Кіріспе
Америкалық үй видеосын тарату компаниясы.
"The Criterion Collection" жетекші бутик Blu-ray лейблі деп есептеледі.
Тарих
Компания 1984 жылы Роберт Стейн, Ален Стейн және Джо Меджук тарапынан құрылды, кейіннен Роджер Смит қосылды. 1985 жылы Стейн, Уильям Беккер және Джонатан Б. Турелл білім беру мультимедиалық CD-ROM-дарды жариялау үшін Voyager компаниясын құрды (1989–2000), ал Criterion Collection Voyager компаниясының бағынышты бөлімшесіне айналды, ал Janus Films компаниядағы аз үлеске ие болды және өнімдерін бейнекассеталар мен бейнедискілерге кеңейтуге шешім қабылдады. 1994 жылдың наурыз айында Verlagsgruppe Georg von Holtzbrinck GmbH компаниясы Voyager компаниясының 20 пайызын 6,7 миллион АҚШ долларына сатып алды; төрт негіздеушінің әрқайсысы 20 пайыздық үлесін сақтап қалды. Стейн Voyager/Criterion компаниясының үлесінен LTI компаниясына 42 Voyager атауын сатты. Қалған үш серіктес, Ален Стейн, Беккер және Турелл Criterion Collection компаниясына иелік етті. 2013 жылдың 4 қарашасында Sony Pictures Home Entertainment компаниясы таратуды жүзеге асыратыны жарияланды.
Үйге арналған бейне ойын-сауық
1986 жылы Чарльз Бенттон 1968 жылы ол бұрын құрған Public Media Inc. (PMI) компаниясының үй бейне бөлімшесі – Home Vision Entertainment (HVE) компаниясын құрды. HVE компаниясы Criterion Collection DVD-лерін сатты, жарнамалады, талқылап, таратыды, сондай-ақ Criterion компаниясымен бірлесіп шығарылған өзінің HVE бренді DVD-лерін де сатты, оның ішінде The Merchant Ivory Collection және Home Vision Entertainment пен Janus Films компанияларының бірлескен кәсіпорны – Classic Collection. Соңғы кәсіпорын HVE таңбасымен фильмдерді шығарды, олардың бейне құқықтары Janus Films компаниясына тиесілі болғанмен, Criterion Collection-нан алуға болмады; алайда Criterion Classic Collection фильмдерін шығарды. 2005 жылы Image Entertainment HVE компаниясын сатып алып, 2013 жылға дейін Criterion Collection өнімдерінің эксклюзивті дистрибьюторы болды.
Онлайн-сауда және маркетинг
Criterion Collection 2008 жылы Mubi (бұрынғы The Auteurs) серіктестігімен сұраныс бойынша бейне (VOD) қызметін ұсынуды бастады. 2011 жылдың ақпан айында Criterion өзінің VOD ұсыныстарын эксклюзивті түрде Hulu Plus-қа көшіре бастады. 2016 жылдың қарашасында Turner Classic Movies-тің фильмдерді ағынмен тарататын қызметі FilmStruck, Hulu-дың орнына Criterion Collection үшін эксклюзивті ағынмен тарататын қызметке айналды. Кейбір Criterion фильмдері Kanopy арқылы да ағынмен көрсетілді. 2018 жылдың 26 қазанында Warner Bros. Digital Networks және Turner FilmStruck қызметінің 29 қарашада тоқтатылатынын хабарлады. Criterion блогында жариялаған хабарламасында, олар "кітапханамыз бен түпнұсқа контентті цифрлық кеңістікке мүмкіндігінше жылдам қайтарудың жолдарын іздеп жатырмыз" деді. 2018 жылдың 16 қарашасында Criterion АҚШ және Канадада Criterion Channel-дың Criterion Collection-ға толыққандай тиесілі және басқарылатын жеке қызмет ретінде іске қосылғанын жариялады. VOD қызметінің бір бөлігі Max стриминг платформасында да қолжетімді. Британдық кино журналы Sight & Sound 2016 жылдың сәуір айында Criterion өзінің шығарылымдарын Ұлыбританияға кеңейтетінін мәлімдеді. Алғашқы алты фильм 2016 жылдың 18 сәуірінде жарық көрді.
Үлес және ықпал
Criterion Collection видео компаниясы фильмдердің дұрыс экран қатынасын сақтап, қара жолақтармен (letterboxing) көрсетуді, сондай-ақ түсіндірмелермен дыбырақауларын, көп дискілі жинақтарды, арнайы басылымдарды және түпкілікті нұсқаларын алғаш рет енгізді. Осы идеялар мен Criterion Collection ұсынған қосымша мүмкіндіктер зор ықпал етті және премиум үйдегі видео шығарылымдары үшін жалпы индустриялық стандартқа айналды.
Хат жәшігі
Сегізінші LaserDisc релизі, "Invasion of the Body Snatchers" (1956) фильмімен Criterion хат қорапшасы форматын енгізді, ол фильмнің бастапқы пропорциясын сақтау үшін 4:3 стандартты теледидар экранының жоғарғы және төменгі жағына қара жолақтар қосты. Осыдан кейін Criterion кең экранда түсірілген фильмдердің барлық релиздері үшін letterboxing стандартты формат ретінде қолданылды.
Комментарийлер саундтректері
Criterion Collection-нің екінші лазерлік дискісі, «Кинг Конг» (1933) фильмі, лазерлік дискінің жеке аналогтық арнасында орналасқан, сахнаға қатысты аудио түсіндірмелердің алғашқысы болды. Американдық кинотанушы Рональд Хавер онда фильмнің түсірілісі, актерлар, сценарий, өндіріс дизайны және арнайы эффектілер туралы айтты. Ол сондай-ақ «Касабланка» (1942), «Мырза Джордан» (1941), «Жаңбыр астында ән салу» (1952) және «Оз әулиесі» (1939) лазерлік дискілеріне де түсіндірме береді. Көбінесе, тараулар бойынша индекстелген түсіндірмелер Criterion шығарылымдары мен олардың алғашқы DVD қайта шығарылымдарына ғана тән; Criterion-ге бұрын лицензияланған фильмдерді түпнұсқа студиялар қайта шығарғанда, жаңа түсіндірмелер жасалса да, олар коллекционерлердің бағалы туындыларына айналды.
Арнайы басылымдар
Criterion Collection 1984 жылы «Citizen Kane» (1941) және «King Kong» (1933) фильмдерінің LaserDisc форматында шығуымен құрылды, соңғысының түпнұсқа негативтері АҚШ Конгресінің кітапханасының көмегімен алынған. Кейіннен компания «арнайы басылым» DVD тұжырымдамасын қалыптастырушы ретінде танылды, онда трейлерлер, түсіндірмелер, деректі фильмдер, балама соңдар және жойылған көріністер сияқты қосымша материалдар болды. Осы шығарылымдардың сәттілігі DVD бизнесінде арнайы басылымдарды бекітті. 2006 жылы жаңа фильмдік көшіру және фильмді қалпына келтіру технологияларын пайдаланып, Criterion «Amarcord» (1973), «Brazil» (1985) және «Seven Samurai» (1954) сияқты алдыңғы каталогтағы фильмдердің жоғары сапалы нұсқаларын, қосымша материалдармен бірге жариялады.
Фильмді қалпына келтіру
Бастапқыда Criterion лазерлік дискілерде көркем, жанрлық және кең таралған фильмдерді шығарды, мысалы, «Хэллоуин» (1978), «Ghostbusters» (1984), «Брам Стокердің Дракуласы» (1992), «Армагеддон» (1998) және «The Rock» (1996). Бірте-бірте Criterion Collection әлемдік кино, кең таралған кино классикасы және сыншылардың жоғары бағасын алған, сирек танымал фильмдерді шығаруға да көшті. Компания қолжетімді ең жақсы бастапқы материалдарды пайдаланып, технологиялық тұрғыдан жақсартылған және тазартылған нұсқаларын жасады, мысалы, «Жоанна д'Арктің құмарлығы» (1928), «М» (1931), «Жәннат балалары» (1945), «Үшінші адам» (1949), «Жеті самурай» (1954) және «Амаркорд» (1973) фильмдері. Әр фильмге қоса берілетін буклеттерде фильмді тазалау және қалпына келтіру туралы мақалалар болады, ал кейбіреулерінде қалпына келтірілген және қалпына келтірілмеген кадрларды салыстыратын материалдар да бар.
Лицензиялар
Criterion Collection-нің бұрын лицензияланған кейбір фильмдері, мысалы, «The Harder They Come» (1972) қазір жаңа өнім ретінде коммерциялық түрде қолжетімді емес және тек қайта сатуда (қолданылған) ғана қолжетімді. «RoboCop» (1987), «Hard Boiled» (1992), «The Killer» (1989) және «Ran» (1985) сияқты фильмдер олардың баспа лицензиясының мерзімі біткенде немесе Criterion «Beauty and the Beast» (1946), «M» (1931), «The Wages of Fear» (1953) және «Seven Samurai» (1954) сияқты жақсартылған нұсқаларын шығарған кезде қолжетімсіз болды. Criterion Collection Laserdisc жинағының 384 фильмнің 200-ден астамы қайта шығарылды. Тағы бір мысал – «Charade» (1963) фильмі, ол заңмен талап етілетін авторлық құқық туралы ескертудің болмауына байланысты қоғамдық доменге көшкен. Criterion компаниясы Universal Pictures лицензиясы бойынша фильмнің алғашқы және кейінгі анаморфты кең экранды қайта шығарылған нұсқаларының қалпына келтірілген нұсқасын шығарды. Criterion компаниясы DVD және Blu-ray дискілерінде компания бұрын жұмыс істеген студиялардан лицензия алған материалдарды (мысалы, Universal және Терри Гиллиамның 1985 жылғы «Brazil» фильмін) мерзімді түрде шығарады; мұндай жаңа шығарылымдар әдетте жеке-жеке қарастырылады. Criterion 2022 жылы Эндрю Стэнтонның «WALL-E» фильмін, Walt Disney Pictures компаниясының алғашқы фильмін шығарды. Бұл Disney мен Criterion арасындағы жалғасқан келісімнің нәтижесі емес, керісінше, бір реттік лицензияланды, Стэнтон Criterion компаниясына жүгініп, «клубтың бір бөлігі болғысы келді».
Форматтар
Барлық Criterion фильмдері нөмірленген, бұл нөмір қаптаманың арқа жағында, төменгі бөлігінде көрсетілген. Criterion каталогының көп бөлігі ойындық фильмдерден тұрғанымен, олар анимациялық фильмдерді де (Акира, Фантастикалық планета, Фантастикалық Мысық Торпақ және WALL-E), телесериалдарды (Таннер '88, Джонмен балық аулау, сондай-ақ I Love Lucy және Аддамс отбасының таңдаулы эпизодтары) және музыкалық бейнеклиптерді (Beastie Boys Video Anthology) жарыққа шығарды.
Лазерлік диск және VHS/Betamax
Criterion Collection 1984 жылдың 1 желтоқсанында «Citizen Kane» фильмін шығарумен LaserDisc тасбаларын жариялай бастады, ал 1999 жылдың 16 наурызында Майкл Бэйдің «Armageddon» фильмімен (#384) аяқтады. Компанияның алғашқы үш туындысы («The 39 Steps», «The Lady Vanishes» және «The Third Man») сонымен қатар VHS және Betamax форматтарында да шығарылды. Бұл Criterion-нің аталған форматтардағы жалғыз шығарылымдары болды, ал Janus/Criterion-нің басқа фильмдері көбінесе Home Vision Entertainment арқылы VHS-ке шығарылды.
DVD және Blu-ray
Criterion 1998 жылы DVD нарығына жаңартылған нөмірлеу жүйесімен кірді, бастапқысы Seven Samurai, spine #2 болды (Grand Illusion, #1, сол кезде жаңадан табылған камералық негатив бойынша қалпына келтіру аяқталу себепті бір жылға кейінге шегерілді). Лазерлік дискілердегідей, Criterion-ның кең экранды фильмдердің алғашқы DVD нұсқалары letterbox форматында ұсынылды, бірақ Criterion 16:9 мониторлар үшін дискілерін анаморфты түрде жақсартпады, бұл Insomnia (#47) шығарылысымен 1999 жылдың ортасында жасалды. Criterion Blu-ray және HD DVD арасындағы формат соғысының салдарынан жоғары сападағы шығарылымдарға көшу баяу болды. Blu-ray индустрияның стандартты жоғары сапалы үй видео форматы ретінде қалыптасқаннан кейін, Criterion өзінің коллекциясынан таңдалған фильмдердің Blu-ray нұсқаларын шығара бастады, бұл Wong Kar-wai-дың Chungking Express (#453; қазіргі уақытта басылымнан тыс) Blu-ray шығарылысымен басталды. 2013 жылдың соңында Criterion Zatoichi жинағының қараша айында шығарылуымен (spine #679) болашақ барлық шығарылымдар жеке шығарылымдар емес, екі форматта (DVD және Blu-ray бірге) болады деп хабарлады. Бұл шешім 2013 жылдың қарашасынан кейін жаңартылған көптеген шығарылымдарға да қатысты. Тұтынушылардың пікірлері осы тәсілге наразылық білдіргеннен кейін, All That Jazz (#724) екі форматтағы шығарылым ретінде шығарылған соңғы хронологиялық spine нөмірі болды және шешім 2014 жылдың қыркүйегінен бастап жеке дискілерді шығаруға қайта өзгертілді. Blu-ray индустрияның стандартты жоғары сапалы форматы ретінде қалыптасқанына қарамастан, Janus/Criterion DVD форматын қолдауды жалғастыруда. Жаңа Blu-ray шығарылымдарының барлығы стандартты DVD нұсқасымен бірге шығарылады, сондай-ақ жаңартылған шығарылымдар да екі форматта шығарылады (қос форматты шығарылымдардан басқа). Сонымен қатар, компанияның Eclipse жекелеген желісі қазіргі уақытта тек стандартты DVD форматында ғана қол жетімді. Негізгі каталогтан басқа, компания Essential Art House, Eclipse, Merchant Ivory және Janus Contemporaries желілері арқылы фильмдер шығарды, сондай-ақ өнім желісінен тыс бірнеше шығарылымдар жасады. Бұл шығарылымдардың көпшілігі әртүрлі жинақтарда жиналып сатылды. 2016 жылдың басында Criterion тарихында алғаш рет АҚШ және Канададан тыс жерде өзінің каталогын шығара бастайтынын мәлімдеді (бұрынғы халықаралық Criterion шығарылымдары, мысалы, Blade Runner-дің жапондық LaserDisc басқа компанияларға лицензияланды). Sony Pictures Home Entertainment серіктестігімен бірлесіп, осы айда Ұлыбританияда алты атау шығарылып, таратыла бастады. Criterion-ның DVD шығарылымдары NTSC стандарты бойынша шығарылған Region 0 (аймақсыз) және Region 1 DVD-лердің қосынан тұрады. Blu-ray дискілері Солтүстік Америкада А аймағында немесе Ұлыбританияда B аймағында (егер ерекшеліктер болса) аймақтық кодталған. Алайда, SPHE Criterion-ның шығарылымдарын Ұлыбританияда таратуды тоқтатқаннан кейін, тарату Spirit Entertainment-ке көшті.
Ultra HD Blu-ray бейнесі
2021 жылдың 11 тамызында Criterion компаниясы 2021 жылдың қараша айынан бастап Ultra HD Blu-ray форматында фильмдер шығара бастайтынын хабарлады. Criterion Ultra HD Blu-ray шығарылымдарының барлығында фильмнің Ultra HD Blu-ray және стандартты Blu-ray нұсқалары болады (арнайы мүмкіндіктердің бәрі стандартты Blu-ray нұсқасында), ал таңдалған шығарылымдар Dolby Vision HDR және Dolby Atmos қолдауын көрсетеді. Алғашқы шығарылымдар 16 тамызда жарияланды, олар 21 қарашада шығады: «Гражданин Кейн» (#1104, 1992 жылдан бері коллекцияға қайта оралды), «Малхолланд драйвы» және «Қоғамға қауіп». Компания сондай-ақ «Қызыл туфли», «Қырыс күннің түні» және «Пианино» фильмдерін Ultra HD Blu-ray дискісінде шығарды. Алдынан 2021 жылдың қазан айында Blu-ray және DVD форматында шығару жоспарланған «Uncut Gems» (#1101) фильмінің шығуы қараша айына шегерілді, себебі фильм Ultra HD Blu-ray форматында да шығарылуы тиіс болды.