Кіріспе

Артур Яновтың 1970 жылғы "Ең алғашқы айқай" кітабы. "Primal Therapy: The Cure for Neurosis" (1970; екінші басылымы 1999) – психолог Артур Яновтың кітабы, онда автор алғашқы терапияны әзірлеген айлардағы емделушілермен болған тәжірибесін баяндайды. Жановтың тұжырымдарын психологтар сынға алғанмен, кітап кең танылып, Яновқа даңқ мен үлкен сәттілік әкелді, соның нәтижесінде басқа терапевттер де алғашқы терапия қызметін ұсынуға бейімделді.

Қорытынды

Бұл кітапта "Алғашқы терапияның" дамуы туралы айтылады. Кітап 1967 жылы өткен топтық терапия сеансының сипаттамасымен басталады, оның барысында жас жігіт (Дэнни Уилсон) терапия кезінде эмоционалдық тазартуға ұшырады. Янов жас жігітті анасы мен әкесін шақыруға ынталандырды, ол осылай жасады, бірақ еріксіз құрылыстарға түсті. Содан кейін жігіт "Мен сезінемін" деп мәлімдеді, одан кейін ол эмоционалдық мәселені шешті. Кітаптың қалған бөлігінде Янов невроздың жалпы теориясын жасайды. Янов невроздың балалық шақтағы жарақаттан туындаған жасырын эмоционалдық ауыртпалықтан пайда болатынын және оны қайта басып өту және білдіру арқылы емдеуге болатынын айтады. Янов кітапта барлық невроздың балалық шақтағы жасырын эмоционалдық жарақаттан туындайтынын және қайта басып өту – проблеманың түпкі себебін шешетін жалғыз тиімді ем екенін мәлімдейді. Кітапта көптеген куәліктер келтірілген, бірақ ғылыми дәлелдер аз. Кітап 1967-1970 жылдар аралығында пациенттерімен тәжірибе жасағаннан кейін Яновтың теориялық ойларына негізделген.

Тәуелділігі және қабылдануы

"Адамзаттың алғашқы айқайы" кеңінен танымал болды. Халықаралық деңгейде бір миллионнан астам данасы сатылғандығы хабарланды және АҚШ-та ондаған мың адам оқыды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, "Асыл дауысты айқай" "газеттер мен журналдарда кеңінен жарияланды" және Яновты танымал тұлғаға айналдырды. Баспасөздің алғашқы пікірлері әртүрлі болды. Кітап сыншысы Роберт Кирш "Лос-Анджелес Таймс" газетінде Яновтың "шамадан тыс айғақтап сөйлеуі" мен "догматик сенімділігі" туралы ескертті, бірақ оны әсерлі жазушы және ойшыл деп бағалап, "Адамзаттың алғашқы айқайының" "оқып, зерделенуге лайық" екенін айтты. Эрин Шумейкер "The Body Politic" гейлер журналында Яновтың гомосексуализм туралы пікірлерін сынап, клиникалық зерттеулер Яновтың үлкен әйелдердің азғындығынан қыздардың лесбиянкаға айналатыны туралы көзқарасына қарсы екенін және Яновтың "шынайы" мінез-құлық туралы анық түсінігі болмағанын атап өтті. Психоаналитик Джоэл Ковель 1976 жылғы "Терапияға толық нұсқаулық" еңбегінде "Адамзаттың алғашқы айқайы" Яновтың психотерапия тарихында құтқарушы тұлға ретінде танылатын бірнеше тұлғаның бірі екенін көрсетеді деп мәлімдеді. Ол Яновты "үлкен эмоционалдық қуаттың бастауына қол жеткізген" деп бағалады. "Адамзаттың алғашқы айқайы" 2012 жылы BMJ журналында қарастырылды.