Кіріспе

Ортағасырлық Еуропалық университеттер

Ортағасырлық университеттер тізімі Еуропада Орта ғасырлар кезеңінде болған университеттерді (дәлірек айтқанда, studia generalia) қамтиды. Сондай-ақ, аз ғана уақыт бойы жұмыс істеген және университет мәртебесі күмәнді еуропалық білім беру ошақтары да кіреді. Корпоративтік ұйыммен және белгілі бір тәуелсіздікпен дипломдарды табыстайтын университет – ортағасырлық христиан Еуропасының туындысы.

Тізім

Тізім танылу күні бойынша сұрыпталған. Бірден көп университет құрылған жерлерде оқу орнының атауы жақшада көрсетілген. Рейтинг Жыл Атауы Заманауи орналасқан жері Қазіргі орналасқан жері Ескертулер 1 Ш. 1088 (1158 жылғы жарғысы берілген) Болонья университеті Италия Корольдігі (Киелі Рим империясы) Болонья, Италия Жоғары білім беруді, диплом беруді қамтамасыз ететін институт ретіндегі алғашқы университет, universitas сөзі оның негізінде пайда болған. Ондағы оқыту одан да ертерек басталды, мысалы, 980 жылы туған Джерард Сагредо осында бостандық өнерін оқыған; сол кезде қалада заңгерлер мен сот ісіндегі мамандардың корпорациясы болған, ол оның негізін одан бұрын қалады. Париж университетінің факультеттер мен ұлттар жүйесі (Болон университетімен бірге) кейінгі ортағасырлық университеттердің барлығы үшін үлгі болды. Париж университеті Болонья университетінен өзгеше, оқытушылар мен ғалымдардың гильдиясы – universitas magistrorum et scholarium деп аталды. Университетте төрт факультет болды: өнер, медицина, құқық және теология. Өнер факультеті ең төмен дәрежелі болғанымен, студенттер жоғарырақ факультеттердің біріне қабылдану үшін одан бітіруі керек болғандықтан, ең ірі факультет болды. Студенттер тіл немесе аймақтық тегі бойынша төрт ұлтқа бөлінді: Франция, Нормандия, Пикардия және Англия. Соңғысы алемандық (неміс) ұлты деп аталды. Әр ұлтқа студенттерді қабылдау атауларынан гөрі кеңірек болды: ағылшын-неміс ұлтына Скандинавия және Шығыс Еуропадан келген студенттер де қабылданды. 3 1096–1167 (1248 жылғы жарғысы берілген) Оксфорд университеті Англия Корольдігі Оксфорд, Ұлыбритания "Ағылшын тіліндегі ең көне университет деп есептеледі, Оксфорд университетінің негізі қаланған күні нақты белгісіз, бірақ Оксфордта 1096 жылдан бері қандай да бір оқыту болған және 1167 жылдан бастап Генрих II ағылшын студенттерінің Париж университетіне баруына тыйым салғаннан кейін қарқынды дамыды". 1209 жылы (екі ғалымның өліміне байланысты) және 1355 жылы (Сент-Сколастика көтерілісіне байланысты) оқыту тоқтатылды, бірақ ағылшын азаматтық соғысы (1642–1651) кезінде жалғасты. Университет роялистік болды. All Souls College және University College бірнеше рет Оксфордта оқыту 825 жылы басталғанын дәлелдейтін құжаттарға ие екенін мәлімдеді, бірақ бұл құжаттар ешқашан жарияланбады (Джон Спид өзінің 1605 жылғы Оксфорд карталарын осы құжаттарға сүйене отырып жасады деп есептеледі). Алайда 1254 жылы ғана папа Иннокентий IV Оксфордқа университет жарғысын паптық бұйрық арқылы ("Querentes in agro") берді. 4 1204 Виченца университеті Виченца коммунасы Виченца, Италия 1209 жылы жабылды. 5 1209 (1231 жылғы жарғысы берілген) Кембридж университеті Англия Корольдігі Кембридж, Ұлыбритания 1209 жылы екі ғалымның өліміне байланысты туған даудан кейін Оксфордтан кеткен ғалымдар құрды, ал 1231 жылы патша жарғысы берілді. Университет 1209 жылды өзінің ресми мерейтойы ретінде қабылдайды. 6 1212 Паленсия университеті Леон Корольдігі Паленсия, Испания Бұл Пиреней түбегіндегі ең көне Studium Generale болды. Ол шамамен 1264 жылы жоғалып кетті, ал оның қалдықтары Вальядолид университетіне жеткізілді. 7 1218 (бәлкім, көнерек) Саламанка университеті Леон Корольдігі Саламанка, Испания Бұл испан әлеміндегі үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне университет. Университет бірнеше жыл бұрын дипломдар бергендігі туралы жазбалар бар (Джеймс Трагердің Халық хронологиясы оның негізін 1134 жылға жатқызады), ол 1218 жылы ғана "Estudio General" ретінде патшалық жарғы алды, бұл оны төртінші немесе тіпті үшінші еуропалық университет етеді. Алайда ол Кастилия және Леон королі Альфонсо X және Папа 1254 жылы берген "университет" атағын алған алғашқы еуропалық университет болды. 1852 жылы испан үкіметінен университеттен шеттетілген Теология және Канондық құқық факультеттері 1940 жылы Саламанка понтификалды университетіне айналды. 8 1222 (бәлкім, көнерек) Падуа университеті Падуа коммунасы Падуа, Италия Болоньядан кеткен ғалымдар мен профессорлар құрған. 9 1224 Неаполь университеті Федерико II Сицилия Корольдігі Неаполь, Италия Сицилия Корольдігінің патшасы Федерик II құрған алғашқы мемлекеттік университет. 10 1229 Тулуза университеті Тулуза округі Тулуза, Франция Тулуза графы Раймонд VII Париж келісімі (1229) нәтижесінде Альбигендік крест жорығын аяқтады. Келісім Тулуза графтығының саяси тәуелсіздігінің аяқталуын білдірді және Раймонд VII еретиктерге көңіл білдірген деген күдік туды, сондықтан ол еретиктер қозғалысын тарату үшін теологияны оқытуды қаржыландыруға мәжбүр болды. Нәтижесінде, оқытуды 1216 жылы Тулузада ереске қарсы тұру үшін құрылған Доминик орденінің мүшелері жүргізді. 11 1235 (1306) Орлеан университеті Орлеан герцогтығы, Орлеан, Франция 1219 жылы папа Гонорий III Париж университетінде рим құқығын оқытуға тыйым салды. Содан кейін оқытушылар мен шәкірттердің тобы Орлеанға қашқан. 1235 жылы папа Григорий IX бұйрық арқылы Орлеанда рим құқығын оқытуға тыйым салынбағанын растады. Кейінірек, 1298 жылы папа Бонифаций VIII Decretals-тың алтыншы кітабын жариялады және Болонья докторларын және Орлеан докторларын оған түсініктеме беруге тағайындады. Папа Климент V Орлеанда құқық және әдебиетті де оқыды және 1306 жылдың 27 қаңтарында Лионда жарияланған паптық бұйрық арқылы Орлеан институттарына университет атағы мен құқықтарын берді. 12 1240 Сиена университеті Сиена Республикасы Сиена, Италия Бұрын Studium Senese деп аталған, 1240 жылы Сиена коммунасы құрған. 1321 жылы престижді Болонья университетінен жаппай шығуға байланысты студиум көптеген оқушыларды тартты. 1808–1815 жылдары Наполеон күштері Тоскананы басып алғанда уақытша жабылды. 7 қараша күні 1990 жылы университет 750 жылдығын тойлады. 13 1241 Вальядолид университеті Кастилия Корольдігі Вальядолид, Испания Бір гипотеза бойынша, оның негізі 1208 және 1241 жылдар арасында Кастилия королі Альфонсо VIII және епископ Телло Тельез де Менесес Паленсияның студиум генералесін ауыстыруының нәтижесі болды. 14 1261 Нортгемптон университеті Англия Корольдігі Нортгемптон 1261 жылы король Генрих III құрған. 1265 жылы таратылды. 15 1262 Үңгірдегі ғалымдар колледжі Англия Корольдігі Солсбери Колледж 1262 жылы Бридпорт епископы, Солсбери епископы Гайлес құрған және 1542 жылы таратылды. 16 1272 Мурсия университеті Кастилия тәжі Мурсия, Испания Мурсия университеті 1272 жылы Кастилия королі Альфонсо X құрған. 14 ғасырдан кейін үзіліс болды, 1915 жылы қайта құрылды. 17 1220 (1289) Монпелье университеті Монпелье лордтығы, Майорка Корольдігі Монпелье, Франция 1289 жылы папа Николай IV бұйрығымен 1160 жылдан бері барлық мектептер біріктіріліп, университет құрылды. Алғашқы жарғылар 1220 жылы Конрад фон Урах берді. 18 1290 Мачера университеті Паптық мемлекеттер Мачера, Италия Мачера университеті (италянша: Università degli Studi di Macerata) 1290 жылы жеті факультетпен құрылды. 19 1290 Коимбра университеті Португалия Корольдігі Коимбра, Португалия Лиссабонда Studium Generale (португалша: Estudo Geral) деген атпен өмірге келді. Университет құрылғанын жариялаған патшалық жарғы (scientiae thesaurus mirabilis) сол жылдың 1 наурызында жарияланды, бірақ Португалиядағы алғашқы университет құруға қатысты жұмыстар 1288 жылдан бері жүргізіліп келді. Паптық растау 1290 жылы да берілді (сол жылдың 9 тамызында, папа Николай IV тұсында). 20 1293 Алкала университеті Кастилия тәжі Алкала-де-Энарес, Испания Алкала университеті...