Кіріспе

Үнді кинорежиссері (1909–1966)
кинорежиссер

Бимал Рой (12 шілде 1909 – 7 қаңтар 1966) – үнді кинорежиссері. Ол «До Бигха Замин», «Паринета», «Бирадж Баху», «Девдас», «Мадумати», «Сужата», «Парах» және «Бандини» сияқты реалистік және социалистік фильмдерімен ерекше танымал, осы арқылы ол хинди киносының маңызды режиссеріне айналды. Италиялық неореалистік кинодан шабыт алып, Витторио Де Сиканың «Велосипед ұрылары» (1948) фильмін көргеннен кейін «До Бигха Замин» фильмін түсірді. Оның туындылары реализмді бейнелеу үшін қолданған мизансценасымен ерекше көзге түседі. Ол бенгал және хинди тілдерінде көптеген фильмдер өндірді.

Мансап

Бимал Рой Калькуттаға көшіп келіп, New Theatres Pvt. Ltd. компаниясында камера ассистенты ретінде кино әлеміне қадам басты. Осы кезеңде ол режиссер П. С. Баруаға К. Л. Сайгалдың басты рөлде ойнаған, 1935 жылғы «Девдас» фильміне жарнамалық фотограф ретінде көмектесті. 1940-1950 жылдары Рой соғыстан кейінгі Үндістандағы параллель кино қозғалысының қатысушысы болды. Ол «Жаңа театрлардың» соңғы маңызды туындыларының бірі – «Анджангарх» (1948) фильмінде жұмыс істеді, алайда Калькуттадағы киноиндустрия құлдырағандықтан, 1950 жылы ол Хришикеш Мукерджи (монтажшы), Набенду Гош (сценарист), Асит Сен (режиссердің ассистенты), Камал Бос (оператор) және кейін Салил Чаудхури (композитор) кіретін командасымен бірге Бомбейге (қазіргі Мумбай) көшті. 1952 жылға қарай ол «Бомбей Толкис» үшін «Маа» (1952) фильмімен карьерасының екінші кезеңін қайта бастады. Ол маңызды әлеуметтік мәселелерді көтеріп, көңіл көтеретін романтикалық реалистік мелодрамаларымен танымал болды. Ол адамның күшті және әлсіз жақтарын терең түсіне білген режиссер еді. 1959 жылы ол 1-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. 1966 жылдың 7 қаңтарында 56 жасында рактан қайтыс болды. Оның төрт баласы қалды: қыздары Ринки Бхаттачарья, Яшодара Рой және Апаражита Синха, сондай-ақ жалғыз ұлы Джой Рой. Оның үлкен қызы Ринки Бхаттачарья екі отбасының қарсылығына қарамастан режиссер Басу Бхаттачарьяға тұрмысқа шықты. Неке бірнеше жылдан кейін ажырасып, актер және сценарист Адитя Бхаттачарьяның дүниеге келуіне себеп болды. Қазір Ринки Бхаттачарья Бимал Рой ескерткіш комитетіне жетекшілік етеді, ал оның шөбересі Дриша Ачарья Қаран Деолға үйленді.

Мұра

Бимал Ройдың ықпалы үнді және әлемдік кинода кеңінен таралды. Үнді киносында оның ықпалы коммерциялық хинди киносына да, жаңадан пайда болған параллель киноға да тиді. Оның «До Бигха Замин» (1953) фильмі өнер мен коммерциялық киноны сәтті біріктірген тұңғыш фильм болды. Бұл фильм коммерциялық және сын тұрғысынан табысқа ие болды, 1954 жылы Канн кинофестивалінде Халықаралық жүлдені жеңіп алды. Осының нәтижесінде фильмнің сәттілігі үнді киносының жаңа толқынына жол ашты. Коммерциялық кинода оның ең ықпалды фильмі – «Мадумати» (1958) болды, ол Ритвик Гатакпен (сценарий авторы) жасаған алғашқы және жалғыз ынтымақтастығы, сонымен қатар қайта туу тақырыбын қамтыған алғашқы фильмдердің бірі. Бұл фильм үнді киносында, теледидарда және әлемдік кинода қайта туу тақырыбындағы көптеген кейінгі туындыларға шабыт берген деп саналады. Ол «Питер Праудтың қайта тууы» (1975) американдық фильміне және «Карз» (1980) хинди фильміне идея берген болуы мүмкін, екеуі де қайта туу тақырыбын көтеріп, өзінің мәдениеттеріне әсер етті. «Карз» бірнеше рет қайта түсірілді: каннада тіліндегі «Юга Пуруша» (1989), тамил тіліндегі «Енаккул Оруван» (1984) және соңғы кезде Болливудтың «Карззз» (2008) фильмдері. «Карз» американдық «Chances Are» (1989) фильміне де шабыт берген болуы мүмкін. Бимал Ройдың фильмдері Үндістан, Еуропа және Солтүстік Америкадағы ірі ұлттық және халықаралық кинофестивальдерде көрсетіле береді. Оның фильмдері Пунадағы Үндістанның Ұлттық кино мұрағатында (NFAI) қалпына келтіріліп, цифрлық форматқа көшірілуде. 2014 жылдың шілдесінде Мумбайдағы Уэльс принці мұражайында оның балаларымен бірлесіп ұйымдастырылған «Бимал Рой: Өмір және заман» атты көрме өтті. Көрмеге фильмдердің көрсетілімі, фильмдердің плакаттары, костюмдер мен естелік заттар, соның ішінде «Девдас» және «Сужата» фильмдерін түсіруге пайдаланылған Arriflex камерасы қойылды. Бимал Рой атындағы естелік жүлде 1997 жылдан бері жыл сайын Бимал Рой естелік қоры мен кино қоғамының ұйымдастыруымен үнді кино өнеркәсібінің тәжірибелі өнерпаздары мен басқа да үлес қосушыларын, сондай-ақ жаңа және болашақ жас кинорежиссерлерді марапаттау үшін табыс етіледі. 2007 жылдың 8 қаңтарында оның суреті бар пошта маркасы Индия почтасы тарапынан шығарылды.