Кіріспе

Антарктидадағы мұздық

Скелтон мұздығы – Антарктиданың Хиллари жағалауындағы Скелтон шығанасына, Виктория жерінен оңтүстікке қарай Росс мұздық шельфіне полярлық үстіртен ағып жатқан ірі мұздық.

Атау және зерттеу

Скелтон мұздығы 1956–58 жылдарғы Комонвелл Транс Антарктика экспедициясының (CTAE) Жаңа Зеландия тобы Скелтон шығанағының құрметіне аталды. 1957 жылы мұздық Жаңа Зеландия тобының Росс мұздық шельфінен Антарктика платосына дейінгі жолы ретінде таңдалды. Солтүстік Американың Арктика институты 1959–60 жылдардың Антарктика жазында Америка Құрама Штаттарының Антарктика ғылыми-зерттеу бағдарламасының қолдауымен екі құрлықты аралау экспедициясын ұйымдастырды. Бірінші экспедиция 1959 жылдың 16 қазанында Жаңа Зеландияның Скотт базасынан шығып, Росс мұздық шельфісінің бір бөлігін кесіп өтіп, 1959 жылдың 27 қазанында Скелтон мұздығының табанына жетті. Олар АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштерінің ұшақтарымен Виктория Жері платосының шетіне орналастырылған жанармай қоймасына дейін жарықтарға толы мұздық арқылы өтті. Одан олар француздық 1958–59 жылдарғы экспедициясының соңғы стансасына, содан кейін Текер мұздығының бастауына қарай 600 мильден (966 км) астам жол жүрді.

Гляциология

Скелтон мұздығы Виктория жерінің биік платосынан Росс мұздық шельфінің батыс шетіне дейін ағады. Ол Вурчестер жотасын және Ұлы Антарктикалық Аттың (Трансантарктика таулары) Корольдік қоғамының жотасын бөліп тұрады. Жоғарғы неве өрісінің биіктігі теңіз деңгейінен жоғары, ал Росс мұздық шельфіндегі Тилл аралына жақын жерде теңіз деңгейінен төмен түседі. Жоғарғы мұздықтың батыс және шығыс бөліктері Неве Нунатак, Хальвэй Нунатак және Клинкер Блафф арқылы бөлінген неве алқаптарымен қоректендіріледі. Мұздықты сондай-ақ Вурчестер жотасы мен Корольдік қоғам жотасының қысқа және тік мұздықтары қоректендіреді. Мұздықтың аузында, Тилл аралынан Фиштейл нүктесіне дейінгі сызықта мұздың қалыңдығы өзгеріп тұрады, мұздың өте аз бөлігі табанына тірелген. Бұл сызық бойынша мұхит түбінің тереңдігі теңіз деңгейінен төмен өзгеріп тұрады. 1958–59 жылдарғы мұз профилінің және осы сызықтағы жылдамдықтың өлшеулеріне сүйене отырып, Росс мұздық шельфіне шамамен судың эквиваленті жеткізіледі. 1961 жылғы Скелтон мұздығындағы мұз қозғалысын зерттеу Скелтон неве өрісі мен кіші цирк мұздықтарының жылына судың эквивалентін жинақтайтынын көрсетті, бірақ оның 30% -дан астамы катабатикалық желдерге ұшыраса, Росс мұздық шельфіне жеткізілген мұздың көбісі Антарктиканың биік платосынан келмейді. 2020 жылы жоғарғы Скелтон мұздығындағы мұз бетінің төмендеуі туралы зерттеу жарияланды. Онда мұздықтың мұз бетінің төмендеуі Росс теңізіндегі табанына тірелген мұздың шегінуіне байланысты екені, бұл мұздықтың тұрақтанбауын азайтып, оны Росс теңізіне қарай тартып әкелді. Соңғы мұздық максимумнан (LGM) бергі төмендеудің көп бөлігі 15 000 мен 6 000 жыл бұрын болған. Скелтон аңғарының жоғарғы бөлігіндегі Эскалад шыңында мұз беті LGM кезінде бүгінгіден кем дегенде және мүмкін одан да жоғары болған. Бұл баяу ағып жатқан аңғардағы мұздықтағы мұз биіктігінің өзгеруі бұрынғы модельдердің болжағаннан бірнеше жүз метрге төмен, олар негізінен мұздықтың аузындағы биіктік өзгерістеріне назар аударған.

Курс

Скелтон мұздығы шығыс Антарктида мұз қатпарынан Портал және Скелтон мұздықтарымен толықтырылатын Скелтон Невесінен басталады. Неве Бумеранг жотасының шығысында, Эскалад шыңының солтүстігінде және Портал тауының оңтүстігінде орналасқан. Неведегі шашыраңқы нунатактар: Айсфолл нунатак, Мецчел тауы, Неве нунатак, Хафвей нунатак, Шварц нунатактары және Клем нунатак. Скелтон мұздығы невенің оңтүстік-шығысынан оңтүстікке қарай ағады. Невенің шығысы Жоғарғы баспалдақ, Құрсу және Төменгі баспалдақтарды қоректендіреді. Төменгі баспалдақ Твин Рокстен өтеді және солтүстіктен Степсайд Спурынан кейін Ратгерс мұздығы, Эллисон мұздығы және Дейл мұздығымен толықтырылады. Оңтүстікке қарай Роял Сосиэти тауларынан шығыстан Поттер мұздығы мен Вирднам мұздығы қосылады. Төменгі баспалдақ Клинкер Блаффтан өтіп, Трикуни тауы мен Хобнаил шыңынан Скелтон мұздығына шығыстан Баронник мұздығы мен Кокс мұздығы қосылады. Скелтон мұздығы Ворчестер жотасының батыс жағымен оңтүстікке қарай ағады, одан Дельта-Блаффтың астындағы Дельта мұздығы, Дилемма мұздығы, Ант-Хилл мұздығы және Бос Бет-Блаффтың астындағы Мейсон мұздығы қосылады. Морейн-Блафф пен Ред-Дик-Блафф арасында шығысқа қарай Трепидация мұздығы қосылады. Ол Шултс түбегіндегі Альфа Блаффтан шығысқа қарай ағады. Евтеев мұздығының шығысында Росс мұздық тірегіне құяды. Тимберлейк мүйісі мен Тилл аралы ауыздың батысында орналасқан. Шултс түбегіндегі Балық Құйрығы мүйісі ауыздың шығысында орналасқан.

Скелтон Неве

Скелтон мұздығының үлкен қар жинағы Корольдік қоғам қатарының батыс жағында жатыр. Көлемі шамамен дөңгелек, диаметрі шамамен және ауданы 3367 шаршы километр (1300 шаршы миль) шамасында. 1956-58 жылдар аралығындағы CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясы тарапынан зерттелді және Скелтон мұздығымен байланысы үшін осылай аталды.

Портал

Лэшли таулары мен Портал тауы арасындағы кеңістік, арқылы Скелтон мұздығының басты арнасы полярлық үстіртен Скелтон невесіне құяды. Бұл сипаттамалық атау 1958 жылдың қаңтарында CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы тарапынан берілген.

Скелтон мұздықтары

Портал тауынан Уоррен жотасының солтүстік ұшына дейін жартышеңбер пішінде созылған көрнекті мұз құламалары. 1964 жылы Антарктика атаулары жөніндегі АҚШ консультативтік комитеті (US ACAN) бұл құламаларды Скелтон Невесі және Скелтон мұздығымен байланыстырып атады.

Нұнатак мұз құлауы

. Скелтон мұз құламаларының басты ағысының оңтүстігіне жақын жатқан, биік, мұзсыз нұнатак. 1964 жылы АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) оны Скелтон мұз құламаларына жақындығы үшін атады.

Мецчел тауы

Ангино батутресінің және Скелтон мұз құламасының оңтүстік-шығысында биіктеп тұрған, мұзсыз тау. USGS жердегі зерттеулер мен Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттерінен картаға түсірілген. АҚШ Ұлттық аттар комитеті (US ACAN) Джон Дж. Метшельдің құрметіне атады, ол 1962 және 1963 жылдары Антарктида мен Арктикада USS Staten Island мұзқұйғышының командирі болған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері. Метшель 1963 жылдың 15 қазанында Арктикада мұзды барлау кезінде тікұшақтан кемесіне оралғанда қаза тапты.

Неве Нунтак

. Halfway Nunatak-тың солтүстігінде, Upper Staircase пен Skelton Névé-нің шығыс жағы арасындағы оқшауланған нунатак. 1957 жылы CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық Солтүстік зерттеу тобы тарапынан зерттелді және Skelton Névé-мен байланысы болғандықтан осылай аталды.

Орта жолдағы Нұнатак

. «The Landing» жерінің батыс жағындағы оқшауланған нұнатак, және Жоғарғы Skelton мұздығының шамамен ортасында орналасқан. 1956–58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландиялық тобымен 1957 жылы зерттелді және сипаттамалық түрде аталды.

Нортон жарлығы

. Шамамен Halfway Nunatak-тың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан тау шаңырағы, Жоғарғы Скельтон мұздығының ортасына жақын. Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитеті (АҚШ ACAN) (1994) Уильям Л. Нортонның құрметіне атады, ол АҚШ Геологиялық қызметінің (USGS) картографы және 1991 жылғы қысқы маусымда Оңтүстік полюс станциясындағы спутниктік зерттеу тобының мүшесі болған.

Жоғары саты

Скелтон мұздығының солтүстік-шығыс бөлігі, Лэндингтің солтүстігінде орналасқан және Скелтон Невесімен бірігеді. 1957 жылы CTAE (1956–58) экспедициясының Жаңа Зеландиялық тобы зерттеген, ал полярлық платоға жол ашудағы маңызды рөлі мен баспалдақ тәрізді пішіні үшін осылай аталған.

Дельта мұздық

Нортклифф шыңы мен Дельта-Блафф арасындағы Вурчестер жотасынан тік төмен құлап, Скелтон мұздығының батыс жағына қосылатын мұздық. 1956-58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясы оның бұзылған төменгі мұздықтарына байланысты оны уақытша "Каскад мұздығы" деп атады. Атаудың қайталануына байланысты, олар мұздықты жақын орналасқан Дельта-Блаффтың құрметіне қайта атады. Ескерту: Каскад мұздығы.

Дилема мұздық

Ворстер жотасынан Скелтон мұздығының батыс жағына, Ант Хиллдің солтүстігіне қарай тік, қираған мұздық түсіп жатыр. 1957 жылы CTAE-нің 1956–58 жылдарғы Жаңа Зеландиялық экспедициясы осы мұздықты картаға түсіріп, атады. Бұл мұздықтан түсуге тырысқан геологиялық топтың кездескен қиындықтарына байланысты осылай аталған.

Ант-Хилл мұздық

. Ант Хилл мен Барефейс Блафф арасындағы мұздық, Вурчестер жотасында басталып, солтүстік-шығысқа қарай Скелтон мұздығына құяды. 1957 жылы CTAE тобының Жаңа Зеландиялық экспедициясымен зерттелді және аталды, 1956–58. Ант Хиллмен байланыстырылып аталған.

Мейсон мұздық

Ворчестер жотасының шығыс беткейлерін кемеліп тұрған мұздық, Барефэйс Блафтың оңтүстігінде орналасқан және шығысқа қарай Скелтон мұздығына құяды. 1964 жылы АҚШ ACAN осы мұздықты МакМердо станциясында 1961–62 және 1962–63 жылдары қызмет еткен биолог Дэвид Т. Мейсонның құрметіне атады.

Құрғызу

Жоғары және Төменгі баспалдақтардың арасында, Жоғары Скелтон мұздығындағы кең, жалпақ қарлы алап. 1956-58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясы тарапынан 1957 жылдың ақпанында картаға түсіріліп, аталды.

Төменгі баспалдақ

Скелтон мұздығының төменгі, шығыс бөлігі, "Лэндинг" және "Клинкер Блафф" аралығында. 1957 жылы CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы тарапынан зерттелді және осы сипаттамалық атау берілді.

Егіз тас

Скелтон мұздығының төменгі сатысындағы екі жартас, Виктория жеріндегі Halfway Nunatak-тан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Бұл жартастар мұздыққа көтерілу бағытындағы маңызды нүкте. 1956–58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясы оларды сипаттамалық түрде атаған.

Степсайдтық шұңқыр

. Жоғары саты мен Скелтон мұздығының шығыс жағындағы биік, көзге түсетін тіктеу. 1957 жылы CTAE тобының (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясымен зерттелді және аталды.

Ратгерс мұздық

Корольдік қоғам жотасындағы тік мұздық, Джонс Хопкинс қырқасы мен Ракер тауынан оңтүстік-батысқа қарай төмендеп, Скелтон мұздығына құяды. USGS жер серіктерінен және Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттерінен картаға түсірілген. АҚШ-тың ACAN-і Антарктидаға зерттеушілерді жіберген Нью-Джерси штатындағы Ратгерс университетінің (Нью-Брансуик) құрметіне атады, сондай-ақ Джонс Хопкинс қырқасы және Карлетон мұздығымен байланыстырылған.

Эбботт Спур

Ройалл Сосайти тауларының батыс жағында Ратгерс мұздығы мен Эллисон мұздығының төменгі ұштарын бөліп тұратын мұзбен жабылған тіктес. US ACAN (1994) бұл тіктеске Робин Р. Эбботт, ASA, МакМурдо станциясындағы тікұшақтардағы далалық операциялар үйлестірушісінің есімін берді, ол 1984 жылдан бері Антарктидада ғылыми қолдауды үйлестіру және жоспарлауда белсенді түрде қатысып келеді.

Эллисон мұздық

. Мұздықтың бастауы Хэггинс тауының солтүстігінде орналасқан, Корольдік қоғам қатарының батыс беткейінен Скелтон мұздығына қарай төмен түседі. 1963 жылы АҚШ-тың ACAN оны Лейтенант-коммандер Джон К. Эллисонның құрметіне атады, ол 1959 жылы МакМурдо станциясындағы VX 6 әскери эскадрильясының қыстау тобының басшысы болған.

Дейл мұздық

Корольдік қоғам жотасындағы Хаггинс тауының оңтүстік-батыс беткейлерін кесіп өтетін және батысқа қарай Скелтон мұздығына құятын, ойыс тәрізді мұздық. 1956–58 жылдары CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясының құрамындағы Брук және Ганн алғаш рет барған. 1963 жылы АҚШ-тың ACAN оны 1960 жылы МакМердо станциясында қыстаған ВХ-6 эскадрильясының командирі, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенант-коммандері Роберт Л. Дейлдің құрметіне атады.

Поттер мұздық

Корольдік қоғамның жотасындағы Хэггинс және Кемпе таулары арасында, Skelton мұздығына қарай негізгі бағыты оңтүстік-батысқа қарай болатын, шамамен ұзын мұздық. USGS жер серіктерінен алынған мәліметтер мен Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттері бойынша картаға түсірілген. 1963 жылы АҚШ-тың ACAN осы мұздыққа 1960 жылы МакМердо станциясында тікұшақ ұшқышы болған Лейтенант-коммандер Эдгар А. Поттердің құрметін берді.

Вирднам мұздық

Моксли тауы мен Лисики тауының арасындағы Корольдік қоғам қатарының батыс беткейлерінен басталып, Skelton мұздығына бағытталған мұздық. USGS жер серкесі және әуе суреттерінен картаға түсірілген. АҚШ ACAN бұл мұздыққа 1960 жылы McMurdo станциясында бақылаушы болып қызмет еткен, сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштерінің VX-6 эскадрильясы үшін де миссиялар орындаған RAF ұшқышы, эскадрон жетекшісі K. A. C. Wirdnamның есімін берді.

Пари Хаупапа жарлары

. Скелтон мұздығының төменгі сатысының шығыс жағында Уирдман мұздығы мен Трикуни тауының арасында солтүстік-оңтүстікке қарай созылатын қалың, мұзбен жабылған тік жарлар. Бұл жарлар ұзын және биіктігінен асып кетеді.
"Пари Хаупапа" – маори тілінде "мұз жарлары" деген мағына беретін атау, және 1994 жылы Жаңа Зеландия географиялық кеңесі (NZGB) бұл атауды бекітті.

Клинкерлік блеф

Скелтон мұздығының ішіндегі, Трикуни тауының батысында орналасқан, жеке тұрған тік жар. 1957 жылы CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы зерттеген және оның пішіні альпинистік буттарда қолданылатын тікбұрышты «клинкер» шегесіне ұқсағандықтан, сондай-ақ жақын орналасқан Трикуни тауымен байланысты болғандықтан осылай аталған.

Трикуни тауы

Виктория жеріндегі Скелтон мұздығының шығыс жағында Хобнейл шыңының солтүстігінде тік көтерілетін биік шың. 1957 жылы CTAE тобының Жаңа Зеландиялық экспедициясымен зерттелді және аталды (1956–58 жж.). Атауы оның трикуниге ұқсас болуына байланысты берілген, трикуни – альпинисттік аяқкиім табанына қадалатын тісті қақпақ.

Хобнаил шыңы

. Трикуни тауының оңтүстігінде орналасқан үшбұрышты тас тіктеуі, Виктория жеріндегі Скелтон мұздығының шығыс жағында. 1957 жылы Жаңа Зеландия экспедициясы (CTAE, 1956–58) тарапынан зерттелді және Клинкер Блафф пен Трикуни тауымен байланысты аталды.

Бароник мұздық

Корольдік қоғам жотасындағы Кокс тауының оңтүстік-батысында орналасқан мұздық, батысқа қарай Скелтон мұздығына құяды. 1963 жылы АҚШ ACAN оны АҚШ Әскери-теңіз күштерінің VX 6 эскадрильясының бас авиациялық қару-жарақ шебері Майкл П. Бароник есімімен атады. Ол 1956 жылы Макмердо бұғазындағы Уильямс әуе операциялық базасында қыстады және Антарктидада бірнеше жазғы маусымдар өткізді. Бароник үш адамнан тұратын топпен бірге 1956 жылғы 28 қазанда құрылған Бирдмор әуе операциялық базасының басшысы болды.

Кокс мұздық

Мұздық Кокс тауының оңтүстік-батыс бетін және таудың оңтүстігіндегі кең аумақты құрғатып, Дельта мұздығының қарсы жағындағы Скелтон мұздығына құяды. 1957 жылы CTAE (1956–58) экспедициясының Жаңа Зеландиялық барлау тобы тарапынан зерттелді және Кокс тауының құрметіне аталды.

Морейн блеф

Скелтон мұздығының шығыс жағында, Қызыл Дик жарлығының солтүстігінде орналасқан тік, биік жар. 1957 жылы CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы тарапынан зерттелді және аталды. Атауының себебі – жардың етегінен Скелтон мұздығына дейін созылатын ұзын мореналық жолақ.

Трепидация мұздықтары

. Морейн Блафф пен Ред Дайк Блаффтың арасында Скелтон мұздығының шығыс жағына құятын шағын мұздық. Атауды 1956–58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландиялық экспедициясы берген, ол 1957 жылы ұшақтың мұздықтың табанындағы қатты қираған мұзға қонуға жасаған әрекетіне сілтеме жасайды.

Қызыл құдық блеф

Скелтон мұздығының шығыс жағындағы Трепидация мұздығынан оңтүстікке қарай орналасқан айқын тіктеу. Бұл тіктеудің ерекшелігі – магмалық тау жынысынан тұратын шұғыла, ол кіріктірілген шөгінділердің қара фонынан ашық көрінеді. 1957 жылы бұл сипаттамалық атауды CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы берген. Қызыл Дайк тіктеуі емес.

Шултс түбегі

Виктория жеріндегі Скелтон мұздығының аузының шығыс жағында орналасқан, негізінен мұзбен жабылған, ұзын және кең жартыарал. USGS жер серіктерінен алынған мәліметтер мен Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттері арқылы картографияланды. АҚШ ACAN-ы АҚШ Әскери-теңіз флотының капитаны Рой Г. Шултсқа, 1962 және 1963 жылдары Антарктидадағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қолдау тобының командирінің штаб бастығына арнап атады.

Альфа-блеф

Шултс түбегінің батыс жағында, Скелтон мұздығының шығыс жағында орналасқан биік жар. 1957 жылы CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық тобы тарапынан зерттелді және аталды. Грек алфавитінің бірінші әрпінің құрметіне аталған, себебі ол Скелтон мұздығындағы барлық жарлардың ең оңтүстігінде жатыр.

Скелтон шығанағы

Скелтон мұздығының соңында, Росс мұздық шельфінің батыс жиегінде мұзға толы шығанақ. Бұл нысан Тимберлейк мүйісі мен Фиштейл Пойнт арасындағы кіреберіс жерлерінде шамамен кең. 1901–04 жылдарғы британдық Антарктика экспедициясы ашқан, және экспедициялық кеме «Дискаверидің» бас инженері, лейтенант Реджинальд В. Скелтонның құрметіне осылай атаған.

Тимберлейк мысы

. Скелтон мұздығының аузының батыс жағындағы батыл мүйіс. 1964 жылы АҚШ-тың ACAN-ы Лейтенант-коммандер Льюис Г. Тимберлейк, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің МакМердо станциясындағы инженерлік қызметтер офицері, 1962 ж. есімімен атады.

Тилл аралы

Скелтон шығанағының батыс жағында Росс мұздық шельфісінің үстінен көтерілген биік қырлы арал. Бұл 1901–04 жылдарғы Британдық Антарктика экспедициясы көрген және Тилл мүйісі деп атаған нысан болуы мүмкін. Ол алғаш рет 1956–58 жылдарғы CTAE Жаңа Зеландия тобы тарапынан арал ретінде картаға түсірілді және жақын орналасқан Тилл мүйісімен байланысты аталды. "Тейл аралы" емес.

Қара шапка

Скелтон мұздығының аузынан оңтүстікке қарай Телл аралының солтүстік-батыс бөлігіндегі биік қара тау шыңы. 1957 жылғы ақпан айында CTAE (1956–58) Жаңа Зеландиялық экспедициясы осыны байқап, оған сипаттамалық атау берген.