Кіріспе

Өкпелік агент, немесе тұншықтыратын агент – зардап шегушінің тыныс алу қабілетін бұзуға арналған химиялық қару. Олар өкпеде сұйықтық жиналуға себеп болып, одан кейін тұншығуға алып келеді. Көзге және теріге тию коррозиялық әсер етеді, көрудің нашарлауына және терең күйіктерге әкеледі. Бұл агенттерді жұту кеудектің күюіне, жөтелге, құсуға, бас ауруына, кеудедегі ауырсынуға, кеудедегі қысымға, сондай-ақ тыныс алу және қан айналымының жетіспеушілігіне шақырады. Өкпелік агенттердің мысалдары:

Хлор газы
Хлоропикрин (PS)
Дифосген (DP)
Фосген (CG)
Дисульфур декафториді
Перфлюоризобутен
Акролейн
Дифенилцианоарсин

Фосген – ең қауіпті және жиі қолданылатын өкпелік агент (дегенмен, дисульфур декафториді мен перфлюоризобутен одан тіпті қауіптірек, тиісінше фосгеннен 4 және 10 есе қауіпті, бірақ олар кеңінен қолданылмайды). Ол қалыпты жағдайда түссіз газ. Оның бу тығыздығы ауадан 3,4 есе артық, бұл оған ұзақ уақыт бойы ауада төмен қалуға мүмкіндік береді. Фосген өкпеде суіқтың қалыптасуына әкеледі, оның белгілері әсер еткеннен кейін 12 сағаттан соң жетеді, ал 24-48 сағат ішінде өлімге соқтырады. Хлор – өнеркәсіпте қолданылатын элемент. Бұл АҚШ-та ең көп өндірілетін химиялық заттардың бірі. Ол пестицидтер, резеңке және еріткіштер жасауға қолданылады. Бұған қоса, ол суды және жүзу бассейндерін дезинфекциялау үшін бактерияларды өлтіруге қолданылады. Хлордың зиянды әсері адамның қанша хлорға ұшырағанына байланысты.

Тарих

Бұл заттарды алғаш рет 1915 жылғы 22 сәуірде Бельгиядағы Ипрдің екінші шайқасында қолданды. Немістер француз, канадалық және британдық әскерлерге 168 тонна хлор газы шашыратып, желмен таралатын химиялық газ бұлтын жасады, ол шепте жарық жасады. Бірақ немістер осы жағдайды пайдалана алмады. 1917 жылы немістер фосген газын да қолданды. Осы кезде екі тарап та дифосген, хлоропикрин және перфтор-изобутен сияқты жаңа тұншықтыратын заттарды меңгерді, бұл көптеген шабуылдар жасауға мүмкіндік берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай фосген химиялық шабуылдар салдарынан болған өлімдердің шамамен 80 пайызына жауапты болды.