Кіріспе

Американдық тарихи романдар жазушысы (1945–2021)

Шарон Кей Пенман (13 тамыз 1945 – 22 қаңтар 2021) – Ұлыбританияда Шарон Пенман ретінде жарияланған американдық тарихи романдар жазушысы. Ол Уэльс принцтері трилогиясы және Платантагенет сериясымен ең танымал болды. Одан бөлек, ол төрт ортағасырлық детектив жазды, олардың біріншісі – «Королеваның адамы» – 1996 жылы Эдгар сыйлығының «Үздік алғашқы детектив» номинациясының финалисі атанды. Оның романдары мен детективтері Англия, Франция және Уэльсте өтеді, ал сюжеттері орта ғасырлардағы ағылшын және уэльс патшалықтарына арналған. Оның алғашқы кітабы – «Күн сұлулығында» – Англия королі Ричард III және Розалар соғысы туралы жеке роман. Қолжазбасы ұрланғанда, ол қайтадан бастап кітапты жаңадан жазды. Оның еңбектері көбінесе жақсы қабылдады, ал соңғы романдары «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізіміне енді. Сыншылар оның көркем шығармаларындағы оқиғалар мен жағдайларды мұқият зерттеуін, сондай-ақ кейіпкерлерді жасауын жоғары бағалады. Шарон Пенман 2021 жылғы 22 қаңтарда 75 жасында пневмониядан қайтыс болды.

Мансап

Нью-Йорк қаласында туған Пенман Нью-Джерси штатында өсті. Ол Остин қаласындағы Техас университетін тарих мамандығы бойынша бітірді. Сонымен қатар, ол Ратгерс университетінің құқық мектебінен заң докторы (J. D.) дәрежесін алып, жазушы болғанға дейін салық заңгері болып жұмыс істеді. Оқу кезінде Пенман Ричард III-нің өмірін баяндайтын "The Sunne in Splendour" кітабын зерттеп, жазды. 400 беттік қолжазбасы көлігінен ұрланғаннан кейін, Пенман келесі бес жыл бойы жаза алмады. Ол кітапты қайта жазды және 936 беттік кітабы 1982 жылы жарық көрген кезде, оны жазуға 12 жыл жұмсады, сонымен қатар заңгерлікпен айналысты. 1980-жылдардың басында Уэльске көшіп, "Here Be Dragons" атты екінші кітабы үшін зерттеу жұмыстарын жүргізді. Оның Уэльс тауларында екінші үйі болды, ол жердегі тарих оған шабыттандырып, романдарына материал берді.

Жазушылық мансап

"Күн сәулесінде" романы Англияның Розалар соғысының аяқталуы туралы. Кітапта Пенман Ричард III патшасын жаңсақ түсінілгенмен, сауатты басшы ретінде сипаттайды. Ол Ричардтың кейіпкерін осылай жазуды оның тарихына қызығу арқылы және АҚШ мен Ұлыбританияда оның өмірін зерттеу нәтижесінде шешті, бұл оны "жеңімпаз тарихты өзгертіп жазған классикалық жағдай" деген сенімге жеткізді. "Уэльс трилогиясы" "Плантагенеттер сериясы"мен жалғасты, ол Генрих II және Аквитаниялық Элеонораның өмірінен алынған оқиғаларды көрсетеді. Пенманның барлық туындылары орта ғасырларда өтеді; Уэльс принцтері трилогиясы 13-ғасырда, "Күн сәулесінде" романынан екі ғасыр бұрынғы оқиғаларды қамтиды. 1996 жылы Пенман ортағасырлық детективтік романдар сериясының бірінші кітабын жариялады. Пенманның алғашқы жұмбағы "Патшайымның адамы" Американың Жұмбақ жазушылары қауымдастығының "Ең жақсы алғашқы жұмбақ" номинациясы бойынша Эдгар сыйлығының финалисі атанды. 12-ғасырда өтетін бұл роман жас Джастин де Куинсиді ортағасырлық детектив ретінде таныстырады. Бірінші кітапта ол Аквитаниялық Элеонораның "патшайымның адамы" мәртебесіне ие болады. "Патшайымның адамы" және "Зұлымдыққа дейін" Генрих II патшаның қайтысынан кейінгі кезеңді бейнелейді, онда 70 жасқа жуық Элеонора Анжу империясын бір ұлымен (Ричард) тұтқын күйінде, екінші ұлымен (Джон) биліктің шегінде басқарады. Серияның үшінші романы "Аждаһаның қоршауы", сол кезеңде өтеді, бірақ Пенман оқиға орнын Солтүстік-Батыс Англия мен Солтүстік Уэльске көшіреді. Соңында, серияның соңғы романы "Қараңғылық ханзадасы" Пенман ана мен ұлдар арасындағы қақтығысты көрсетуді жалғастырады және де Куинсидің өзінің күресін де көрсетеді. Эдгар сыйлығынан басқа, Пенман 2001 жылы "Романтикалық уақыттардағы" тарихи жұмбақтар үшін мансаптық жетістік сыйлығының иегері атанды.

Уэльс принцтері трилогиясы

Here Be Dragons (1985) – Пенменнің Гвинедттің ортағасырлық Уэльс князьдері туралы романдарының трилогиясының біріншісі. Роман туралы Пенмен былай деді: «Менің ойымша, «Аждаһалар» осылай танымал болғанының себебі, көптеген оқырмандар үшін бұл жаңа аймақ болды. Плантагенеттер туралы сага әлдеқайда жақсы белгілі болды, бірақ ортағасырлық Уэльс пен оның ханзадалары туралы көп адам білген жоқ. Сонымен қатар, Ұлы Льюэлин мен король Джонның заңсыз қызы Жоаннаның тарихы – керемет оқиға, ол көптеген оқырмандардың жүрегіне тиді».

Пенменнің Симон де Монфортты сипаттауы – ол өзінің үстемдігіне көңілі тоймай, 1263 жылы бүлік көтеріп, Генрих III-тің регенті болып, Магна Картода берілген құқықтарды қайта орнатуға тырысқан адам. Романда Симон де Монфорт пен оның әйелі, Пемброк графинясы Элеонора, король Генрих III-нің қарындасы туралы айтылғаннан басқа, Уэльс билеушісі Льюэлин Фор мен Лондонның Фитц Томас сияқты кейіпкерлер де бар. «Көлеңке түседі» романына жасаған зерттеулері туралы Пенман былай түсіндірді: «Мен көп зерттеулер жүргіздім, «Көлеңке түседі» романында суреттелген қамалдар мен шайқас алаңдарын араладым, Ұлыбритания кітапханасының оқу залына, Аберистуиттегі Уэльс Ұлттық кітапханасына және жергілікті анықтамалық кітапханаларға бардым. Ал үйде, Филадельфиядағы Пенсильвания университетінің кітапханасын пайдаландым, онда ортағасырлық әдебиеттердің тамаша жинағы бар. Бірақ оқиға орнын өз көзіммен көру маған көмектесті. Льюесте біз Симон де Монфорт пен оның адамдары барган жолмен жүрдік. Даунс тауында тұрып, оның көрген көрініске қарағанда, деміңді ішке тартпайсың». Уэльс князі Льюэлин ап Груффид, «Аждаһалар» романындағы Ұлы Льюэлиннің немересі, және Англия королі Генрих III арасындағы қақтығыс – бір сюжеттік желі. Сонымен қатар, Пенман Симон де Монфорттың қызы, Генрих III-нің немересі Эленнің өмірі мен мінез-құлқын, Льюэлинге берген уәдесін (де Монфорттың өлімінен бұрын келісілген) және Элен мен оның туысы Эдвард арасындағы қақтығысты, болашақта король Эдвард болатын оның уәдеге қарсылығын баяндайды.

Платагенет сериясы

Плантагенеттер сериясы Анжу патшасы Генрих II және оның әйелі Элеонора Аквитандыққа арналған. Бұл оқиғалар ақ кеменің суға батуымен, Императрица Мод пен Анжу графы Жоффридің некесімен, сондай-ақ Генрихтің «Христос және оның қасиеттілері ұйықтағанда» романындағы тууы мен балалық шағымен басталады. Генрих және Элеонора туралы Пенман былай түсіндірді: Генрих II және Элеонора Аквитандық өмірден асқан, өз замандастарының арасында аңызға айналған тұлғалар еді. Ол ортағасырлық патшалардың ең ұлыларының бірі болды, ал ол Англия мен Францияның тәжін киген жалғыз әйел еді. Олар Шотландия шекарасынан Жерорта теңізіне дейін созылған аренада махаббатқа беріліп, күресіп, амал-айла жасады. Замандастары олардың балаларын «Шайтанның ұрпақтары» деп атады, бірақ олар Англияны үш жүз жыл билеген әулеттің негізін қалады. Олардың трилогиясындағы алғашқы роман, «Христос пен оның қасиеттілері ұйықтағанда», олардың қызғандырған одағының басталуын көрсетеді. «Уақыт пен Тағдыр» олардың оқиғасын ортатүске дейін жалғастырады. Уэльстің жасыл ормандарынан бастап Кентербери соборының қанға батқан еденіне дейін, олардың тарихы таңғажайып болды және мен осы саяхатқа бірге қосылғаныма өте қуандым! «Христос және оның қасиеттілері ұйықтағанда» романы Плантагенеттер әулетінің пайда болуын көрсетеді, онда Императрица Мод Англия тәжін иелену үшін күреседі. «Уақыт пен Тағдыр» 1156 жылдан 1171 жылға дейінгі 15 жылды қамтиды, Генрих II әйелінен (Элеонора мен Генрих он үш жылдың ішінде сегіз балаға ие болса да) және жақын досы және кеңесшісі Томас Беккеттен алыстаған кезде. Генрих патшаның Бекетті Кентербери архиепископы етіп тағайындауы Генрих пен Элеонора арасындағы келіспеушіліктің басты себебіне айналады. «Шайтанның ұрпақтары» (2008) Генрих II, оның әйелі Элеонора Аквитандық және олардың төрт ұлы арасындағы қақтығыстан басталады, бұл он жылдық соғыс пен бүлікке ұласады. Ұлдары әкесіне де, ағаларына да қарсы тұрады, ал Элеонора Генрих тұтқындаған жылдарды өткізеді. Пенман кейіпкерлерді ортағасырлық өмірдің, жеке дау-жанжалдардың және жарқын тұлғалардың тығыз тоқылған құбылысына қарсы қояды. «Арыстан жүрек» (2011) Генрих II мен Элеонора Аквитандықтардың балалары туралы. Кітап Ричард Арыстан жүректің Киелі жердегі крест жорықтарына және күйеуінің бұйрығымен он алты жыл тұтқында болғаннан кейін Элеонораның тағдырына назар аударады. «Патшаның құны» Ричардтың өмірінің екінші жартысын, оның тұтқындалуын, құны мен одан кейінгі өмірін баяндайды.