Кіріспе

Антарктидадағы мұздық

Риди мұздығы – Антарктидадағы ірі мұздық, ұзындығы мен ені зор, Трансантарктидалық таулардағы Мичиган платосы мен Висконсин жотасының арасындағы Росс мұздық шельпіне қарай төмен түседі. Ол батыста Королева Мод тауларының, ал шығыста Хорлик тауларының шекарасын көрсетеді.

Атау беру

Риди мұздығы 1960–64 жылдары АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) жүргізген зерттеулер мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (USN) әуе суреттері арқылы картаға түсірілді. Оған Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитеті (US ACAN) 1962 жылдың қарашасынан 1965 жылдың сәуіріне дейін Антарктидадағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы болған контр-адмирал Джеймс Р. Ридинің құрметіне ат қойылды.

Топография және мұз ағыны

Риди мұздығы – Антарктика жазық алабынан Трансантарктика таулары арқылы мұзды ағызатын ең оңтүстік үлкен мұздық. Ол полярлық платоның шамамен бөлігін құяды, оның су жиналатын аймағы Оңтүстік полюстің оңтүстігінен басталады. Мұздық полярлық платоның шетінен ағып, Росс теңізі сағасының оңтүстік-шығыс бұрышында Мерсер мұз ағысына айналады. Бұл Росс теңізіндегі Трансантарктика тауларынан жерге тірелген мұзға ағып жатқан жалғыз ірі мұздық, бірақ соңғы мұздық максимум кезінде басқа мұздықтар да жерге тірелген мұзға ағып кеткен. Риди мұздығының басы мен аузы шамамен енді. Ол орталық бөлігінде тарлып, мұздықтың бетінен жоғары көтерілген жарлардан ағып өтеді, бұл жарлар мұз бетінен жоғары көтеріледі. Шығыс жағынан Висконсин таулары мен батысынан Квин Мод таулары теңіз деңгейінен жоғары көтерілген шыңдарды қамтиды. Мұздықтың басында мұз беті теңіз деңгейінен жоғары, ал аузында теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Мұздың қалыңдығы дейін жетеді. Кварц тауларындағы орталық сызықтың жылдамдығы жылына шамамен тең. Басқа жерлерде орталық сызықтың жылдамдығы жылына дейін жетеді. Канзас мұздығы – ең үлкен саласы, ол Риди мұздығына басынан қосылады. Басқа салалар мұз ағысының көлеміне аз үлес қосады. Росс мұздық шельпіне енгеннен кейін Риди мұздығы Мерсер мұз ағысына айналады. Бұрын ол қазіргіден гөрі қалың болған. Соңғы 290 миллион жыл ішінде мұздық кем дегенде алты рет кеңейді, әр ретте бұрынғыдан азырақ, соңғы кеңею соңғы мұздық максимум кезінде болды, ол кезде мұз қақпағы бүгінгіден қалың болды. Мұздық Росс теңізінің жерге тіреу сызығынан шамамен қашықтықта мұздыққа құяды, сондықтан мұздықтың ағысы мен қалыңдығы, кем дегенде, ішінара Батыс Антарктида мұздықтарының тоқтату әсерімен бақыланады. Риди мұздығы орта және кейінгі Цен кезеңдерде бірнеше рет қазіргіден әлдеқайда қалың болды. Кем дегенде бес миллион жыл бойы қалыңдығының өзгеруі Батыс Антарктида мұздықтарының қалыңдығының өзгеруімен байланысты.

Курс

Полярлық платодан Риди мұздығы солтүстікке қарай Спир Нунатагы, Стрикленд Нунатагы және Саваж Нунатагы арқылы ағып өтеді. Ол шығысында Метавулканикалық таудан, батысында Уотсон тіктелігінен өтеді. Граттон Нунатагын басып өткен соң, оған шығыстан Маккарти мұздығы мен Олентаги мұздығы қосылады. Батыстан Уоткинс мұздығы және Уотсон тіктелігінен ағып түсетін Гардинер мұздығы қосылады. Ол солтүстік-батысқа қарай Висконсин қатарының шығысына қарай ағып, одан Норфолк мұздығы мен Хуэнем мұздығын алады. Кварц төбелерінен батысқа қарай Колорадо мұздығы орналасқан. Блубау Нунатагының астында Риди мұздығына батыстан ірі Канзас мұздығы қосылады. Канзас мұздығы Стэнфорд үстіртінде басталады және оңтүстіктен Джонс мұздығымен, ал солтүстіктен Аляска каньонымен суға толады. Риди мұздығы Форд Нунатагынан шығысқа қарай және Абби Нунатагы мен Пенрод Нунатагынан батысқа қарай солтүстікке қарай жалғасады. Тоқтау орнына жақын жерде, Дэвисвилл мұздығына қосылғаннан кейін, оған шығыстан Хорлик мұзды ағыны қосылады, ал оған бұрын шығыстан Куонсет мұздығы қосылған. Риди мұздығы солтүстік-батысқа қарай Расин Нунатагы мен Коэн Нунатагының батысына қарай ағып, Росс мұздық тірегіне кіреді. Басқаша айтылмаса, төменде сипатталған Риди мұздығы аймағының ерекшеліктері 1960–64 жылдары АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) зерттеулері мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттерінен картаға түсірілген.

Гардинер мұздық

Кварц тауларының оңтүстік беткейіндегі мұздық, Уотсон тіктелігінен шығысқа қарай Риди мұздығына құяды. АҚШ ACAN 1962 жылы Берд станциясындағы құрылыс электригі Ричард Д. Гардинердің құрметіне атады.

Колорадо мұздық

Мичиган үстіртінен солтүстік-шығысқа қарай ағып, Кварц және Эблен төбелері арасында Риди мұздығына құятын ұзын, қосалқы мұздық. АҚШ Ұлттық Антарктика аттау комитеті (US ACAN) осы мұздыққа Колорадо университетінің (Боулдер, Колорадо штаты) құрметіне ат қойды, себебі ол Антарктидаға көптеген зерттеушілерді жіберген.

Канзас мұздық

Тік, ұзын мұздық, Стэнфорд жазығынан солтүстік-шығысқа қарай ағып, Блубау Нунатагының солтүстігінде Риди мұздығына қосылады. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Кеңесі (US ACAN) Канзас университетінің (Лоуренс, КС) құрметіне атады, ол Антарктидаға көптеген зерттеушілерді жіберген.

Джонс мұздық

Уотсон жарлығының солтүстік бөлігіндегі ұзын, доға тәрізді мұздық. Ол шығысқа қарай Думани тауының солтүстік жағымен ағып, Канзас мұздығымен қосылады. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) бұл мұздықты 1955-68 жылдар аралығындағы Deep Freeze операциясының бірнеше сапарында қатысқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (USN) лейтенанты Эрнест Х. Джонстың құрметіне атады.

Маккарти мұздық

Висконсин платосының оңтүстік жағындағы кең мұздық, батысқа қарай ағып, Олэнтэнгі мұздығының төменгі бөлігімен бірігіп, МакНоттон тауының оңтүстік-батысында Риди мұздығына құяды. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) оны 1946-1947 жылдарғы "Highjump" операциясы барысында аталған аймаққа ұшқан USN лейтенанты Роберт Дж. Маккартидің құрметіне атады.

Олантай мұздық

Висконсин платосының Хорлик тауларындағы, Сиско-Месаның шығыс-солтүстік-шығысында орналасқан бөлігін сумен ағызатын мұздық, Маккарти мұздығымен және Макнотон тауының оңтүстік-батысындағы үлкен Риди мұздығымен бірігу үшін оңтүстікке қарай ағады. Атауын 1964-65 жылдары Хорлик тауларына геологиялық экспедиция өткізген Огайо штаты университеті ұсынды. Оллентаңи өзені университет кампусынан өтеді.

Норфолк мұздық

Висконсин тау жотасынан батысқа қарай ұзақ созылып, Соят тауы мен Болтон тауының арасындағы Риди мұздығына құятын мұздық. АҚШ Ұлттық Антарктика аттар комитеті (US ACAN) оны Антарктидадағы АҚШ Теңіз күштерінің метеорологиялық қолдау бөлімінің Үшінші жасағы орналасқан Норфолк, Вирджиния штатының атымен атады.

Хуэнем мұздық

Гриффит шыңы мен Миклер шыршасы арасындағы Риди мұздығына батысқа қарай Висконсин тауларынан бастау алатын ұзын мұздық. АҚШ ACAN осы мұздыққа Порт-Хуэнем, Калифорния қаласының атын берді, себебі сол жерде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Deep Freeze операциялары үшін батыс жағалаудан келетін жүкті басқаратын Құрылыс батальоны орталығы орналасқан.

Дэвисвилл мұздық

. Ленц Бутресс пен Моран Бутресс арасындағы Висконсин тауларының солтүстік беткейлерін құрғататын, солтүстік-батысқа қарай Хорик мұз ағысының төменгі бөлігімен бірігетін шамамен ұзындығы бар мұздық. АҚШ-тың ACAN-і оны Род-Айленд штатындағы Дэвисвилл қаласының құрметіне атады, ол шығыс жағалаудағы USN Deep Freeze операциясы үшін жүкпен қамтамасыз етуге жауапты Құрылыс батальоны орталығының орналасқан жері.

Квенсет мұздық

Висконсин тауларының солтүстік беткейлерінде, ЛеШак тауы мен Русески батутрессі аралығында ағызылатын, батыс-солтүстік бағытта Дейвисвилл мұздығының солтүстік жағына құятын шамамен ұзындығы бар мұздық. АҚШ ACAN осы мұздыққа Квинсет Пойнт Әскери-теңіз әуе станциясының (Род-Айленд штаты), Антарктика даму эскадрильясының (VXE 6) негізгі базасының құрметіне ат қойды.

Ерекшеліктері

Нунтактар және мұздықтың бағытындағы басқа да оқшауланған нысандар 1960–64 жылдары USGS-ның зерттеулері мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе суреттері арқылы картаға түсірілген. Олардың арасында, оңтүстіктен солтүстікке қарай:

Нұнатак найзасы

Стрикленд нұнатагының оңтүстігінде жатқан нұнатак; Риди мұздығының басының шығыс жағындағы ең оңтүстіктегі жергілікті тірек. АҚШ Ұлттық Антарктидалық Аттар Комитеті (US ACAN) Милтон Б. Спайрдің құрметіне атады, ол 1962 жылы Бёрд станциясында қыстаған құрылыс электригі.

Стрикленд Нуньатагы

Риди мұздығының бастауындағы Савидж Нунатагы мен Спир Нунатагы арасындағы ірі нунатак. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Кеңесі (US ACAN) оны 1962 жылы Byrd станциясында жұмыс істеген Эрнест Э. Стриклендтің құрметіне атады.

Жабайы нұнатак

Хачер-Блафстың оңтүстік-шығысында, Риди мұздығының жоғарғы бөлігінің шығыс жиегі бойында орналасқан нунатак. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Кеңесі (US ACAN) оны 1962 жылы Byrd станциясын салған Генри С. Савидждің құрметіне атады.

Хэтчер Блафф

Риди мұздығының шығыс жағында, Метавулканикалық таудың оңтүстігінде орналасқан, солтүстік-батысқа қарайтын жартастардың қатары. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) бұл жартастарды 1962 жылы Byrd станциясындағы құрылысшы-механик Джулиус О. Хатчердің құрметіне атады.

Моралес шыңы

Риди мұздығының шығысына қарай, Метавулканикалық таудың оңтүстік бөлігінен көтерілетін шың. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) бұл шыңды 1962 жылы Берд станциясында радио байланысын қамтамасыз еткен Томми С. Моралес құрметіне атады.

Метавулканикалық тау

Реди мұздығының шығыс жағында Хачер-Блаффстан солтүстікке қарай биік орналасқан үлкен, жалпақ төбелі тау. Қара түсті метавулканикалық тау жыныстарынан тұрады, бұл тау мұздықтың басқа жерлеріндегі ақшыл граниттерден өзгеше. Атауын Огайо штатының мемлекеттік университетінің Полярлық зерттеулер институтының геологы Дж. Х. Мерсер ұсынған, аймақтағы далалық жұмыстардан кейін.

Тау бассейні

Метавулканикалық таудың солтүстік-батыс жағында, Риди мұздығының шығыс беткейінде орналасқан биік шың. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Кеңесі (US ACAN) осы шыңды 1962 жылы Бёрд станциясындағы құрылыс электригі болған Дуглас А. Пулдың құрметіне атады.

Граттон Нунъатк

Маккарти мұздығының аузының оңтүстік беткейінде орналасқан, ашық, сызықтық нунатак, ол Риди мұздығына құяды. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) бұл жерді 1962 жылы Byrd станциясындағы құрылысшы-механик Джон В. Граттонның құрметіне атады.

Блубау Нунтак

Канзас мұздығының аузының оңтүстігінде, Риди мұздығына құятын жерге жақын орналасқан нұнатак сияқты жота. АҚШ Ұлттық Антарктидалық Аттар Комитеті (US ACAN) осы жотаны 1957 жылы Бёрд станциясының қысқы тобының құрылыс механігі Дональд Д. Блубоның құрметіне атады.

Нұнатақ абатшылығы

Пенрод Нунатағының оңтүстік-шығысында орналасқан нұнатак, Канзас мұздығының құйылысының солтүстігінде, Риди мұздығының батыс жағында жатыр. USGS зерттеулері мен USN әуе суреттерінен картаға түсірілген, 1960-64 жылдар. US ACAN оны 1957 жылғы Берд станциясының қысқы тобындағы радист Гордон Эббидің құрметіне атады.

Пенрод Нұнатак

Риди мұздығының батыс жағында, Канзас мұздығының аузынан солтүстікке қарай орналасқан, Аббат Нунатагының солтүстік-батысындағы нунатак. АҚШ ACAN оны 1957 жылы Byrd станциясының қысқы тобының құрылысшысы Джек Р. Пенродтың құрметіне атады.

Лэнгфорд шыңы

Риди мұздығының төменгі бөлігінің батысында және Абби Нунатагының солтүстік-батысында орналасқан оқшауланған шың. АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комитеті (US ACAN) оны 1958 жылы Byrd Station қысқы тобының құрылысшысы Лоренс Г. Лэнгфорд, кіші үшін атады.

Нұнатак тұқымы

. Нуньтак, Риди мұздығының төменгі бөлігінің батысында және Берри Тоуының шығыс-оңтүстік-шығысында орналасқан. АҚШ ACAN Эдвард Дж. Расиннің құрметіне атады, ол 1967 жылы "Deep Freeze" операциясы кезінде "Eastwind" мұзжару кемесінің экипажының мүшесі болған.

Коэн Нунтак

Риди мұздығының төменгі бөлігінің батысында және Берри шыңдарының шығысында жатқан нунатак. АҚШ Ұлттық Антарктика аттар комитеті (US ACAN) оны 1966 және 1967 жылдарғы Deep Freeze операциясында АҚШ Теңіз күштерінің Антарктикадағы қолдау күштері командирі штабының қоғамдық істер офицері, лейтенант (jg) Харви А. Коэннің құрметіне атады.