Шейла Кей Смит: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Ағылшын жазушысы (1887–1956)

Шила Кей Смит (4 ақпан 1887 – 14 қаңтар 1956) – ағылшын жазушысы, ағылшын аймақтық дәстүрінде Сассекс пен Кент шекарасындағы көптеген романдарымен танымал. Оның 1923 жылы жарық көрген «Алард әулетінің соңы» атты кітабы бестселлерге айналып, оған даңқ әкелді, одан кейін де бірнеше сәтті туындылары жарық көрді және оның кітаптары бүкіл әлемде сатылды. «Джоанна Годден» (1921) романына қызығушылық оны «Джоанна Годденнің махаббаты» (1947) атты фильмге бейімдегеннен кейін қайта жанданды, алайда фильмнің соңы кітаптан өзгеше болды. 1980 жылдары бұл роман мен «Сьюзан Спрей» Вираго баспасынан қайта басылды.

Өмір

Дәрігер мен оның әйелінің қызы Шейла Кей Смит Сассекс округындағы Гастингс қаласына жақын Сент-Леонардс-он-Си қаласында дүниеге келді. Өмірінің көп бөлігін сол округте өткізді, жастық шағында Лондонда болған кезеңнен басқа. Ол жазушы М. М. Кейдің ("Алыс павильондар") алыс туысы болды. 1924 жылы Кей Смит англикан дін қызметкері Теодор Пенроуз Фрайға үйленді. Келесі жылы ол англо-католицизм туралы кітап жариялады. 1929 жылға қарай ол және оның күйеуі Рим-католик шіркеуіне өтті. Пенроуз Фрай англикан шіркеуіндегі қызметінен бас тартып, олар Сассекс округындағы Нортиамға көшіп барды. Ұзақ өтпей, өздерінің және көршілерінің жақын жерде шіркеуге зәру екенін байқағаннан кейін, олар жер сатып алып, сол жерде Лизиелік Әулие Терезаға арналған католик шіркеуін салды. Шіркеудің қазір де үлкен қауымы бар. Кей Смит сол жердегі шіркеу маңында жерленген. Олардың Little Doucegrove атты үйі кейіннен тағы бір католик дініне өткен романшы, Румер Годденге тиесілі болды. Шон Купердің Кей Смит туралы жаңа өмірбаяны "The Shining Cord" атауымен 2017 жылдың маусым айында Country Books баспасынан шықты.

Жазу

Кей Смиттың шығармалары ауылдық мәселелерге негізделгенімен ерекшеленді: XIX ғасырдағы ауыл шаруашылығының дағдарысы, шаруашылық, мұрагерлік, жер жалға алу ақысы, ереуілдер, әйелдердің әлеуметтік жағдайының өзгеруі және индустрияландырудың ауыл мен провинциялық өмірге тигізген әсері. Оның еңбегіне жақын досы Г. Б. Стерн де жоғары баға берді. Олар Джейн Остин, Томас Харди және Ноэль Ковард туралы екі кітапты бірлесіп жазды. Кей Смиттың романдары әдебиеттің бірнеше жанрын қамтыды. Оның алғашқы романдары Мэри Э. Манн, Мэри Уэбб, Д. Х. Лоуренс және Томас Харди сияқты "жерлік" ауылдық жанрға жартылай жатады. Осы жанр Стелла Гиббонстың "Салқын жайлылық фермасы" (1932) атты пародиалық туындысына әсер етті. Кей Смит соңғысына қызығушылықпен қарады және "Батыр әйел" (1939) романында жақсы көңілмен жауап берді, ол тез жаңарып келе жатқан ауылдағы оқиғаны суреттейді. (Пирс, 2008). Романның қосымша сюжеті жоғары орта тапқа жататын жасөспірім Люсияның жұмбақ ауылдық өлеңдер жазудан үлкен "Қалалық пролетариат романына" көшуін көрсетеді: "Манчестердің кедей ауданында төсек көріп, қаражатты тексеру туралы әңгімелесетін, үйленбеген адамдар туралы". Оның консервативті әжесі қатты алаңдайды, өйткені ол ауылдық романдарды ұнатады және Люсияның пролетариат өмірінен бейхабар екенін біледі: "Осы ақымақ қыз! Ол роман жаза аламын деп ойлаған ба? Әрине, қазіргі заманғы романдар оны осылай ойлауға итермелейді. Бүгінгі күні оқуға тұрарлық ештеңе жазылмайды. Оның тізесіндегі кітап "Салқын жұбаныш фермасы" деп аталады, оны өте талантты және маңызды әдеби сыйлыққа ие болған жас әйел жазған. Бірақ ол оны оқуға шыдамады. Ол фермадағы өмір туралы еді, бірақ бұл қыз ауыл өмірінен ештеңе білмейтін. Өзі сияқты ауылда өмір сүрген адам үшін бұл әңгіме күлкілі және түсініксіз болды. Кей Смиттың Сассекс ауылдарын, жағалауын және батпақтарын сипаттауы әлі де ең жақсы деп есептеледі. Оның кейіпкерлерінің көпшілігі жалғызбасты ата-аналар болып табылады және олардың көпшілігі гендерлік мәселелерге байланысты түрлі қиындықтарға тап болады, бұл оның ерте феминистік көзқарастарының және Джордж Мур мен Томас Харди сияқты авторлардың ықпалын көрсетеді (Пирс, 2004). Кей Смит көптеген қысқа әңгімелер жазды, сондай-ақ оның журналистикалық мақалалары ұлттық журналдарда, басылымдарда және газеттерде жарияланды. "Джоанна Годден" (1921) – Кей Смиттың ең танымал романы, ол Ромни Марш аймағында өрбуді. Екі он жылдан кейін, 1947 жылы оның жекеленген бейнелеуі жасалды, ол "Джоанна Годденнің махаббаты" деп аталды. Басты рөлді Гуги Уизерс ойнады, ал музыкасын белгілі композитор Ральф Воган Уильямс жазды. Алайда, Х. Э. Бейтс жазған сценарийде оқиғаның басқаша аяқталуы бар. Кей Смиттың кейінгі кітаптарында діни ойлар көбірек көрінеді, кейіпкерлер рухани дағдарыстармен күресіп, ағылшын, англо-католик және католицизм арасындағы айырмашылықтарды талқылайды. Оның сюжеттері ("The Lardners and the Laurelwoods", "A Valiant Woman" және "Mrs Gailey" сияқты) соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі кезеңдегі әйелдердің "орташа талғамды" көркем әдебиетінің негізгі мәселелерін көрсетуді жалғастырды. Ол әлеуметтік жағдай, ажырасу және әйелдердің "әлеуметтік ролі" туралы ұлттық алаңдаушылықты, негізінен ауылдық, бірақ тез жаңарып келе жатқан ортада зерттеді (Пирс, 2004, 2005). Оның кітаптары Барбара Пим, Марганьита Ласки және Х. Э. Бейтс сияқты замандас жазушылардың туындыларымен ұқсастықтарды бөліседі. Оның шаруашылық тәжірибесі мен экономикасы, сондай-ақ ауылдық тілдік ерекшеліктерді сипаттауы осы жанр үшін ерекше егжей-тегжейлі және нақты деп есептеледі (Каваллиеро, 1977). "Джоанна Годден" және "Сьюзан Спрей" романдары 1980-ші жылдары феминистік баспагер Вирагодан қайта басылды. Содан бері оның кітаптары басылып шықпайды, бірақ оларды қолданылған кітаптар нарығында табуға болады.

Kaye Smith's fiction was noted for being rooted in rural concerns: the nineteenth century agricultural depression, farming, legacies, land rents, strikes, the changing position of women, and the effects of industrialisation on the countryside and provincial life. Admirers of her work included her close friend G. B. Stern. They collaborated on two books about authors Jane Austen, Thomas Hardy, and Noël Coward. Kaye Smith's novels encompassed more than one genre of fiction. Her earliest novels partly fit into the 'earthy' rural category, together with those of Mary E Mann, Mary Webb, D. H. Lawrence, and Thomas Hardy. This genre inspired Stella Gibbons's parody Cold Comfort Farm (1932). Kaye Smith's response to the latter was amusement: she placed a good natured riposte in her novel A Valiant Woman (1939), set in a rapidly modernising village undergoing some gentrification. (Pearce, 2008). A subplot has an upper middle class teenager, Lucia, turn from writing twee rural poems to undertake the great Urban Proletarian Novel: " all about people who aren't married going to bed in a Manchester slum and talking about the Means Test." Her philistine grandmother is dismayed, as she prefers cosy rural novels and knows Lucia is ignorant of proletarian life:
That silly child! Did she really think she could write a novel? Well, of course, modern novels might encourage her to think so. There was nothing written nowadays worth reading. The book on her knee was called Cold Comfort Farm and had been written by a young woman who was said to be very clever and had won an important literary prize. But she couldn't get on with it at all. It was about life on a farm, but the girl obviously knew nothing about country life. To anyone who, like herself, had always lived in the country, the whole thing was too ridiculous and impossible for words. Kaye Smith's descriptions of the Sussex countryside, coast and marsh are still regarded as some of the finest. Several of her heroines are single parents and most face various gender related trials, reflecting her early feminism as well as influences such as George Moore and Thomas Hardy (Pearce, 2004). Kaye Smith also produced many short stories, and her journalism was published in national journals, magazines and newspapers. Joanna Godden (1921), arguably Kaye Smith's most famous novel, was set in Romney Marsh. More than two decades later, a film adaptation was made, released in 1947 as The Loves of Joanna Godden. Starring Googie Withers, it had a score by noted composer Ralph Vaughan Williams. The screenplay by H. E. Bates includes however a very different conclusion to the story. Kaye Smith's later books increasingly reflected her personal religious preoccupations, featuring characters tussling with spiritual crises and conversions within subtle discussions of the differences among Anglicanism, Anglo Catholicism, and Catholicism. Her plots (e. g. in The Lardners and the Laurelwoods, A Valiant Woman, and Mrs Gailey) continued to reflect pre and post WW2 preoccupations of women's "middle brow" fiction of the time. She explored national anxieties about social class, divorce, and women's "role", within a mainly rural but rapidly modernising milieu (Pearce, 2004, 2005). Her books share similarities with contemporary writers such as Barbara Pym, Marghanita Laski and H. E. Bates. Her descriptions of farming practices and economics, and village vernacular, are noted as particularly detailed and accurate for this genre (Cavalliero, 1977). Joanna Godden and Susan Spray were reissued in the 1980s by feminist publishing house Virago. Since then her books are out of print, but are readily available on the used book market.

Әдеби қоғам

Шейла Кей Смит әдеби қоғамы Сент-Леонардс-он-Сиде орналасқан, тұрақты түрде жиналады және оның өмірі мен еңбектерінің толық хронологиясын жариялаған, сондай-ақ жыл сайын «The Gleam» атты журнал шығарады. Шила Кей Смитқа қатысты кең көлемді мұрағаттар Чичестердегі Батыс Суссекс округі кітапханасында сақтаулы.