Кіріспе

Трансантарктикалық тауларындағы маңызды ерекшеліктер тобы – Бирдмор және Риди мұздықтары арасында орналасқан, Росс мұздық шельфісінің бастауынан Антарктикалық платоға дейінгі аймақты қамтитын, Трансантарктикалық таулардың негізгі таулары, қатарлары және бағынышты нысандары. Капитан Роалд Амундсен және оның Оңтүстік полюске барушылары 1911 жылғы қарашада осы топтың орталық бөлігіне жақын Аксель-Хейберг мұздығына көтеріліп, бұл тауларды Норвегияның Уэльс патшайымы Модтың құрметіне атады.

Барлау және атау

Бирдмор мұздығының шекарасындағы биік жерлер, осы таулардың батыс шетінде, Эрнест Шеклтон (1907–09) және Роберт Фалькон Скотт (1910–13) басқарған британдық экспедицияларымен байқалды. Алайда, таулардың толық картасы Рихард Эвелин Бёрд (1930-жылдар және 1940-жылдар) басқарған бірнеше американдық экспедицияларымен, сондай-ақ 1950-жылдардан 1970-жылдарға дейін АҚШ Антарктикалық бағдарламасы (USARP) және Жаңа Зеландия Антарктикалық зерттеу бағдарламасы (NZARP) экспедицияларымен жасалды.

Сыртқы келбеті

The Sailing Directions for Antarctica (1960) кітапшасында Королева Мод тау жотасы былай сипатталған: «Бирдмор мұздығынан бастап хорст шығысқа, оңтүстік-шығысқа қарай белгісіз қашықтыққа дейін созылады. Принц Олаф таулары Бирдмор мұздығынан Лив мұздығына дейін жалғасады. Үлкен мұздықтың жанында оңтүстікке қарай бағытталған бір тармақ бар. 175°E шығыс бойында жартастың алдында шамамен 50 мильге созылған биік гнейстік төбелер орналасқан, ал олардың алдында төменгі биіктіктерді жабатын кең пидмонт жатыр. Шакельтон мұздығы (Уэйд мұздығы) – шамамен 12 миль ені бар, тік қабырғалы, үлкен мұздық, ол оңтүстікке қарай полярлық платоға дейін созылады. «Осы тұста жартас көлденең жарықпен үзіліп, хорстты солтүстікке қарай Уэйд тауына (Буш тауы) қарай ығыстырады – теңіз деңгейінен кемінде 14 000 фут биіктікке көтерілетін, құмтастан тұратын, көзге түсетін массив, бұл ерекше жартастық аңғардың шығыс жағын басып тұрады. Уэйд тауының шығысында Лив мұздығының батыс жағын құрайтын Фишер таулары орналасқан. Шеклтон мұздығының аузына жақын орналасқан Буш таулары – биіктігі 4000 футқа жететін тік жарлы төбелердің тобы». «Солтүстікке қарағанда Королева Мод тау жотасы көз алдыңызға кең жатқан төменгі қыраттарды ашады, олар оңтүстікке қарай биіктігі арта түседі. Мұздықтан шамамен 15 миль қашықтықта, 13 000 фут биіктіктегі үлкен, тік бұрышты тау массивтері көрінеді, олардың солтүстік жағында анық жарық сызығы бар. Солтүстік төбелерде гранит және кварцтың тамырлары бар қара түсті гнейстер мен шисталар кездеседі. Бұл төбелерде жақсы дамыған цирктер мен ареттері бар айқын мұздық әсері байқалады. Хорсттың биік тік таулары тұрақты және тегіс контурлы, солтүстікке қарай тік беткейлі кең күмбездерді ұсынады, гранитті құрылымды көрсетеді, олар көлденең қабатталған құмтастармен және аралас долеритті тіреулермен жабылған».

Басқа ерекшеліктері

Кварц таулары – Реди мұздығының батыс жағында, Колорадо мұздығынан оңтүстікке қарай орналасқан, көбінесе мұзсыз төбелер мен шыңдардың доға тәрізді жиынтығы. Калоплака таулары – Реди мұздығының батыс жағындағы Уотсон тіктеуінің шығысында орналасқан, Кармер тауы мен Хиткок шыңын қамтитын ерекше таулар тобы. Титан дөңгелегі – полярлық үстірттегі ірі мұз дөңгелегі, шығыстан батысқа қарай созылып, Королева Мод таулары мен Оңтүстік полюс аралығына дейін көтеріледі. Бұл дөңгелекті алғаш Шеклтон, Амундсен және Скотттың шаңғымен жүретін экспедициялары Оңтүстік полюске қарай сапарларында кесіп өткен, және ол ірі қар жотасы ретінде сипатталған. Ол 1967–79 жылдарғы SPRI NFS TUD әуедегі радиоэхозондылау бағдарламасы арқылы анықталды және Антарктиканың осы бөлігіне арналған алғашқы радиоэхозондылау деректерін өңдеу үшін қолданылған Кембридж университетінің (Ұлыбритания) «Титан» компьютерінің құрметіне аталды.