Кіріспе
Тоучестер, Нортгемптоншир, Англия маңындағы шатыр үйі. Истон Нестон – Англияның Нортгемптонширдегі Тоучестер маңындағы Истон Нестон приходындағы I санаттағы ірі шатыр үйі. Оны Уильям Фермор, 1-ші барон Леоминстер (1648–1711) салған. Барокко стилінде сәулетші Николас Хоксмурдың жобасы бойынша салынған. Истон Нестон Хоксмурдың жеке туындысы саналды. Шамамен 1700 жылдан бастап, Истон Нестон аяқталғаннан кейін Хоксмур сэр Джон Ванбрумен Говард қамалы және Бленхейм сарайы сияқты көптеген ғимараттарда жұмыс істеді, сондай-ақ Ванбруға, одан кем біліктілігіне байланысты, техникалық білім берді. Хоксмурдың туындылары Ванбрудың туындыларына қарағанда әрқашан классикалық стильде қатаң болды. Дегенмен, Истон Нестон осы серіктестіктен алты жыл бұрын салынған.
Easton Neston is a large grade I listed country house in the parish of Easton Neston near Towcester in Northamptonshire, England. It was built by William Fermor, 1st Baron Leominster (1648–1711), in the Baroque style to the design of the architect Nicholas Hawksmoor. Easton Neston is thought to be the only mansion which was solely the work of Hawksmoor. From about 1700, after the completion of Easton Neston, Hawksmoor worked with Sir John Vanbrugh on many buildings, including Castle Howard and Blenheim Palace, and often provided technical knowledge to the less qualified Vanbrugh. Hawksmoor's work was always more classically severe than Vanbrugh's. However, Easton Neston predates this partnership by some six years.
Сәулетші
Хоксмурға Эстон-Нестондағы ескі сарайды қайта құруды Сэр Уильям Фермор тапсырды, кейіннен барон Леоминстер атанған ол, 1640 жылы әкесі Сэр Уильям Фермордан (1621–1661) мұра еткен, ал ол 1640 жылы мұраға алған және келесі жылы король Чарльз I оған баронет титулын берген еді. Ферморға Хоксмурды Реннің туысқандық байланыстағы әріптесі Сэр Кристофер Рен ұсынған, ол шамамен 1680 жылы осы орында жаңа сарай салуға кеңес берген. Реннің қандай жоспарлар жасағаны туралы егжей-тегжейлі мәлімет сақталмаған, ал жұмыс екі қызметтік блоктың аяқталуынан кейін тоқтаған сияқты, олардың тек біреуі ғана сақталған. 1692 жылы Фермордың бай мұрагер Кэтрин Пулетке үйленуінен кейін ол жаңа сарай идеясын қайта жандандыруға шешім қабылдады, содан кейін Реннің шәкірті Хоксмур шамамен 1694 жылы тапсырыс алды. 1685 жылы шамамен 300 сөзден тұратын, Реннің қолы қойылған хат сақталған. Хат 2011 жылдың наурыз айында аукционда шамамен 9 000 фунт стерлингке сатылып алынды, кейін 19 200 фунт стерлингке сатылды. 2011 жылдың мамыр айында BBC британдық сәулет тарихшысы Дэн Крюкшенк баяндаған "The Country House Revealed" бағдарламасын көрсетті. Бағдарламада ғимаратты Рен немесе Хоксмур жобалаған ба деген сұрақ талқыланды. Крюкшенк ғимараттың шатырынан ағаш үлгілерін алды; үлгілердің жасын анықтау сынақтары олардың 1700 және 1701 жылдар аралығында кесілген ағаштардан жасалған екенін көрсетті, бұл Хоксмурдың, Реннің емес, архитектор болуы мүмкін деген пікірді қолдайтын дәлел ретінде ұсынылды.
Сыртқы
Фермор Арундел коллекциясынан мрамор мүсіндердің үлкен жиынтығын сатып алған, олардың бір бөлігін ол меншік үйін безендіру үшін пайдаланған. Бұл мүсіндерді және басқа да заттарды Джордж Фермор, Помфрет графының 2-ші ұлы (1722–1785), қаржылық қиындықтарға тап болған кезде алып тастап сатқан. Оларды анасы Генриетта Джеффрис, Джон Джеффрис, Вемнің 2-ші баронының қызы, 1755 жылы Оксфордтағы Эшмолеан мұражайына сыйға берген. Хоксмурдың Истон Нестонда салған үйі, пилястрлардың және балюстраданың жоғарғы қабатымен Версальдегі Петит Трианонның Габриэль ұсынған жобасына ұқсас шағын сарай ретінде сипатталады. Бұл ғимарат Истон Нестондан кейін 50 жыл өткен соң толыққанған, ал оның жобасы «Витрувий Британикус» кітабында жарияланған. Габриэльдің жобасына Микеланджелоның (1564 жылы қайтыс болған) Римдегі Кампидольо алаңындағы сарайлары әсер еткен. Истон Нестонның екі негізгі қасбеті де қарапайым дизайнмен, әсемдеусіз жасалған. Төртбұрышты үй үш негізгі қабаттан тұрады. Ең төменгі қабаты – жер астындағы жертөле, ал екі қабат жоғары орналасқан, олардың арасында композиттік пилястрлармен бөлінген тоғыз бөлік бар. Әр бөлікте әр қабатта бірдей биіктіктегі тар терезелер орналасқан. Орталық бөлігінде екі композиттік бағанамен қоршалған кіреберіс есігі бар. Бұл екі бағана Фермордың қарулары мен геральдикалық ұранын бейнелейтін кішкентай, дөңгелек баспен жасалған фронтонды ұстап тұр. Есіктің үстінде, екінші қабатта үлкен венециялық терезе орналасқан. Шатыр сызығын төмендегі пилястрлардың үстінде орналасқан он аралықтағы жабық тас урналармен безендірілген балюстрада жасырады. Кіреберіс қасбетінің дизайны мен терезелері артқы жағындағы бақ қасбетінде қайталанады, бірақ артқы жағындағы шатыр балюстрадасы урналармен және фронтонмен әшекейленбеген. Үй ерекше сапалы, кремі түсті Хелмдон тасынан салынған, бұл оның 1702 жылы салынған кездегі кескіні бүгінгі күнге дейін сақталғанын қамтамасыз етті. Үйдің екі бүйірлік қасбеттері қызметшілер қоңырауының пайда болуына дейінгі ел үйіндегі өмірдің тарихын айтады. Қызметшілер залында орналасқан, қашықтан арқандар мен шкивтер жүйесімен тартылатын қашықтықтан қоңыраудың ойлап табылуына дейін, қызметшілердің қоңыраудың немесе дауыстың шақыруын естуі қажет болды. Монтакут сияқты ескі үйлерде қызметшілер үлкен залдың еденінде немесе қожайындарының жатын бөлмесінің есігінің алдында ұйықтады; бірақ 17 ғасырда мұндай жағдай қолайсыз болып баяндалды. Сол кезде үйлерде дәліздер пайда бола бастады, ал үй иелері ұйықтап жатқан қызметшілердің үстінен секіріп өтудің орнына, оларды кішкентай бөлмелерге жинап, кейде жұмыс берушінің жақын орындығын қоя бастады. Дегенмен, бұл кішкентай бөлмелер де шақыру қашықтығында болуы керек еді. Easton Neston сияқты жаңа, сәнді үйде бұл екі жоғарғы қабаттың арасына екі төмен төбелі мезанин қабаттарын орнату арқылы жүзеге асырылды. Сондықтан Истон Нестонда екі негізгі қасбет (Батыс және Шығыс) үш қабаттан тұрса, екі маңызды емес бүйірлік қасбеттердің терезелері шын мәнінде бес қабатты екенін жасырады: екі мезаниннің терезелері, олар жарық беретін қарапайым бөлмелерге сәйкес, жоғары және төменгі қабаттардың терезелерінен екі есе кішкентай. Бұл жақтағы қасбеттердің терезелерін күрделі және қызықты көрініске айналдырады. 1702 жылы үйдің құрылысы аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Хоксмур үлкен кіреберіс ауласының қосымша жоспарларын жасады. Бұл жобалар толыққанған жоқ, бірақ «Витрувий Британикус» кітабында жарияланды. Ауланың төртінші (кіреберіс) жағында бағаналы ғимарат салынуы тиіс болған. Бұл жобаның маңызды бөлігі салынбады, бірақ екі үлкен және қазір шіріп қалған Озимандиялық кіру жақтаулары паркте қалды. Кристофер Ренге біршама қарыз болған екі қызыл кірпіш қанат сақталды, бірақ батыс (тұрақ) қанаты кейін жаңа тұрақтар салынғаннан кейін қиратылды. Кейбір архитектуралық сарапшылар, соның ішінде Дэн Крюкшенк, Хоксмурдың сарайы одан гөрі сэр Джон Ванброудың архитектуралық тұжырымдамаларына көбірек қарыз болған бұл жаңа жобамен бұзылуы мүмкін деп санайды. Жаңа жобаның толық суреті Колен Кэмпбеллдің 1715 жылғы «Витрувий Британикус» еңбегінде, бұл іс жүзінде салынған сияқты бейнеленген.
Интерьер
Негізгі бөлмелердің терезелері еденнен төбеге дейін көтеріледі. Бөлмелер кең және пропорционалды, бірақ Ванбру мен Хоксмурдың кейінгі бірлескен жұмыстарында кездесетін әсерлі кемелділіктен зардап шекпейді. Жан Тижо стиліндегі темір торасы бар алып баспалдақ екі ұзын, көлбеу сатыдан тұрады, олар бірінші қабаттағы галереяға шығады, ол сэр Джеймс Торнхилл салған гризайль суреттерімен әсемделген. Хоксмур үйді аяқтағаннан бері Истон Нестонның ішкі кеңістігі әртүрлі өзгерістерге ұшырады. Хоксмурдың үлкен залы, екі қабатты биіктігіндегі ашық қабырғаларымен және екі жақтағы вестибюльдерімен, Коринф бағаналарымен 19 ғасырда Сэр Томас Хескет, ол мүлікті өзінің туысынан мұра еткен, үш жатын бөлмесі бар жоғарғы қабатты жасау үшін бөлінді. Үйдің ең әсем безендірілген бөлмесі болып табылатын бас қонақ бөлмесі де 18 ғасырдың ортасында Томас Фермор үшін Артари жасаған әшекейлі гипстен жасалған жұмыстармен өзгертілді, олар биік рельефті төбемен және қабырғалардағы үлкен иілген панельдермен, суреттерге арналған жиектермен, аң аулау символдарын көрсететін әшекейлермен толықтырылды.
Бау-бақшалар
Паркте Хоксмур үйге үйлесімді келетін, Ұзын су деп аталатын каналды да жобалаған; ол бақ қасбетінің ортасындағы кіреберіс есігімен бір осьте орналасқан. 20 ғасырда батысқа қарап тұратын бақтар, немесе бақ қасбеті, Томас Фермор Хескет, 1-ші барон Хескет (1881–1944) – 5-ші және соңғы Помфрет графының шөбересі – су террасасын салған арқасында одан әрі әдеміленді. Ол үлкен бассейннің айналасына орналасқан жиекшелі топиарий және раушан гүлдерімен сәнделген, ал бассейн суында үйдің көрінісі шағылысады.
Тарих
Өзінің барлық тарихының басым бөлігінде, тіпті 21-ғасырға дейін, Истон Нестон жеке үй ретінде сақталды және ешқашан жұртшылыққа ашылмады; осы себепті ол көпке таныс емес. 1876 жылдың наурыз айында Австрия императрицасы Елизавета Англияға сапар шегіп, Истон Нестон үйін жалға алды және әдемі атқораларын жылқыларына пайдаланды. Ол Лондонға саяхат үшін Блисворт теміржол станциясын қолданды. 2004 жылы құрылысшының әйел желісі арқылы туған ұрпағы – Александр Фермор Хескет, 3-ші барон Хескет, үйді және оны қоршаған жерді, соның ішінде Тоучестер жарыс жолын 50 миллион фунт стерлингке сатуға шығарды. Бірақ ешқандай ұсыныс түспегендіктен, 2005 жылы ол мүлкін бөліп сатты. Мүліктің бір бөлігі, оның ішінде негізгі үй, бірнеше шаруашылық ғимараттары мен жер 15 миллион фунтқа Леон Максқа, бөлшек сауда кәсіпкері және дизайнерге сатылды. Лорд Хескет кейіннен егістік жерлерді және готикалық стильдегі Хулкот ауылын сатты, бірақ Тоучестер жарыс жолына иелігін сақтап қалды. 2005 жылдан бастап Макс үйдің Рен жобалаған қанатын еуропалық операцияларының бас кеңсесі ретінде, ал Хоксмур блогын жеке тұрғын үйі ретінде пайдалануды жоспарлады.
Хескет кітапханасы
Истон Нестондағы кітапхана бұрын Фредерик Фермор Хескет, 2-ші барон Хескет жасаған құнды сирек кітаптар мен қолжазбалардың мол жинағына ие болды. 2006 жылы бұл жинақ Хескет отбасының Ланкаширде бастау алғандығына байланысты, Ланкастер университетінің кітапханасына уақытша берілді. Бірақ, кейіннен олар университеттен қайтарылып алынды. 2010 жылы 2-ші баронның өсиет аманатының қамқорлары оның бірқатар кітаптарын, қолжазбаларын және хаттарын Sotheby’s аукционында сатты.
Мұра
Истон, Пенсильвания, – АҚШ-тың Лехай аңғарында орналасқан қала. Ол Истон Нестон үйінің құрметіне аталған, ал қала орналасқан Нортгемптон округі, Пенсильвания, Нортгемптоншир округының атымен аталады.