейін қызмет етті. Содан кейін ол Сан-Диегоға оралды. Бейбітшілік кезеңінің қалған айларында S 34 Батыс жағалауындағы дыбыс мектебіне қызметтер көрсетті. Перл-Харборға шабуылдан кейін, оның міндеттеріне Батыс жағалаудағы қорғаныс патрульдік жұмысы қосылды. Алайда, 1942 жылдың басында ол және Бірінші дүниежүзілік соғыс үлгісіндегі басқа су асты кемелер Алют аралдарын қорғау үшін Тынық мұхитының солтүстігіндегі қызметке дайындалуға бұйрық берілді. Март айында ол солтүстікке қарай, Аляска штатының Голландия портында жаңадан құрылған су асты кеме базасына көшті. 12 сәуірде ол алғашқы әскери патруліне батысқа қарай бет алды.

Бірінші соғыс патрулі

Бір күні қатты толқын сағаттың утермейстерін көпірдің жанына лақтырып жіберді, ал S 34 қатты жарақат алған адамды жағаға түсіру үшін базаға қайта оралуға мәжбүр болды. 14 сәуірде келген ол сол күні қайтадан портын тазартып, батысқа қарай жолға шықты. 15 сәуірде инженерлік ақаулар мен нашар ауа райы оның жылдамдығын баяулатты. Келесі күні ауа райы жақсарды, бірақ 18 сәуірде қайтадан нашарлады. 20 сәуірде ол Беринг теңізін қалдырып, Курил аралдарының суларына кірді. Екі күннен кейін Онекотан бұғазына кіреберіс алдында ол алғашқы жау нысанасын шабуылдады, бірақ тигізе алмады. Келесі күні S 34 Охот теңізіне өтіп, Парамуширодан батысқа қарай белгіленген бекетіне орналасты. Судан екі-бес фут биік мұз әлі де аймақты жауып тұрды, сондықтан қайық бұғаз арқылы Тынық мұхиты жағындағы аралды күзетуге қайтып келді. 24 сәуірде тағы бір сәтті болмаған сауда кемесіне шабуыл жасалды және соғыс кемесіне жақындасуға тырысты. Екі күннен кейін қарауылшылар жаудың барлау ұшақтарының қызметінің күшеюін байқады. 27 сәуірде S қайығы Муширу бұғазы арқылы мұзды бұзуға тағы да тырысты. Сол күні ол Тынық мұхитына оралды, ал 28 сәуірде Алеут аралдарына бет бұрды. Беринг теңізінде үлкен толқындарға тап болды, бірақ 1 мамырда Ату аралына жетті. Одан кейін ол Кискаға қарай жалғастырды, 2 мамырда аралды қамтыған дауылда жағалауда қалды, ал 3 мамырда жабдықталып, Аляска шығанағына бет алған жаудың суасты қайықтарын тоқтату үшін солтүстікке қарай жылжыды. 10 мамырда ол Голланд портына оралды. Жапондықтардың Мидуэй аралы мен Алеут аралдарына шабуыл жасайтындығы туралы барлау мәліметтері түскен соң, S 34 28 мамырда Голланд портын тазартып, Атудан солтүстікке қарай күзетуге батысқа қарай бағытталды. 29 мамырда жапондық Алеут күштері Оминатодан шығысқа қарай жолға шықты. 3 маусым күні таңертең жапондық ұшақтар Голланд портын бомбалады.

Екінші соғыс патрулі

Патрульді бастағаннан 11 маусымға дейін S 34 тағайындалған аймағында болды, хабарларды тыңдады, бірақ жау кемелерін көрмеді. 11 маусымда ол Кисканың жапондықтар тарапынан басылып алынуы туралы хабар алды және «максималды шабуылдық әрекеттерді» жасау туралы бұйрық алды. Ол Кискаға бет алды. Датч-Харборға қайтарылып, 12 маусымда жабдықталып, сол күні қайта жолға шықты, бірақ Кискаға емес, Атуға оралды. Ол Сарана шығанағын, Холц шығанағын және Чичагоф портын барлады; ешқайсысында қандай да бір қозғалыс байқалған жоқ. 17 маусымда ол Семичи аралдарының жанындағы әскери кемені көрді, бірақ оған жақындаса алмады. Содан кейін ол Атуға қайтып, 20 маусымда Сарана шығанағында қарауылдап жүрген жау эсминецін көрді. 07:00 мен 10:00 аралығында ол нысананы екі рет көріп, тұман ішіне кіріп-шығуы себепті жоғалтып алды. 11:55-те ол шығанақтың ішінде үлкен танкерді байқады. 50 минуттан кейін ол кіреберісті күзетіп тұрған эсминецтің қасынан өтіп, шығанаққа қарай маневр жасады. Оның нысанасы тағы бір эсминецке отын құйып жатқан еді. 13:50-де S 34 48 фут тереңдікте жерге тиді. 25 футқа дейін көтеріліп, судан су сызығына дейін шықты; содан кейін терең суға кері қайтып келді. Бес минут ішінде ол перископтық тереңдікте жұмыс істеді. Отын құюшы эсминец танкерден алыстап, аралықтағы суды қарқынды түрде кесіп өтті. S 34 эсминецке екі торпеда атып, жауды бұрылып, суасты қайығының сол жағынан өтуге мәжбүр етті. Содан кейін танкерге құбырларын бағыттау мүмкін болмағандықтан, S қайығы тереңдік зарядтарынан қашу үшін оңға бұрылды. 14:03-те ол шығанақтың кіреберісінің ішінде, 164 фут тереңдікте түсіп, 23:30-ға дейін сонда қалды. Осы уақыт аралығында оны іздеген бір ғана эсминец естілді, ал жоғары жылдамдықта шабуыл жасаған екіншісі тоғыз сағат бойы сол жерден дыбыс сигналдарын беріп тұрды. Ол шабуылдан кейін жерге отырған болуы керек, бірақ 23:00-ге қарай су көтеріліп, суасты қайығын іздеуге қосылды. 23:30-да S 34 шығанақтан шыға бастады. 20 минуттан кейін бір эсминец оны тапты. Аң аулау қарқыны күшейтілді, бірақ олжа оны жоюға жасалған әрекеттерден қашып құтылды. 21 маусым күні сағат 02:30-да ол шығанақтан шығып, іздеушісінен қашып, Датч-Харборға бағыт алды. 26 маусымда S 34 Датч-Харборға тоқтады, содан кейін жөндеу және оқу мақсатында Вашингтон штатының Бремертон қаласына бағыт алды.

Үшінші соғыс патрулі

13 қыркүйекте ол Уналаскаға оралды, ал 14 қыркүйекте үшінші әскери патрулі үшін Голланд портынан шықты. Екі күннен кейін ол 180-ші меридианды кесіп өтті, ал 17 қыркүйекте Семичи аймағына жетіп, батыс Алеут аралдарына жапондық жабдықтау жолдарында нысандарды іздеуді бастады. 20 қыркүйекте Бульдир жанында, қатты толқындар салдарынан радио мачтасының артқы бөлігі зардап шегіп, винттер мен рульді бұзу қаупі туды. Қатты теңізге қарамастан, бас машинист Б. Ф. Аллен кемеден шығып, қираған бөліктерді кесіп алып, екі алдыңғы қанатты антеннаны орнатты. 21 қыркүйекте су асты кемесі Атту маңында патрульдеуін жалғастырып, оның портына қарайтын жолдарды барлады. 26 қыркүйекте ол Кискаға бағытталды, ал 28 қыркүйек күні Киска портының жанында мина қоятын кемеге тап болды. Бірақ ол нысанаға жақындамай тұрып-ақ, жау оның бар екенін анықтады. Мина қоятын кемеге эсминецтер қосылды, және S 34 тағы да қудалана бастады. 40 минуттан кейін 47 тереңдік бомбасынан кейін ол қауіпті аймақтан шықты. Бір аптадан соң ол Кискаға бет алған жаудың су асты кемесін көріп, жақындасты, бірақ торпедалар дайындалғанда тереңдікті бақылау жоғалды, соққы беруге мүмкін болмады. 8 қазан күні ол үйге қайтып, 11 қазан күні Голланд портына жетті.

Төртінші әскери қарауыл

Батыс Алеут аралдарында S 34 суасты кемесінің төртінші жауынгерлік патрулі кезінде, 23 қазаннан 21 қарашаға дейін дауылдар мен күшті толқындар жиі болды. Кискадан Агатту мен Атуға, сондай-ақ Парамуширо мен Ату арасындағы жапондық кеме жолдарында жүріп, ол тек бір ғана мүмкін нысананы – анықтауға үлкермей жоғалып кеткен суасты кемесін байқады.

Бесінші әскери қарауыл

5 желтоқсанда ол өзінің бесінші соғыс патруліне шықты. 9 желтоқсанда Курил аралдары мен Алеут аралдары арасындағы жапондық кемелерді ұстау операцияларын жаңартты. Жиырма күннен кейін ол Датч-Харборға қайтып келді.

Жалпы жөндеу

1943 жылдың қаңтар айының басында "С" қайығы оңтүстікке қарай бағыт алды. 18 қаңтарда Сан-Диегоға жетіп, сәуірдің соңына дейін күрделі жөндеуден өтті, радар, кондиционер, жақсартылған байланыс және навигациялық жабдықтар орнатылды, сондай-ақ Батыс жағалауындағы дыбыс мектебіне қызметтер көрсетті. 10 мамырда ол Голланд аймағына оралды және 13 мамырда Курил аралдарында қайта патрульдеу үшін сол базадан аттанды.

Алтыншы әскери қарауыл

22 мамырға дейін S 34 Парамуширо жанында болды және келесі 12 күн бойы аралға қарайтын оңтүстік бағытта, сондай-ақ Шумушу мен Парамуширо бұғазында патрульдеді. 1943 жылғы 31 мамыр күні кешкісін ол қателікпен Торисимо Ретто жанында советтік 2600 тонналық "Чукча" зерттеу кемесін торпедалап батырып жіберді. 3 маусым күні кешке ол аймақтан шығып кетті.

Жетіінші соғыс патрулі

Ол 10 маусымда Голланд портына келді, ал 11 күннен кейін қайтадан жолға шықты. 28 маусымда ол тұманға толы Курил аралдарына жақындады. 1 шілдеде ол Камчатка түбегіне қарай жылжып, Лопатка мүйісінің жанында және солтүстігінде жұмыс істейтін жаудың балық аулау кемелерін табу және жою үшін бағыт алды. 3 шілдеде зарядталып жатқанда, порттық моторда өрт шықты, бірақ ол тез сөндірілді. 5 шілдеде жөндеу жұмыстары аяқталды, ал 7 шілдеде ол жаңа аймаққа, Онекотан аралына көшті. Келесі күні ол Парамушироға қайта оралды. 13 шілдеде ол екі кемені байқады және нашар көрінуге қарамастан, нысаналарға жақындауды бастады. Түстен кейін ол үш торпеданы іске қосты, бірақ экипаж торпедалар нысанаға тигенде тек дауыс естіді. 15 шілдеде ол Парамуширо бұғазына қайта оралды, ал 22 шілдеде Уналаскаға бағыт алды.

Зейнеткерлік

30 шілдеде келген ол тамыздың басында оңтүстікке қарай жылжыды және айдың ортасында Сан-Диегоға жетті, онда Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін оқу қызметтерін ұсынды. Содан кейін оған деактивацияланды, ол Сан-Францискоға бағытталды, онда 1945 жылғы 23 қазанда қызметтен босатылды. Келесі айда оның аты Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен өшірілді, ал оның қаңқасы 1946 жылы металл тескісіне сатылды.