Кіріспе
Американдық сериялық өлтіруші (1897–1928)
Эрл Леонард Нельсон (Феррал; 12 мамыр 1897 – 13 қаңтар 1928), бұқаралық ақпарат құралдарында Горилла адам, Горилла өлтіруші және Қараңғы қыстаушы деп те белгілі, американдық сериялық өлтіруші, зорлаушы және некрофил, ХХ ғасырдың алғашқы белгілі сериялық сексуалдық қылмыскері саналады. Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында туып, діншіл Пентикосталдық әжесінің тәрбиесінде өскен Нельсон бала кезінен ерекше мінез-құлық танытты, оны 10 жасында велосипед апатынан алған бас жарақаты одан әрі күшейтті. Ересек болғаннан кейін түрлі ұсақ қылмыстар жасағаннан соң, ол біраз уақытқа Напа психиатриялық ауруханасына жатқызылды. Нельсон 1926 жылдың ақпан айынан бастап көптеген зорлаулар мен кісі өлтірулер жасады, негізінен Батыс жағалаудағы Сан-Франциско және Орегон штатының Портленд қалаларында. 1926 жылдың соңында ол шығысқа көшіп, бірнеше Орта Батыс және Шығыс жағалау қалаларында зорлаулар мен кісі өлтірулер жасады, содан кейін солтүстікке, Канадаға көшіп, Манитоба штатының Виннипег қаласында жасөспірім қызды зорлап өлтірді. Виннипегте екінші кісі өлтіргеннен кейін, оны Канада билігі тұтқындады, соңғы құрбаны – Эмили Паттерсонды өлтіруде айыптап, өлім жазасына кесті. Нельсон 1928 жылы Виннипегте дарға асылды. Қылмыстарын жасағанда Нельсон белгілі бір әдіс-тәсілді қолданды: оның көптеген құрбандары орта жастағы үй иелері болды, оларды ол көбінесе "бөлме жалға беріледі" деген жарнамалар арқылы табатын. Өзін қарапайым, тартымды христиан саяхатшысы ретінде көрсетіп, Нельсон үй иелерінің пансионаттарында бөлме жалдау сылтауымен олармен байланысқа түсіп, содан кейін шабуыл жасады. Оның әр құрбаны мойын қысып өлтірілді, ал көптегендері өлгеннен кейін зорланды. Оның соңғы құрбаны – 13 жасар Лола Коуэн есімді қыз, ол өлгеннен кейін қатты қиратылған үш құрбанның бірі болды. Нельсонның қылмыстық іс-әрекеттері, 22 кісі өлтіргеніне сендірілгенімен, соңғы зерттеулер оның кем дегенде екі есе көп шабуыл жасағанын көрсетті, бұл оны американдық тарихтағы үшінші ең көп сериялық өлтірушіге айналдырды. Ол Альфред Хичкоктың 1943 жылғы "Күмәнді көлеңке" фильміне шабыт берді.
Ерте өмір
Эрл Нельсон 1897 жылы 12 мамырда Сан-Францискода, Калифорнияда, Айовада туған даниялық және ирландтық ана Франсис Нельсонның және атасының ата-бабасы еврей болған Джеймс Карлос Ферралдың ұлы болып дүниеге келді. Оның екі ата-анасы да сифилис ауруынан екі жасқа толғанша қайтыс болды. Нельсон кейіннен анасының әжесі Дженни Нельсонмен бірге тұруға жіберілді, ол пятидесятницалық дінге шынайы сенуші еді, оны өзінің екі кіші баласы Уиллис пен Лилианмен бірге тәрбиеледі, олар оның жасынан он және сегіз жас үлкен. Нельсон жас кезінде өзін-өзі жек көру және басқа да "ауырмалы" мінез-құлықтарды көрсетті және 7 жасында Сан-Францискодағы Агассиз бастауыш мектебінен шығарылды. 10 жасында велосипедпен келе жатып, трамвайға соқтығысып, алты күн бойы есінен танып қалмады. Ол оянғаннан кейін, мінез-құлқы өзгеріп, жиі бас ауырады және есінен тайды. "Психоздық ғажайып бала" деп сипатталған оның әжесі Нельсонның жаңа тазаланған киіммен мектепке баратын және үйге оралған кезде, үйсіз адаммен киім алмасқандай, жыртықпен оралатын кездерін атап өтті. Нельсонның діни тәрбиесі оның өмірінде үнемі әсер етіп, жасөспірім кезінде Аян кітабын қатты оқыды. Жасөспірім шағында Нельсон Сан-Францискодағы Барбари-Косттың қызыл жарық ауданындағы жезөкшелер үйлері мен барларға жиі бара бастады және жыныстық аурумен ауырады. Бастапқыда жергілікті құқық қорғау органдары Нисбеттің күйеуін оның өліміне қатысты тергеді, бірақ көп ұзамай ол күдіксіз деп танылды. Кейінірек куәгерлер полицияға Нисбет өлтірілген күні оның пәтер ғимаратының сыртында "күлімсіреп тұрған бейтаныс адамды" көргендерін айтты. Нельсонды түрлі пансионаттарда көргенін айтқан басқа адамдар оны полицияға "ұзын қолдары мен үлкен қолдары" бар қараңғы және қалың адам ретінде сипаттады. Келесі күні 59 жастағы Вирджиния Грантты оның 22-ші көшедегі бос үйінде өлтіріп, денесі үйдің жертөледегі пештің артына жасырылған. 21 қазанда үй иесі Мейбл Флюк Портлендтегі үйінен жоғалып кетті; оның денесі бірнеше күннен кейін шапанмен ұрланып, үйдің төбесінде табылды. Грант пен Флюктің кейінірек осындай кісі өлтірулеріне қарамастан, 28 қазанда Уизерстің "құпия" өлімін бағалау үшін төрт ер адам мен үш әйелден тұратын сот төрайымы тағайындалды. Алқабилер үшке бөлініп, үшеуі оның өлімі өзін-өзі өлтіргендікке, ал қалған үшеуі кісі өлтіргендікке деген пікірде болды. Екеуі де Роберттің салқын шапанымен өлген еді, ал Германия өлгеннен кейін зорланған. Сол күні кешке жұмыс орнынан қайтып келген күйеуі екеуін де тауып алды. Нельсон шығысқа қарай жылжып, 27 сәуірде Филадельфияда (Пенсильвания) 53 жастағы үй иесі Мэри Макконнеллді өлтіріп, зорлады. Сондай-ақ, Макконнеллдің үйінен бірнеше зергерлік бұйымдар ұрланған. Келесі күні Нельсон Макконнеллдің алтын сағаттарының бірін залогтық дүкеннің иесі Мари Кунға сатуға тырысты, бірақ ол бас тартты. Бір айдан кейін, 27 мамырда, Нельсон Нью-Йорк штатының Буффало қаласына келіп, 53 жастағы Дженни Рэндольфтен "Чарльз Харрисон" деген атымен бөлме жалға алды. Үш күннен кейін Рэндольфті өлімге ұшыратып, зорлап өлтіргені анықталды. Оның денесі үйінде төсек астына тығылып қалды. Рэндольфтің ағасы Гидеон Гиллетт "Харрисон мырзамен" алғаш рет резиденцияға келген кезде кездесті және оны "отыз үш жастағы, қалың денелі, қара терілі, қара шашы тік артқа қарай жылжитын" деп сипаттады. Фред Мерит, Рэндольфтің үйінде тұратын, кейін Нельсонды "Чарльз Харрисон" деп анықтайтын. 1 маусымда Мичиган штатының Детройт қаласында пансионат менеджері Фанни Мэй мен интернатта отырған Морин Аторти Мей бақылаған пансионатта өлтірілгені анықталды. Олардың денелерін ғимарат иесі Леонард Синк тауып алды, ол үйдің жалдамалы ақшасын алуға келген еді. Мейді үстел шамшырағынан кесілген электр сымымен баулап тастаған. Полиция электр тогы әлі де айналып жүрген кезде сымның кесілгенін анықтады және оны жасаған пышақта көрінетін күйілу және кесілген пышақ болады. 10 маусымда тағы бір жергілікті әйел, Эмили Паттерсон, жоғалып кетті. Сол күні кешке күйеуі оны ұлының төсегінің астында зорлап, өлтіріп тастаған. Сондай-ақ, ол кірпішпен соққыға ұшыраған. Паттерсонның күйеуі оның денесін кешкі намазын оқып жатқанда, төсекте тізе бүгіп жатқан кезде тапты. Полиция тексеруден кейін Паттерсонның үйінен бірнеше заттың жоғалғанын анықтады. Сондай-ақ, үйде күйген жері мен сызаттары бар пышақ қалдырылды. Полиция пышақтың май мен Арторти қылмыстары кезінде пайдаланылған шамның сымдарын кесіп тастағ...
Closing statements in Nelson's trial were completed on November 5, 1927. After forty minutes of deliberation, the jury found him guilty of murder and he received a mandatory death sentence. Relatives of victims McConnell and Cowan visited Nelson in prison after his conviction, and he continued to proclaim his innocence. In late December 1927, Stitt submitted a thirty page document to Minister of Justice Ernest Lapointe, petitioning for clemency on the grounds that Nelson was insane and that his personal history had been unfairly presented to the jury via the press. The "eloquent, even moving" document consisted of twenty affidavits from persons who had known Nelson throughout his life who swore they were "in a position to know full well the character and mentality of the said Earle Nelson that [they] verily believed without exaggeration or mental reservation [had] been for a long period of time a person of unsound mind." In one of the affidavits, Mrs. L. J. Casey, who had employed Nelson as a groundskeeper in 1926, attested to this, noting that she "hear[d] him laughing and talking to himself all the time. One day while I happened to be there, he sat right outside in the drenching rain, looking at the sky, without a coat, until he was soaked through." Despite the abundance of affidavits, the appeal was denied, and Nelson's execution was scheduled for the second Friday of January. Nelson was executed by hanging at 7:30 a. m. on January 13, 1928 at the Vaughan Street Jail in Winnipeg. His final words were: "I forgive those who have wronged me."
Жұмыс істеу әдісі
Оның кім екені әлі белгісіз болған кезде, құқық қорғау органдары Нельсонды "екі тұлғалы" жыртқыш деп болжады, оны доктор Джекилл мен мистер Хайдқа теңеді. Алайда оның әрекет ету тәсілі қылмыстар болған кездегі тергеушілерге де түсінікті болды. Нельсонның құрбандары көбінесе үй иелері болды, оларға ол бөлме жалдауға барады деген сылтаумен жақындады. Олардың көбі жергілікті газеттерге "үйді жалға беріңіз" деген жарнаманы жариялағаннан кейін шабуылға ұшырады. Нельсон христиан теологиясын жақсы білетін, ол жиі киінген Киелі кітапты зерттейді, оны құрбандарын алаңдататын және сақтайтын етіп қолданды. Олардың сенімін тауып, үйлеріне кіре алғаннан кейін, оларды өлтіреді (әдетте, құшақтап), кейде өлікпен некрофилияға түседі. Нельсонның 20 адамнан аса адам өлтіргені расталды, бұл 1971 жылы Хуан Коронаның қылмыстары ашылғанға дейін шамамен елу жыл бойы рекордтық деңгейде болды. Қылмыстық тарихшылар Харольд Шехтер мен Дэвид Эверитттің айтуынша, Нельсон ХХ ғасырдағы Америкадағы алғашқы сериялық жыныстық қылмыскер болды.
Құрбандар
Нельсон өзіне тағылған қылмыстардың ешқайсысын мойындамаса да, 1926 және 1927 жылдар аралығында болған 22 қаңғыруға қатысы бар деп есептеледі; оның құрбандарының көп бөлігі әйелдер болса, бір бала – еркек нәресте еді.
Калифорния, Орегон, Вашингтон
Жәбірленушінің күні, жасы, орналасқан жері, жазбалары, нәтижесі (Сыртқы мәлімет) 1926 жылы 20 ақпанда Клара Б. Ньюман 60 Сан-Франциско, Калифорния Нельсон оған пансионаттағы бөлмені көрсеткенде, оны құшақтады. Ол қайтыс болғаннан кейін Нельсон оның өліміне некрофилия жасайды. 1926 жылы 2 наурызда қайтыс болған Лора Бил 63 Сан-Хосе, Калифорния Өз үйінде өлтірілді. 1926 жылы 10 маусымда қайтыс болды. Лилиан Сент-Мэри 63 Сан-Франциско, Калифорния. 1926 жылы 24 маусымда қайтыс болған Олли Расселл 53 Санта-Барбара, Калифорния Қаза тапқаннан кейін ұрланып, зорлық-зомбылыққа ұшыраған. 1926 жылы 16 тамызда қайтыс болған Мэри Си. Нисбет 52 Оукленд, Калифорния Өзінің пәтер ғимаратында ұрланып, зорланған. Күйеуін полиция тергеді, бірақ күдіктісінен ақталады. 1926 жылы 19 қазанда қайтыс болды Беата Б. Духркоуп Уизерс 35 Портленд, Орегон Қаза тапқаннан кейін ұрланып, зорланды. Нельсон оның денесін багажникке тығып қояды, оны кейін үйден 15 жасар ұлы табады. 1926 жылы 20 қазанда қайтыс болды Вирджиния Ада Грей Грант 59 Портленд, Орегон Құшақталып, зорланды; денесі өзінің пансионатының пешінің артына жасырылған. 1926 жылы 21 қазанда қайтыс болды. Портленд, Орегон, Мейбел Х. Флюк. 1926 жылы 18 қарашада қайтыс болған Анна Эдмондс 56 Сан-Франциско, Калифорния Құшақтап өлтірген. 1926 жылы 19 қарашада қайтыс болған, 28 жылы Берлингэм, Калифорниядағы Г. С. Мюррей айым Нельсонға сатуға арналған үйін көрсеткен кезде жүкті әйелге шабуыл жасалды. 1926 жылы 23 қарашада аман қалды Флоренс Монкс 48 Сиэтл, Вашингтон. Оның денесі оның күтушісімен табылды, ол Капитолий төбесіндегі үйінің жертөледегі пешінің артында тығылып қалды. Нельсон кейіннен Монкс ұрлаған зергерлік бұйымдарын Портлендтегі екі әйелге сыйлық ретінде береді. 1926 жылы 29 қарашада қайтыс болған Бланш Майерс 48 Портленд, Орегон Өз үйінде ұрланып, зорланған. Оның темір төсек бағанасынан саусақтарының іздері табылды. Қайтыс болғандар
Айова штаты, Миссури
Күні Жәбірленуші Жасы Орналасқан жері Ескермелер Нәтижесі (Сілтеме)
1926 жылғы 23 желтоқсан Джон Брерард ханым 41 Кеңестік Блафс, Айова Зорланып, мойны қысылып өлтірілген. Брерардтың жақында психиатриялық ауруханада болғанына байланысты бастапқыда өзіне қол жұмсаған деп ойланған. Қайтыс болды
1926 жылғы 27 желтоқсан Бонни Пейс 23 Канзас-Сити, Миссури Мойны қысылып, зорланып өлтірілген. Қайтыс болды
1926 жылғы 28 желтоқсан Германия Харпин 28 Канзас-Сити, Миссури Мойны қысылып, зорланып өлтірілген. Қайтыс болды
1926 жылғы 28 желтоқсан Роберт Харпин 8 ай Канзас-Сити, Миссури Германия Харпиннің нәресте ұлы; бейнелеумен мойны қысылып өлтірілген. Қайтыс болды.
АҚШ-тың шығыс жағалауы мен орта батысы
Күні Жәбірленушінің жасы Орналасқан жері Ескермелер Нәтижесі (Сілтеме) 1927 жылдың 27 сәуірі Мэри Макконнелл 53 Филадельфия, Пенсильвания Ұрланып, зорланды, үйінен бірнеше зергерлік бұйымдар, соның ішінде сағат ұрланды. Қайтыс болды 1927 жылдың 30 мамыры Женни Рэндольф 53 Буффало, Нью-Йорк Қайтыс болды 1927 жылдың 1 маусымы Фанни Мэй 53 Детройт, Мичиган Ғимараттың басқарушысы болып жұмыс істеген пансионатында электр сымымен өлтірілді. Қайтыс болды 1927 жылдың 1 маусымы Морин Аторти Детройт, Мичиган Освальд; Фанни Мэйдің пансионатының тұрғыны. Қайтыс болды 1927 жылдың 4 маусымы Мэри Сесилия Сиэтсма 27 Чикаго, Иллинойс Күйеуі тапты, электр құралының сымымен өлтірілді. Қайтыс болды.
Манитоба, Канада
Күні Жәбірленушінің жасы Орналасқан жері Ескертулер Нәтижесі (Сілтеме) 1927 жылғы 8 маусым Лола Коуэн 14 Виннипег, Манитоба Құсырып әкетіліп, өлтіріліп, зорланды. Полиция оның шіріген денесін Нельсон жалдаған Виннипегтегі пансионатта, оның төсегінің астынан табады. Қайтыс болды 1927 жылғы 10 маусым Эмили Паттерсон 27 Виннипег, Манитоба Жындылықпен өлтіріліп, зорланды. Оның денесі күйеуі ұлының төсегінің астынан табады. Сонымен қатар, қамшыдан жасалған костюм, Паттерсонның алтын сақинасы және 70 доллар ұрланған. Қайтыс болды.
Басқа да мүмкін құрбандар
Күні Жәбірленушінің жасы Орналасқан жері Ескермелер Нәтижесі (Сілтеме) 1925 жылғы 23 тамыз Элизабет Джонс 62 Сан-Франциско, Калифорния Өзінің әйелінің мойнына оралған зердесімен үйінен өлген күйде табылған, ол мүлігін сатып алуға қызығушылық танытқан бір ер адаммен сөйлескенінен кейін; Нельсон Джонс осы уақытта Напа мемлекеттік ауруханасынан босатылған. Қайтыс болды 1925 жылғы 25 қыркүйек Дейзи Андерсон 45 Сан-Франциско, Калифорния Пансионатындағы бөлмені көрсету кезінде мойнынан қысылып өлтірілген; денесі үй ішінде жалаңаш күйде табылған. Қайтыс болды 1925 жылғы 1 қазан Эльма Уэллс 32 Сан-Франциско, Калифорния Денесі жалаңаш күйде, басқаратын ғимараттағы бос пәтердің шкафына тығылып өлген күйде табылған. Қайтыс болды 1925 жылғы 7 қараша Мэри Мюррей Филадельфия, Пенсильвания Ас үйде мойнынан қысылып өлтірілген; денесі жоғарғы қабаттағы жатын бөлмеде табылған. Өлгеннен кейін зорланған. Қайтыс болды 1925 жылғы 11 қараша Лена Вайнер Филадельфия, Пенсильвания Күйеуі жатын бөлмеде өлген күйде тапқан. Өлгеннен кейін зорланған. Күйеуінің киім шкафынан киім-кешектер де жоғалып кеткен. Қайтыс болды 1925 жылғы қараша Ола МакКой Филадельфия, Пенсильвания Үйінің қонақ бөлмесінде мойнынан қысылып өлтірілген; денесі жоғарғы қабаттағы жатын бөлмеде табылған. Өлгеннен кейін зорланған. МакКойдың үйі Мэри Мюррейдің үйінен бірнеше блок қашықтықта орналасқан. Қайтыс болды 1926 жылғы 18 тамыз Изабелл Галлегос 50 Стоктон, Калифорния Галлегосты өлтіргені үшін орыс иммигранты Джон Сливкофф тұтқындалды, бірақ куәгерлер оны танымағаннан кейін кінәсі жоқ деп танылды. Қайтыс болды.
Танымал мәдениетте
Нельсонның қырғыны 1943 жылы Альфред Хичкок түсірген "Күмәнді көлеңке" фильміне шабыт берді, ол қарт жесірлерді нысанаға алатын сериялық кісі өлтіруші, "Қуанышты жесір өлтіруші" (Жозеф Коттен сомдаған) туралы баяндайды.