Бразилиялық Gurgel Motores тарихы және көліктері

Кіріспе

Gurgel Motores (ɡuʁˈʒɛw) - бразилиялық автомобиль өндіруші, оның негізін қалаушы Жоао до Амарал Гургель есімімен аталған. Компания 1969 жылы құрылған және бастапқыда баггилер мен жол талқылауға арналған көліктерге маманданған. Алғашқы үлгілер Volkswagen Beetle шассиі мен құрал-жабдықтарына орнатылған шыны талшықтан жасалған корпус болды, бірақ VW корпус және шассиі кейіннен Gurgel патенттеген, шыны талшық пен болатты біріктіретін Plasteel-ден жасалған ерекше шешіммен ауыстырылды. Гургел сондай-ақ Бразилиядағы толыққанды отандық үлгіде жобаланған және өндірілген алғашқы автомобиль, BR 800-ді ұсынды.

Өсу және өсу (1969-1987 жж.)

Ипанема – Гургел өндірген алғашқы автомобиль, ол брендті нарыққа таныстырды. Келесі модель брендтің алғашқы коммерциялық сәттілігі болды: Xavante (сонымен қатар X 10 деп аталды): өндіріс 1973 жылы басталды, бұл Plasteel жүйесін пайдалана отырып жасалған Гургелдің алғашқы автокөлігі болды, ол коррозиялық ортада өте төзімді және механикалық тұрғыдан да берік, уақытша деформацияланатын, бірақ қысым немесе соққы кезінде сындырмайтын. Xavante сондай-ақ Selectraction деп аталатын мүмкіндікке ие болды, ол жүргізушінің жанында орналасқан екі жеке қол тежегіштен тұрды, олардың әрқайсысы артқы дөңгелектерге арналған. Тракция төмен жағдайда, оны еркін айналып тұрған дөңгелекті тоқтатып, қуатты екінші дөңгелекке ауыстыру үшін пайдалануға болады, бұл жүргізушіге жерге жабысуын қалпына келтіріп, жолға түсуге мүмкіндік береді. X 10-ның X 12 деп аталған, ең үлкен коммерциялық сәттілігіне ие болған нұсқасы болды. 1974 жылы Itaipu электрлік көліктің пионерлік жобасы болды, ол қысқа қашықтыққа арналған қатаң қалалық көлік ретінде әзірленді. Алайда, сол кездегі аккумуляторлардың шектеулі технологиясы – олар тым ауыр және сыйымдылығы төмен болды – жоба тоқтатылды. Дегенмен, 1980 жылы тағы бір электрлік көлік ойлап табылды, ол Itaipu E400 деп аталды: ол қала ішінде жүруге арналған микроавтобус болды, бірақ жақсы автономдылыққа және айтарлықтай жүріс қашықтығына ие болды. Сол корпус брошюраларда бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқышпен жабдықталған "G 800" ретінде де ұсынылды. 1979 жылы X 15 шығарылды, ол 7 жолаушыны немесе 2 жолаушыны және 500 кг жүк тасымалдауға арналған микроавтобус болды. Оның туынды моделі, G 15L, 1 тонна жүк тасымалдай алады, 70 литр бензин сыйымдылығына ие, оны қосымша бакпен 140 литрге дейін ұзартуға болады. Сол кезде бизнес жақсы дамыды: 1977 және 1978 жылдары Гургель арнайы көліктерді экспорттауда бірінші, ал өндіріс көлемі бойынша екінші орынды иеленді. 1981 жылы XEF моделі әзірленді, ол тек үш алдыңғы орындыққа ие болды, бұл сол кездегі ерекше шешім еді. Автокөлік жолаушылар мен жүктерге арналған шағын қалалық модель болды. 1984 жылы Carajás моделі ұсынылды: ол Xavante және X 12 сияқты Selectraction жүйесіне ие болды, бірақ TTS (Tork Tubing System) сияқты ерекше қасиеттері де болды, ол қозғалтқыштан қуатты көліктің алдыңғы бөлігінен артқы бөлігіндегі беріліс қорабына беру үшін қолданылды. Жүйе жүйеге жақсы салмақ тепе-теңдігін берді, бірақ TTS-тің инерциясының салдарынан ауыстыруды баяулату қажеттігі сияқты қосымша әсерлер де болды.

The Ipanema was the first car produced by Gurgel, introducing the brand in the market. The next model was the first commercial success of the brand: the Xavante (also named X 10): production started in 1973, being the first car of Gurgel developed using the Plasteel system, which was proved very resistant under corrosive environments and also very mechanically strong, deforming temporarily but not smashing under pressure or shocks. Xavante also had a feature called Selectraction, a system where two individual hand brakes were installed next to the driver, for each one of the rear wheels. In a situation of low traction environment, it could be used to stop a free spinning wheel and move the power to the other one, allowing the driver to restore traction to the ground and to move along. There was a more sophisticated version of X 10 called X 12, which was the biggest commercial success of the brand. In 1974, the Itaipu was a pioneer project of an electric vehicle, which was developed to be a strict urban car for short distances. However, due to the limited technology of the batteries of that time – they were too heavy and had low capacity – the project was halted. Still, in 1980 another electric vehicle was conceived, called Itaipu E400: it was a van, still designed for urban travels, but making a better autonomy and still a remarkable mileage. The same body was also listed in brochures as available with a petrol engine, as the "G 800". In 1979, the X 15 was released, being a van which could carry 7 passengers, or 2 passengers plus 500 kg of load. A derived model, the G 15L, could carry 1 ton of load, having 70L of gasoline capacity, which could be extended to 140L, with an additional tank. At that time, business was going quite well: Gurgel was the first exporter in special vehicles, and the second in production and amount, in 1977 and 1978. In 1981, the XEF model was developed, having only three front seats, an unusual solution at the time. The car was an urban model, with small dimensions for the passengers and for the luggage. In 1984, the Carajás model was introduced: it presented the same Selectraction system as Xavante and X 12, but had some special qualities, such as the TTS (Tork Tubing System), used to transfer the power from the engine, on the front of the vehicle, to the transmission, on the rear. The system gave a good weight balance for the system, but presented some collateral effects, such as the need for a slower shift change, due to the inertia of the TTS.

Қалалық көліктер (1987-1993)

Жоао Гургельдің ұзақ жылдар бойы мұңталған арманы – шағын, экономикалық және толығымен ұлттық автомобиль жасау болатын. 1987 жылдың 7 қыркүйегінде, Гургельдің өзі «Бразилияның технологиялық тәуелсіздігі күні» деп атаған күні CENA жобасы таныстырылды. Брендтің алғашқы шағын автокөлігі нарықтағы ең арзан және экономикалық модель болуы тиіс еді. Осы жоба үшін салық жеңілдігі берілді, IPI салық ставкасы 5%-ға дейін төмендетілді, бұл ірі автокөлік өндірушілерімен бәсекелесуге мүмкіндік беруді мақсат етті. Бұл автомобиль ұлттық технологияны дамытудағы маңызды қадам болды: Gurgel Enertron деп аталған қозғалтқыш Гургельдің толыққанды жобалау және әзірлеуімен жасалды, құны төмен еді. Бұл екі цилиндрлі қозғалтқыш, бастапқыда 650 см³ және 800 см³ көлемдерінде ұсынылды, толықтай электрондық тұтандыру жүйесімен жабдықталған, екі катушкалы және таратушысыз жүйе қолданылды. Оның жанармай шығыны жақсы болды – қала ішінде 14 км/л, ал тас жолда тұрақты жылдамдықпен жүргенде тіпті 19 км/л дейін жете алатын еді, тіпті электронды отын инжекторларысыз да. Қозғалтқыш VW Beetle боксерлік қозғалтқышына өте ұқсас болды, тіпті кейбір ішкі бөлшектерін де бөлісті, бірақ көптеген жақсартулар енгізілді: жабық сумен салқындатылатын жүйе, жақсырақ сығылу қатынасы және жаңа тұтандыру жүйесі. VW боксерінен айырмашылығы, клапан қақпасы болмай 6000 айналымға дейін жұмыс істей алатын еді. Бастапқы жобаға негізделген алғашқы модель BR 800 болды, ол 32 а.к. қуатты 800 см³ қозғалтқышпен ғана қол жетімді болды. Бұл жобаның тікелей іске асырылуы еді, шағын өзгерістер мен жақсартулар енгізілді. Брендтің басқа көліктері сияқты, оның корпусы Plasteel жүйесімен жасалды, салмағы 650 кг, ұзындығы 3,19 метр болатын, Бразилиядағы ең кішкентай автомобиль еді. 1988 жылы алғаш рет сатылымға шығарылды, сатып алушы машинаны алу үшін Gurgel акцияларын сатып алуға міндетті болды. Автомобильдің құны шамамен 5000 АҚШ долларын құрады, бірақ машина алу үшін сатып алушы тағы 5000 АҚШ долларына 750 акция сатып алуы керек болды, бұл оны Бразилия нарығындағы ең арзан автомобиль болған Chevrolet Chevette-тен (7000 АҚШ доллары) әлдеқайда қымбат етті. Бұл жүйе 1990 жылға дейін сақталды, содан кейін автомобиль акциялардан тәуелсіз сатыла бастады. Осы жылы федералды үкімет ережелерді өзгертіп, 1000 см³ көлемінен төменгі барлық автомобильдерге IPI салық ставкасын төмендетті, бұл Gurgel-дің бәсекелестеріне қолданыстағы модельдердің бір литрлік нұсқаларын жасауға мүмкіндік берді. 1992 жылы нарық сұранысына жауап ретінде Supermini моделі құрылды: ол жақсырақ жинақталған, қуаты жоғары (36 а.к.), корпусында көптеген жақсартулар енгізілді, соның ішінде мықтырақ серіппе, терезелер үшін жақсырақ жүйе және багажник үшін жабылатын қақпақ болды.

A small, economic, and totally national car was the goal for João Gurgel for a long time. On September 7 of 1987, a day Gurgel himself called "the day of the Brazilian technological independence", the project CENA was presented. The first minicar of the brand was designed to be the cheaper and more economic car offered in the market. For this project, a tax benefit was granted, reducing the IPI to 5%, aiming at increasing competitiveness with big automakers. The car presented a big step in the national technology development: the engine, named Gurgel Enertron, was entirely designed and developed by Gurgel, low cost : it was a bi cylindrical engine, originally with 650 cc and 800 cc options, equipped with totally electronic ignition control, using a system with two coils and no distributor. It had a good mileage, making 14 km/L on urban traffic, and could achieve 19 km/L on the road, on constant speed, even without any electronic fuel injection. The engine was very similar to the VW Beetle boxer engine, even sharing some internal parts with it, but had many improvements: a sealed water cooled system, better compression ratio and a different ignition system. Unlike the VW boxer, it could be taken to near 6000 rpm without any valve float. The first model based on the original project was the BR 800, available only with the 800 cc engine option, generating 32 PS of power. It was a direct implementation of the project, with minor changes and improvements. Like other vehicles from the brand, the car had a body made using the Plasteel system, weighing only 650 kg and measuring 3.19 meters, still being the smallest car ever produced in Brazil. It was first sold in 1988 in a system where the buyer had to acquire shares from Gurgel in order to buy the car. The car cost about US$5,000, but the buyer had to buy 750 shares for another US$5,000 in order to get a car, making it considerably more expensive than a US$7,000 Chevrolet Chevette, the then cheapest car in the Brazilian market. This system lasted until 1990, when the car was sold independently of the shares. In this same year, the federal government changed the rules to give the same reduction of the IPI to all cars below 1000 cc, thus enabling Gurgel's competitors to develop one litre models of existing cars. In 1992, in a response to the market, the Supermini model was created: it had a better finish, more power (36 PS), a lot of improvement in the body, including a more robust suspension, a better system for the windows and a real lid for the trunk.

Соңғы жобалар мен банкроттық (1993-1994)

1990 жылы наурыз айында президент Фернандо Коллор билікке келгеннен кейін, ол көп ұзамай Бразилия нарығын шетелдік тауарларға ашты. Импорттық салықтардың жоғары болуына қарамастан, ұлттық өнеркәсіп сол кезден бастап жаңа сыртқы бәсекелестікке тап болды, және Гургель үшін де жағдай өзгермеді. Бразилиядағы ең көп сатылған SUV болған Carajás, 1991 жылдың басында Lada Niva Бразилия нарығына келгеннен кейін өндірістен алынды. Президент сонымен қатар Гургель BR 800-дің IPI салықтарын 1000 куб.см-ден аз көлемді барлық көліктерге төмендетті. Fiat тез арада Uno Mille-ді шығарып, басқа автокөлік өндірушілер де бір литрлік машиналарын ұсынды. Көптеген «Гургелистер» бұл қадамды үкімет тарапынан жасалған сатқындық деп есептеді, себебі бұл көліктердің бағасы енді бірдей болып кетті. 1991 жылы Гургель BR 800 негізінде екі орындық, қысқартылған роудстер – Motomachine-ді шығарды. 1991 жылы олардың барлығы 177 дана ғана жасалды. Дегенмен, Гургель BR 800 сатылымы барысында клиенттер мен инвесторлардан көптеген тәжірибе мен кері байланыс алды, және осы ақпаратты ескере отырып, Gurgel Delta деп аталатын жаңа жобаны бастады. Бұл жоба BR 800-ден арзан болуы және төменгі экономикалық топқа бағытталған, мақсатты нарыққа жақын, солтүстік-шығыста жаңа зауытта өндірілуі тиіс еді. 1991 жылдың желтоқсан айында Сеара және Сан-Паулу штаттарының губернаторлары ниет хатына қол қойды, онда олар Гургельді 30 және 50 миллион АҚШ доллары көлемінде қаржыландыруға мүдделі екендерін растады. Егер екі штат та қаржыландыруды растаса, BNDES та 25 миллион АҚШ долларын қосатын еді. Осы кезде Гургель жаңа зауыт құрылысына қажетті 650000 шаршы метр жерді сатып алып, Citroën компаниясымен 2CV өндірісі үшін қолданылған жабдықтарды сатып алу туралы келіссөздер жүргізді. Алайда, Сеара штаты келесі жылдары қаржыландыруды растамады, нәтижесінде Сан-Паулу мен BNDES-тен қолдау алынып қалды. Жаңа машинаны өндіру кестесі кейінге шегерілді, ал 1993 жылы Гургель алдын ала банкроттыққа өтініш берді. Гургель федералды үкіметпен келісімге келуге тырысып, сол кездегі президент Итамар Франкогоға Delta жобасын таныстырды. Бұл таныстырудың нәтижесінде (қазір құрылмайтын) МИКТ (Индустрия, сауда және туризм министрлігі) «тез шаралар қабылдау қажет» деген техникалық қорытынды жасады, мәселені «ұлттық мүдде» ретінде қарастырды. Дегенмен, қаржы қарастырылмады, және 1994 жылдың 1 наурызында Гургель алғашқы банкроттыққа ұшырады. Әкімшілік шағымданып бақты, бірақ бәрі тым кеш болды, және 1994 жылдың соңында есіктер жабылып, құлыпталды.

When president Fernando Collor went to office in March, 1990, he soon opened the Brazilian market to foreign products. Even considering the high import taxes, national industry from the time suffered from the new external competition, and things weren't different for Gurgel. The Carajás, which had been Brazil's best selling SUV, was taken out of production in early 1991 as the Lada Niva arrived in the Brazilian market. The president also extended the IPI reduction of Gurgel BR 800 to all vehicles below 1,000 cc. Fiat quickly responded by launching the Uno Mille, and other automakers soon followed with their own one litre cars. This step was considered by many Gurgelistas a kind of betrayal from the government, as the prices of these vehicles was now very similar. In 1991 Gurgel released the Motomachine, a shortened two seater roadster based on the BR 800. Only 177 of these were built in 1991. However, Gurgel had gained a lot of experience and feedback from the customers and investors during the BR 800 sales, and with that input in mind they started a new project called Gurgel Delta. This project was intended to be cheaper than the BR 800, aimed at the lower economic classes, being produced in a new plant near the target market: the northeast. Governors of state of Ceará and São Paulo signed a letter of intent in December 1991, where they confirmed interest to fund Gurgel in US$30 million and US$50 million each. BNDES would also join if both states confirmed the funding, adding US$25 million. By that time, Gurgel had already bought the ground of 650000 square meters, needed for the new factory facilities, and negotiated with Citroën the purchase of machinery used for 2CV production. However, the state of Ceará did not confirm the funding in succeeding years, leading to the loss of support from São Paulo and BNDES. The schedule for production of the new car was delayed, and in 1993 Gurgel entered a preventive bankruptcy. Gurgel still tried reaching an agreement with the federal government, presenting the Delta project to then President Itamar Franco. This presentation resulted in a technical note from the (now extinct) MICT (Ministério de Indústria, Comércio e Turismo, or "Ministry of Industry, Commerce and Tourism" in English) saying that "immediate actions needed to be taken", treating the matter as of "national interest". Still, no funding was produced, and on March 1, 1994, Gurgel had it first collapse. The administration appealed, but it was already too late, and at the end of 1994 the doors were finally closed and locked.

Қазіргі күндері (2000 және одан кейінгі)

Gurgel сауда белгісінің мерзімі бітіп, басқа бірмен сатып алынды, қазір Бразилияның шағын трицикл импорттаушысы қолданады. Қазіргі Gurgel-дің түпнұсқа Gurgel компаниясымен атынан басқа ешқандай ортақ емес. Түпнұсқа зауытта шығарылған көліктер бүгінде де Бразилия жолдарында жүріп жатыр. X 12, Tocantins, Supermini немесе BR 800 модельдерін көшеде кездестіру әлі де жиі кездеседі, мамандандырылған шеберханалар азайғанмен және қосалқы бөлшектердің жетіспеушілігіне қарамастан. Gurgel-дің негізін қалаушысы және иесі Жоао до Амарал Гургель 1926 жылы дүниеге келген. Gurgel банкрот болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Жоао до Амарал Гургель Альцгеймер ауруына шалдықты. 2009 жылдың 30 қаңтарында ол аурудың салдарынан Сан-Паулуде қайтыс болды.

Өндірілген көліктер

Gurgel Moplast: Шыны талшығынан жасалған, өте шағын көлік. Gurgel Ipanema: Moplast-тан үлкен, VW платформасына негізделген, шыны талшығынан жасалған құм арабасы. Gurgel Xavante X10: Болат қаңқаға орнатылған шыны талшықты шассиі, VW Beetle қозғалтқышы және қоробкасы бар. Бұл шағын жол талғамайтын көлік құм арабасының тамырларын көрсетті, бірақ Jeep сияқты стильде және мақсатына сәйкес жасалған. 1970 жылдары бірнеше мың данасы шығарылды. Алғашқы үлгілері дөңгелек, құм арабасына ұқсас сызықтарға ие болды, ал кейінгілері тікбұрышты және Jeep сияқты болды. Gurgel Xavante X11: Xavante X10-ға ұқсас, бірақ 1970 жылдардың соңында шығарылды. Бірнеше мың данасы өндірілді. Gurgel Xavante X12: Xavante X10-ға ұқсас. 1980 жылдары бірнеше мың данасы шығарылды. Gurgel Itaipu: Электрлік автомобильдің алғашқы жобасы, сонымен қатар Бразилия тарихындағы жалғыз электрлік автомобиль. Алғаш рет 1973 жылы өндірілді. Бұл кішкентай екі орындық көліктен тек бірнешеуі ғана жасалды және олар сатылмады, себебі автомобиль прототиптік деңгейден асып түспеді. Көлік Бразилия мен Парагвай шекарасындағы ірі гидроэлектр стансасының құрметіне аталды. Gurgel Tocantins: Xavante X12-нің жаңартылған нұсқасы. Үлкен қозғалтқыш, 4x2 және шыны талшықты шасси. Ол коммерциялық сәттілікке жетіп, 40 елге экспортталды. Gurgel Carajás: Volkswagen Santana-дан алынған 1.8 литрлік сумен салқындатылатын қозғалтқышы бар үлкен SUV. Қозғалтқыш алдыңғы бөлігіне орнатылған, ал беріліс артқы жағында. Соңғы Gurgel Carajás 1991 жылдың қаңтар айында шығарылды. Carajás-тан кейін Gurgel SUV машиналары енді өндірілмеді. Carajás VIP нұсқасы төрт есікке ие. Gurgel X15: Әртүрлі корпус түрлері бар пикап, аздаған данасы өндірілді. G15 ұзын дөңгелек базасына ие, бірақ әйтпесе ұқсас. Gurgel X20: Тағы бір пикап, аздаған данасы өндірілді. Gurgel Itaipu E400/E500: Электр қуатымен жұмыс істейтін пикап/жүк таситын фургон, аздаған данасы өндірілді. Gurgel G800: E500-дің ішкі жану қозғалтқышы бар нұсқасы, аздаған данасы өндірілді. Gurgel XEF: Volkswagen Beetle-дің бастапқы 1.6 литрлік ауамен салқындатылатын қозғалтқышымен жабдықталған седан сияқты қалалық автомобиль. Барлығы 100 дана ғана Gurgel XEF жасалды. Ол ерекше үш орындық конфигурацияға ие болды, мұнда әрбір жолаушы қатарласып отырды. Gurgel BR 800: 1988-1991 жылдары өндірілген қалалық автомобиль. Алғашқы партиядан біреуін сатып алу үшін клиент Gurgel брендінің акцияларын алуға тиіс болды, бұл зауытты капиталдаудың бір жолы болды. 1990 жылдан кейін акцияларды сатып алу міндетті болмады. 1989 және 1990 жылдары жақсы сатылды, бірақ сегменттегі басқа автомобильдерге IPI төмендетілгеннен кейін 1990 жылы сату көлемі азайды. Gurgel Supermini: BR 800-дің жаңартылған нұсқасы, 1991-1994 жылдары өндірілді. BR 800-дан жақсартылған және жақсы аяқталған. Gurgel Motomachine: Supermini-дің кішкентай екі орындық роудстер нұсқасы, 1991 жылы барлығы 177 данасы өндірілді.

Gurgel Moplast: A very small vehicle, with fiberglass body. Gurgel Ipanema: A dune buggy, bigger than Moplast, based on VW platform with fiberglass body. Gurgel Xavante X10: With a new chassis made of fiberglass over a steel framework and VW Beetle engine and transmission, this small off road car showed its dune buggy roots but with a more Jeep like styling and intended usage. Some thousands produced in 1970 decade. Early models had more rounded, dune buggy like lines, while later ones are more square and Jeep like. Gurgel Xavante X11: Similar to Xavante X10, but from late 1970 decade. Some thousands produced. Gurgel Xavante X12: Also similar to Xavante X10. Some thousands produced in the 1980s. Gurgel Itaipu: The first project for an electric car, still the only electric car ever produced in Brazilian history. First produced in 1973. Only a few of these tiny two seater cars were produced and they were not sold since the car never developed past the prototype stage. The car was named after a huge hydro power plant on the border of Brazil and Paraguay. Gurgel Tocantins: An evolution of Xavante X12. Bigger motor, 4 X 2 and also with fiberglass chassis. It was a commercial success, exported to 40 countries. Gurgel Carajás: A large SUV powered by a 1.8 water cooled engine from the Volkswagen Santana. The engine was mounted at the front, with rear transmission. The last Gurgel Carajás was produced in January 1991. After the Carajás, no more Gurgel SUVs were made. The rare Carajás VIP has four doors. Gurgel X15: A pick up with a number of different body types, few units produced. The G15 has a longer wheelbase but is otherwise similar. Gurgel X20: Another pick up, few units produced. Gurgel Itaipu E400/E500: An electric powered pickup/delivery van, with few units produced. Gurgel G800: An internal combustion engine version of the E500, few units produced. Gurgel XEF: City car shaped like a saloon, powered by Volkswagen's air cooled 1.6 engine from the original Beetle. Only one hundred Gurgel XEF were made. It had an unusual three occupant configuration, with each occupant sitting side by side. Gurgel BR 800: City car built from 1988 to 1991. In order to buy one from the first lot, the customer had to acquire shares from the Gurgel brand, as a way to capitalize the factory. After 1990, the shares acquisition was no longer necessary. It sold reasonably well in 1989 and 1990, but sales dwindled in 1990 after IPI reduction of other cars in the segment. Gurgel Supermini: The BR 800 evolution, built from 1991 to 1994. More improved and with better finish that BR 800. Gurgel Motomachine: A smaller two seat roadster version of the Supermini, only 177 were produced in 1991.