Жасушаларды репрограммирлеудің новаторы – сэр Джон Гордон
John Gurdon
Жаннамалық даму биологы, Джон Гордон (1933 ж.т.). 2012 ж. Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. Жаңашталған жасушалардың шешуші ашылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын даму биологы (1933 жылы туған)
English developmental biologist (born 1933)
2009 жылы Ласкер сыйлығымен марапатталған. 2012 жылы ол және Шинья Яманака ересек жасушаларды түбірлік жасушаларға түрлендіруге болатынын ашқандары үшін Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен ортақ марапатталды.
Awarded the Lasker Award in 2009, in 2012, he and Shinya Yamanaka were jointly awarded the Nobel Prize for Physiology or Medicine for the discovery that mature cells can be converted to stem cells.
Мансап
Гурдон Эджборого мектепке дайындалатын колледжге дейін Етон колледжінде оқыды, онда ол биологиядан 250 оқушының арасында соңғы орынды иеленді және басқа да ғылым пәндерінің барлығында ең төменгі топта болды. Бір мектеп мұғалімі: «Менің ойымша, ол ғалым болуды армандайды; алайда, қазіргі көрсеткіштеріне қарағанда, мұндай мүмкіндік өте күлкілі» деп баяндама жазды. Гурдон бұл құжатты өзі жасаған жалғыз құжат екенін айтады; сондай-ақ ол журналистке: «Егер эксперимент сияқты қиындықтар туындаса, бұл жиі болады, онда өзіңізге еске түсіру пайдалы, мүмкін сіз бұл жұмыста осыншалықты жақсы емессіз және мектеп мұғалімі дұрыс болған шығар!» деді. Гурдон Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне классикалық әдебиеттерді оқуға түсті, содан кейін зоологияға ауысып, магистр дәрежесін алды. Ол докторлық диссертациясын Xenopus туысына жататын бақалардың ядролық трансплантациясы тақырыбында, Оксфорд университетінің докторы Михаил Фишбергтің жетекшілігімен қорғады. Калтех институтында докторантурадан кейінгі жұмысын аяқтағаннан кейін ол Англияға оралды, онда оның алғашқы қызметі Оксфорд университетінің зоология кафедрасында болды (1962–1971). Гурдон өзінің ғылыми мансабының көп бөлігін МРК молекулалық биология зертханасында (1971–1983) және содан кейін Зоология кафедрасында (1983 жылдан қазірге дейін) өткізді. 1989 жылы ол Кембридждегі Wellcome/CRC жасуша биологиясы және қатерлі ісіктер институтының (кейіннен Wellcome/CR UK) негізін қалаушы мүшесі болды және 2001 жылға дейін оның төрағасы қызметін атқарды. Ол 1991–1995 жылдары биоэтика жөніндегі Нуффилд кеңесінің мүшесі болды, содан кейін 1995 жылдан 2002 жылға дейін Кембридждегі Магдалина колледжінің магистрі болды. Гурдон Жан Элизабет Маргарет Кертисқа үйленді, олардан бір ұл және бір қыз дүниеге келді.
Gurdon attended Edgeborough prep school before Eton College, where he ranked last out of the 250 boys in his year group at biology, and was in the bottom set in every other science subject. A schoolmaster wrote a report stating, "I believe he has ideas about becoming a scientist; on his present showing this is quite ridiculous." Gurdon explains it is the only document he ever framed; he also told a reporter: "When you have problems like an experiment doesn't work, which often happens, it's nice to remind yourself that perhaps after all you are not so good at this job and the schoolmaster may have been right!" Gurdon went up to Christ Church, Oxford, to read classics then switched to zoology, graduating as MA. For his DPhil degree he studied nuclear transplantation in a frog species of the genus Xenopus, supervised by Dr Michail Fischberg at Oxford University. After pursuing further postdoctoral work at Caltech, he returned to England where his early posts were in the Department of Zoology at the University of Oxford (1962–71). Gurdon spent much of his research career at the MRC Laboratory of Molecular Biology (1971–83) and then in the Department of Zoology (1983–present). In 1989, he became a founding member of the Wellcome/CRC Institute for Cell Biology and Cancer (later Wellcome/CR UK) at Cambridge, becoming its chairman until 2001. He served as a member of the Nuffield Council on Bioethics 1991–1995, then Master of Magdalene College, Cambridge, from 1995 to 2002. Gurdon married Jean Elizabeth Margaret Curtis, by whom he has a son and a daughter.
Ядролық трансферт
1958 жылы Оксфорд университетінде жұмыс істеген Гурдон, Ксенопус тұмсығының соматикалық жасушаларының толық ядроларын пайдаланып, жабық бақаны сәтті көшірмесін жасады. Бұл жұмыс Бриггс пен Кингтің 1952 жылы эмбрионалды бластула жасушаларынан ядроларды трансплантациялау жөніндегі және 1956 жылы Хар Сваруптың "Табиғат" журналында жариялаған "Гастеростеус акулятус" түріндегі полиплоидияны сәтті тудыру жөніндегі жұмыстарының маңызды жалғасы болды. Ол кезде ол трансплантацияланған ядролардың толыққанды дифференциацияланған жасушадан алынғанын нақтылай алмады. Бұл 1975 жылы Швейцариядағы Базель иммунология институтындағы зерттеу тобы көрсетті. Олар антидене шығаратын лимфоциттен (ол толыққанды дифференциацияланғанын дәлелдейді) ядроны ядросы алынып тасталған жұмыртқаға трансплантациялап, тірі балапандарды алды. Гурдонның тәжірибелері ғылыми қауымның назарын аударды, себебі ол даму туралы ұғымды өзгертті, ал ол ядролық трансфер үшін әзірлеген құралдар мен техникалар бүгінге дейін қолданылуда. Клон термині (көне грек сөзі κλών (klōn, "бұтақ")) 20-ғасырдың басынан бері өсімдіктерге қатысты қолданылып келді. 1963 жылы британдық биолог Дж. Б. С. Холдейн, Гурдонның нәтижелерін сипаттағанда, жануарларға қатысты "клон" сөзін қолданған алғашқы ғалымдардың бірі болды.
In 1958, Gurdon, then at the University of Oxford, successfully cloned a frog using intact nuclei from the somatic cells of a Xenopus tadpole. This work was an important extension of work of Briggs and King in 1952 on transplanting nuclei from embryonic blastula cells and the successful induction of polyploidy in the stickleback, Gasterosteus aculatus, in 1956 by Har Swarup reported in Nature. At that time he could not conclusively show that the transplanted nuclei derived from a fully differentiated cell. This was finally shown in 1975 by a group working at the Basel Institute for Immunology in Switzerland. They transplanted a nucleus from an antibody producing lymphocyte (proof that it was fully differentiated) into an enucleated egg and obtained living tadpoles. Gurdon's experiments captured the attention of the scientific community as it altered the notion of development and the tools and techniques he developed for nuclear transfer are still used today. The term clone (from the ancient Greek word κλών (klōn, "twig")) had already been in use since the beginning of the 20th century in reference to plants. In 1963 the British biologist J. B. S. Haldane, in describing Gurdon's results, became one of the first to use the word "clone" in reference to animals.
РНК-ның экспрессиясы
Гурдон және әріптестері сондай-ақ микроинъекцияланған хабаршы РНК молекулаларын аудару үшін Ксенопус (суда тіршілік ететін бақалар туысы) жұмыртқалары мен ооциттерін пайдалануды алғаш рет қолданды, бұл техника кодталған белоктарды анықтау және олардың функциясын зерттеу үшін кеңінен қолданылып келеді.
Gurdon and colleagues also pioneered the use of Xenopus (genus of highly aquatic frog) eggs and oocytes to translate microinjected messenger RNA molecules, a technique which has been widely used to identify the proteins encoded and to study their function.
Соңғы зерттеулер
Гурдонның соңғы зерттеулері жасуша дифференциациясындағы жасушааралық сигнал беру факторларын талдауға, сондай-ақ трансплантациялық тәжірибелерде ядроны қайта бағдарламалау механизмдерін анықтауға, оның ішінде гистон түрлерінің және трансплантацияланған ДНҚ-ның деметилденуінің рөліне қатысты зерттеулерге шоғырланған.
Gurdon's recent research has focused on analysing intercellular signalling factors involved in cell differentiation, and on elucidating the mechanisms involved in reprogramming the nucleus in transplantation experiments, including the role of histone variants, and demethylation of the transplanted DNA.
Саясат және дін
Гурдон өзінің саяси көзқарастары "орталықтанған" екенін және діни тұрғыдан агностик екенін айтты, себебі "ешқайсысының да ғылыми дәлелі жоқ". Магдалина колледжінің магистрі қызметін атқарып жүргенде, Гурдон колледж шіркеуінің қызметтерінде профессорларға "өздері сөйлегісі келген кез келген тақырыпта сөз сөйлеуге" мүмкіндік беруді ұсынды, бұл кейбір пікір қақтығыстарына әкеп соқты. EWTN.com сайтына берген сұхбатында Гурдон: "Мені сіздер еркін ойлы деп айтуыңыз мүмкін. Мен римдік католик емеспін. Мен Англия шіркеуінің христиан дінін ұстанамын" деді.
Gurdon has stated that he is politically "middle of the road", and religiously agnostic because "there is no scientific proof either way". During his time as Master of Magdalene, Gurdon caused some controversy by suggesting that Fellows might occasionally be allowed to deliver "an address on anything they would like to talk about" in college chapel services. In an interview with EWTN. com, Gurdon declared "I'm what you might call liberal minded. I'm not a Roman Catholic. I'm a Christian, of the Church of England."
Құрметтер мен марапаттар
Гурдон 1971 жылы Корольдік қоғамның (FRS) мүшесі болып сайланды, ал 1995 жылы Knight Bachelor дәрежесіне ие болды. 1978 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, 1980 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының, 1983 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2005 жылдан бері ол Америка анатомистер қауымдастығының құрметті мүшесі. 2004 жылы Уэлком Траст / Ұлыбританияның қатерлі ісіктерді зерттеу институты және жасушалық биология институты оның құрметіне Гурдон институты деп аталды. Ол 2009 жылы Альберт Ласкердің негізгі медициналық зерттеу сыйлығымен марапатталды және 2014 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінде Харвей лекциясын оқыды. 2017 жылы Гурдон Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. Медициналық ғылымдар академиясының (FMedSci) және Зоологиялық қоғамның (FZS) мүшесі, ол құрметті докторлық дәрежесін алды, оның ішінде Құрметті DSc (Oxon) және Құрметті ScD (Cantab), сондай-ақ көптеген басқа да марапаттар мен медальдарға ие болды. Оның Нобель лекциясы "Жұмыртқа және ядро: үстемдік үшін күрес" деп аталды.
Gurdon was elected a Fellow of the Royal Society (FRS) in 1971, before appointment as Knight Bachelor in 1995. Elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1978, the United States National Academy of Sciences in 1980, and the American Philosophical Society in 1983, since 2005 he has been an Honorary Member of the American Association of Anatomists. In 2004, the Wellcome Trust/Cancer Research UK Institute for Cell Biology and Cancer was renamed the Gurdon Institute in his honour. He was awarded the 2009 Albert Lasker Basic Medical Research Award and in 2014 delivered the Harveian Oration at the Royal College of Physicians. In 2017, Gurdon received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. A Fellow of the Academy of Medical Sciences (FMedSci) and Fellow of the Zoological Society (FZS), he has received honorary doctorates including Hon DSc (Oxon) and Hon ScD (Cantab) as well as many other awards and medals. His Nobel Lecture was called "The Egg and the Nucleus: A Battle for Supremacy".