1875–2011 жылдар аралығындағы британдық супермаркет желісі

Кіріспе

1875–2011 жылдар аралығындағы Ұлыбритания супермаркеттер желісі

Somerfield ('/s//ʌ//m//ər//f//iː//l//d/; бастапқыда Gateway) – Ұлыбританиядағы шағын және орташа өлшемді супермаркеттер желісі болды. Компания бұрын "Kwik Save" жеңілдікті азық-түлік дүкендері желісіне де иелік еткен. 2009 жылдың 2 наурызында компания Cooperative Group тарапынан 1,57 миллиард фунт стерлингтік келісім арқылы сатып алынды, нәтижесінде Ұлыбританияның ең ірі бес азық-түлік сауда желісінің бірі құрылды. Somerfield атауы 2011 жылдың жазында аяқталған дүкендерді кезең-кезеңмен қайта жарақтандыру бағдарламасы аясында Cooperative брендімен алмастырылды.

Алғашқы жылдары

Компанияның бастауы 1875 жылы құрылған және 1960 жылы Gateway Foodmarkets деп аталатын өзін-өзі қызмет көрсететін супермаркеттер желісін дамытқан J.H. Mills деп аталатын Бристольдегі азық-түлік дүкенінен басталды. 1970-ші жылдардың басында Gateway негізінен Англияның оңтүстік-батысында жұмыс істеді, басқа жерлерде бірнеше дүкендер болды. Ford және Lock дүкендері мен S&H Pink Stamp сатып алулары адалдық маркалары кең таралған және алғашқы мұздатқыш орталықтар ашылған кезеңде болды. Gateway Foodmarkets компаниясын Linfood Holdings компаниясы сатып алды, бұл консорциум Англияның солтүстігінде және шығысында жұмыс істейтін Frank Dee супермаркеттеріне ие болды. Ол кезде Frank Dee Supermarkets және DEE Discount дүкендері Gateway-ден үлкен бизнес болды және 79 супермаркет желісі болды. 1977 жылы ол өзінің супермаркет империясын құруға шешім қабылдады. Үш ірі сатып алулар болды: Key Markets Supermarkets (Фитч Ловеллден), International Stores. Dee Corporation компаниясының дүкендерінің көпшілігі шағын, қала көшелеріндегі дүкендер болды. Монк жақсы басқарылатын кәдімгі супермаркеттердің де, қала сыртындағы үлкен дүкендердің де болашағы бар екенін айтты. Дегенмен, 1987 жылы Dee Corporation проблемаларға тап болды, негізінен көптеген әртүрлі бизнесті біріктіру қиындықтарынан. Сол жылы кейбір сатылымдар жасалды, соның ішінде Linfood дүкен сауда операциясы. 1988 жылы Dee Corporation өзінің атын Gateway Corporation деп өзгертті және АҚШ-тан жаңа бөлшек сауда басшысы тағайындалды. Инвесторлар күмәнмен қарады, ал 1989 жылы компания жаңадан құрылған Isosceles компаниясынан 2 млрд фунт стерлингтік сатып алу ұсынысын алды; мәміле ішінара Asda-ға 61 Gateway дүкенін алдын ала сату арқылы қаржыландырылды. Негізгі емес бизнесті өткізу жоспарланған кейбір сатылымдар күтілгеннен ұзаққа созылды. Қаржылық қиындықтар 1991 жылы Дэвид Смит пен басқа да басшылардың қызметтен кетуіне әкелді. 1996 жылы Somerfield plc бастапқы ашық ұсыныс арқылы қор нарығына шығарылды, қалпына келтіру шамамен 600 млн фунт стерлингтік нарықтық құнымен мүмкін болған нүктеге жеткеннен кейін, ал түскен қаражат Isosceles-ке қарыз берген банктерді өтеу үшін пайдаланылды. Байқаушылар екі өте әртүрлі бизнесті біріктіру олардың проблемаларын шеше ме деп күмән келтірді. Бастапқы жоспар Кwik Save дүкендерінің көпшілігін Somerfield брендіне айналдыру еді, бірақ топ Somerfield-тің сатып алуына дейін Kwik Save-тың көптеген дұрыс сіңбеген сатып алуларының нәтижесінде әртүрлі дүкендер портфелінен зардап шекті. 1999 жылдың соңында Симонс қала басшылығының қатаң сын-пікіріне ұшырап, компанияның 1400 дүкенінің үштен бірін сату туралы жоспарларын жариялады. Ол топтың Somerfield пен Kwik Save арасындағы айырмашылықты бағаламағанын және Kwik Save брендін қолдауға және сақтауға жеткіліксіз болғанын мойындады. Бірнеше айдан кейін Симонс қызметінен кетті.

The company had its origins in a Bristol based grocer known as J. H. Mills which was founded in 1875 and which developed a self service supermarket chain named Gateway Foodmarkets in 1960. During the early 1970s, Gateway operated primarily in the southwest of England with a few stores elsewhere. Ford and Lock stores and S&H Pink Stamp acquisitions took place during the period when loyalty stamps were prevalent and the first freezer centres were opened. Gateway Foodmarkets was taken over by Linfood Holdings, a consortium which already owned the Frank Dee Supermarkets which operated over the north and east of England. At the time, Frank Dee Supermarkets and the larger DEE Discount stores were a business larger than Gateway and had a chain of 79 supermarkets, in 1977. decided to create his own supermarket empire. Three of the biggest acquisitions were of Key Markets Supermarkets from Fitch Lovell, International Stores, Most of the Dee Corporation's outlets were small, high street stores. Monk argued that there was a future for well run conventional supermarkets as well as the large out of town stores. However, by 1987 the Dee Corporation ran into problems, mainly because of the difficulty of integrating so many disparate businesses. Some disposals were made in that year, including the Linfood wholesaling operation. In 1988, the Dee Corporation changed its name to the Gateway Corporation, and a new retailing chief was recruited from the US. Investors remained sceptical, and in 1989 the company was the subject of a £2bn takeover bid from a newly formed company, Isosceles; the deal was partly financed by a pre arranged sale of 61 Gateway stores to Asda. Some of the planned disposals of non core businesses took longer than expected to complete. Financial strains led to the enforced departure of David Smith and other executives in 1991. In 1996, Somerfield plc was floated on the stock market in an initial public offering, after the recovery had reached the point where flotation became feasible with a market value of around £600m, and the proceeds were used to repay banks that had lent to Isosceles. Observers questioned whether putting together two very different businesses would solve either's problems. The initial plan was to convert most of the Kwik Save stores to the Somerfield branding, but the group continued to suffer from a disparate store portfolio, the result of numerous ill digested acquisitions by Kwik Save prior to the Somerfield takeover. At the end of 1999, Simons, facing strong criticism from the city, announced plans to sell a third of the company's 1,400 stores. He admitted that the group had underestimated the difference between Somerfield and Kwik Save, and had failed to support and maintain the Kwik Save brand. A few months later Simons resigned.

Somerfield Direct (Соммерфилд тікелей)

Somerfield 1999 жылдың басында Бристоль аймағында Somerfield Direct деген атпен үйден сатып алудың пилоттық жобасын іске қосты. Қол орталығы арқылы жұмыс істейтін қызмет ретінде клиенттер Somerfield өнімдерін тапсырыс беру үшін компанияға телефон шалып, оларды тікелей қоймадан жеткізіп алатын. 1999 жылдың сәуір айында Somerfield, Somerfield Direct ассортиментін кеңейту үшін Supermarket Direct компаниясын 3,25 миллион фунт стерлингке сатып алды. Supermarket Direct серіктестері Доминик Скотт Фланаган мен Дэвид Нобл Somerfield Direct басқармасына қосылды. Ол кезде Somerfield Direct өз қызметін Бристольдегі базасынан Англияның оңтүстік-батыс бөлігіне ғана ұсынды. Supermarket Direct компаниясы енгізілгеннен кейін Somerfield Direct өнімдерін Лондон аймағына дейін кеңейтті. Басқа үйден сатып алу қызметтері интернет арқылы тапсырыс беру мүмкіндігін ұсынса, Somerfield Direct сол кезде каталог пен колл-орталық ретінде жұмыс істеді. Бас атқарушы директор Симонс: «Стокпорттағы Смит ханым өзінің супермаркетінен қолжетімді каталогты пайдалануы, Фидоның иттің тағамын іздеу үшін интернетте іздеуден гөрі әлдеқайда ықтимал», – деген пікірін білдірді. 1999 жылдың шілдесінде қызмет интернет арқылы тапсырыс беруді іске қосты, содан кейін «Somerfield 24 7» деп қайта аталды. Ең жақсы көрсеткіштерінде үйден сатып алу бөлімі 225 қызметкерді жұмысқа алды және үш тарату орталығынан жұмыс істеді. Алайда, Somerfield 2000 жылы үлкен шығынға ұшырады, оның үйден сатып алу жобасы «сәтсіз кәсіп» деп сипатталды және даму сол маусымда тоқтатылды.

Джон фон Шпрекселсен

2000 жылы сәуірде Budgens ыңғайлы тағам сауда желісінің бұрынғы бас директоры Джон фон Спрекельсен төраға болып тағайындалды. Жаңа стратегия Somerfield пен Kwik Save-ді жеке бизнес ретінде сақтап, ақпараттық технологиялар және корпоративтік қаржы сияқты салаларда ортақ қызметтерді бөлісуді көздеді. 2002 жылдың ортасына қарай – бес жылдық жаңғырту бағдарламасының жартысы өткен соң – компания табысқа оралғанын жариялады және екі жылдық үзілістен кейін дивиденд төлеу қайта жаңартылды, алайда, позициялау мәселелері шешілмей қалды. 2000 жылдардың ортасында кейбір дүкендер неміс Tchibo брендімен таңбаланған өнімдерді сатуға кірісті, бірақ 2009 жылға дейін бұл тоқтатылды.

Сафвей компакт

2004 жылдың қазанында Somerfield Morrisons-тан 114 Safeway Compact дүкенін сатып алды, олар кейіннен Somerfield деген атпен қайта аталды. Бұл мәміле Бәсекелестік комиссиясына жолданды. Комиссия тергеуін аяқтағаннан кейін Somerfield-ке 12 дүкенді сатуға бұйрық берді. 2005 жылдың қыркүйегінде Somerfield бұл шешімге шағымдану ниетін жариялады, бірақ желіні сатып алу туралы ұсыныс осы процесті кешіктірді. 2006 жылдың ақпан айында Апелляциялық трибунал комиссияның шешімін күшінде қалдырды. Содан кейін 2005 жылы исландиялық Baugur венчурлік капиталы тобы ұсыныс жасады, осыған байланысты "Сізге қалағаныңызды ұсынамыз" деген жаңа слоган енгізілді.

Квик Сақтау сатылымы

2005 жылы Somerfield шотландтағы Kwik Save дүкендерінің 22-ін жапты, ал қалғандарын өз брендімен қайта атады, осылайша Kwik Save брендін шекараның солтүстігіндегі нарықтан жойды. Топты сатып алғаннан кейін, жаңа иелері Kwik Save желісінің жылына 40 миллион фунт стерлинг зиян келтіріп жатқанын анықтады, бұл Somerfield бөлімшесінің түскен пайдасының шамамен 40% құрады. Осының салдарынан, Kwik Save дүкендерін Somerfield дүкендеріне айналдыру қарқыны артты. 2006 жылғы 27 ақпанда Somerfield Stores Ltd компаниясы Kwik Save брендін және 171 дүкенді Пол Никлас басқаратын BTTF инвестициялық компаниясына белгісіз сомаға сатты. Somerfield өзінде қалған 102 Kwik Save орнын өз брендімен қайта атады, ал тағы 77 дүкен басқа бөлшек сауда желілеріне сатылды, олардың арасында Netto және Aldi болуы мүмкін, бұл компанияны Somerfield брендіне толыққанды назар аударуға мүмкіндік берді. Алғашқы сатудан кейін BTTF тағы 19 Kwik Save дүкенін сатып алды, оның ішінде Safeway Compact сатып алуына қатысты Бәсекелестік комиссиясының тергеу шешіміне кірген дүкендер де болды.

Қоймаларды ұтымды пайдалану

2006 жылдың тамызында Somerfield-тің жаңа иелері қайта құрылымдау жұмыстарын жалғастырып жатқандықтан, дүкендерді жабу туралы хабарланды. Олардың бір бөлігі нашар жұмыс істеген Somerfield дүкендері болса, қалғандары 2006 жылы Somerfield дүкендеріне айналғаннан кейін табысты бола алмаған бұрынғы Kwik Save дүкендері еді. Кейбір дүкендер басқа компанияларға, оның ішінде бес дүкенді сатып алған Sainsbury's-ке сатылды, ал қалғандары толығымен жабылды. 2006 жылдың қазан айында 40 Somerfield дүкенінің, соның ішінде көптеген сақталған Kwik Save филиалдарының сатылғаны белгілі болды. Бұл дүкендердің басым бөлігі қайта құрылған, нашар жұмыс істеген Kwik Save дүкендері еді. 2006 жылдың қарашасында компания тағы 12 дүкенді M&S Simply Food брендімен сауда жасау үшін Marks & Spencer-ге сатты. Осы келісімге Оңтүстік-Шығыс Лондондағы Блэкхит, Дандидегі Броути Ферри және Гэмпширдегі Петерсфилд пен Алтон дүкендері кірді. 2007 жылы 140 Texaco жанармай құю станциясын сатып алғаннан кейін, Somerfield өз ыңғайлы дүкендеріне ұқсас форматта кейбір дүкендерінің ауданын үш есеге арттырды. Белгілер Somerfield брендімен ауыстырылды.

Кооперативтер тобының сатып алуы

2008 жылдың 16 шілдесінде Сомерфилдтің «Co-operative Group» компаниясымен, «Office of Fair Trading» компаниясының келісіміне байланысты 1,57 миллиард фунт стерлингке сатып алынатыны жарияланды. Бұл жариялау 2007 жылдың соңында басталды, осы кезде 2005 жылдың желтоқсанында Сомерфилдті сатып алған жеке меншік консорциумы желіні сатуға шығарды. Ақпараттар бойынша, желінің құны 1,5 миллиард фунттан асса еді. Сомерфилд сатуды басқару үшін «Citigroup» компаниясын тағайындады, сондай-ақ сатудың бөлік-бөлікке бөліп сату емес, тұтас түрде жүзеге асуы қаланды. 24 маусымда «Thomson Reuters» агенттігі «Co-operative Group» компаниясының Сомерфилдті сатып алуы шілде айының басында 1,7 миллиард фунт стерлингке аяқталуы мүмкін екенін хабарлады. Маусым айының басында «Morrisons» компаниясы Сомерфилдті сатып алуға қатыспағанын, бірақ сатып алынғаннан кейін сатылатын дүкендерді қарастыратынын мәлімдеді. Газеттерде басқа да ірі супермаркет желілері мұндай сатып алуларға қызығушылық танытып отырғаны айтылды. 2008 жылдың шілдесінде «Co-operative Group» Сомерфилдті 1,57 миллиард фунтқа сатып алу туралы келісімге келді, осылайша Ұлыбританиядағы бесінші ірі супермаркет желісі құрылды. 2008 жылдың 20 қазанында «Office of Fair Trading» компаниясы 133 дүкенді сату шартымен Сомерфилдтің сатылуына келісім бергені расталды. Бұл процесс 2009 жылы да жалғасты, көптеген дүкендер иесіз қалды, мысалы, «Lidl» компаниясына өткізілді. 2009 жылдың ақпан айында «The Co-operative Group» компаниясы Бристольдегі Сомерфилдтің бас кеңсесін жабуды және барлық операцияларды Манчестердегі қазіргі бас кеңсеге көшіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. «Co-operative» компаниясы жұмыстан босатудан сақтау үшін мүмкіндігінше көп қызметкерді басқа салаларға немесе Манчестердегі бас кеңсеге ауыстыруға тырысатынын айтты. Сатып алу рәсімі 2009 жылдың 2 наурызында ресми түрде аяқталды. Сомерфилд дүкендерін «Coop» дүкендеріне айналдыру және брендін өзгерту процесі екі жылдан астам уақытқа созылды және 2011 жылдың жазында аяқталды.

Операциялар

Тәуелсіз ұйым ретінде Somerfield, TNS Worldpanel мәліметтері бойынша, Kwik Save бөлімшесі сатылып, пайдасыз дүкендер жабылып немесе сатылғаннан кейін Ұлыбританиядағы ең ірі алтыншы азық-түлік сатушысы болды, және 2007 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша 977 дүкенге ие болды. Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы бесінші ірі жеке компания Somerfield-тің 2007 жылы Ұлыбритания азық-түлік нарығындағы үлесі 3,8% құрады, бұл 2006 жылғы 4,5%-дан төмендеуді көрсетті. Ең ірі бес сауда желісі (көлемі бойынша төмендеу ретімен) – Tesco, Asda, Sainsbury's, Morrisons және The Co-operative Group. Алғашқы төрт желі ірі супермаркеттерге мамандалған, ал The Co-operative Group қоғамдық сауданың ең ірі өкіліне айналды, олар ыңғайлы дүкендер мен шағын супермаркеттерде маманданған. 2007 жылдың басында Somerfield қысқа мерзімге Waitrose желісінен де озып кетті.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Сомерфилдтің Уэлс, Сомерсет, Англиядағы филиалы "Hot Fuzz" (2007) фильмінде ерекше көзге түсті және Сомерфилд таңбасы анық көрінді. Фильмдегі супермаркет директоры Саймон Скиннерді Тимоти Далтон сомдады, ол тартымды, бірақ зұлым кейіпкер. Фильмде супермаркетте полиция мен қызметкерлердің толық Сомерфилд формасындағы қарулы шайқасы мен қолға-қол соғыс көрінісі бар. Саймон Скиннер де модельдік ауылдағы кішкентай Сомерфилд жүк көлігіне тұмсығымен түсіп, модельдік шіркеуге құлап, тамағына ауыр жарақат алды. Сомерфилд дүкені сондай-ақ BBC-нің Top Gear бағдарламасында актер Саймон Пегг пен жүргізуші Джереми Кларксон арасындағы сұхбатта пайда болды. Дүкеннің таңдалу себебі – фильмнің режиссері Эдгар Райт бұрын осы дүкенде жұмыс істегендіктен болды. Райт сонымен қатар "Dead Right" атты әуесқой фильм түсірді, оның кадрлары сол дүкенде түсірілді және ол "Hot Fuzz" бонус DVD нұсқасында ұсынылған. Supermarket Sweep ойынында 1995 жылдан 1997 жылға дейін Сомерфилдтің дизайны мен жиһаздарымен жасалған супермаркет орнатылды. Gateway деген атпен аталған дүкен 1990 жылғы "Only Fools and Horses" ("Rodney Come Home") арнайы шығарылымында қысқаша көрінді. Онда дүкен басты кейіпкерлер Дель Бой мен Альберт аға сауда орталығының жоғарғы қабатына жету үшін эскалатормен көтерілгенін көруге болады. Дель Бой қытай тілінде өздерін суаратын және жатқа оқу әнін орындайтын қуыршақтарды сатуға тырысады, ал Альберт оның "Қорғаушысы" (полициядан сақтау үшін) рөлін атқарады. Джонатан Харви жазған "Beautiful Thing" атты өмірге қадам басу драмасы мен фильмінде басты кейіпкер Джейми анасы Сандраның жаңа жары Тониден олар қайда танысқандарын сұрайды, ол "Gateways" деп жауап береді. Гейтвэйді Виктор Мелдрю "One Foot in the Grave" сериалында атады, себебі жергілікті газет Виктордың "із жазын кеткенін" қате жариялағаннан кейін, ол шын мәнінде "Гейтвэйге барған" екені белгілі болды. Осы шоудың бір эпизодында фонда Gateway дүкенін көруге болады.

The branch of Somerfield in Wells, Somerset, England had featured prominently in the film Hot Fuzz (2007) and Somerfield branding was clearly visible. In the film the manager of the supermarket Simon Skinner, played by Timothy Dalton, is a charming but sinister individual. The film includes a gun battle scene in the supermarket between police and staff members in full Somerfield uniforms, and a scene involving hand to hand combat. Simon Skinner was also injured after tripping on a miniature Somerfield lorry in a model village, landing on the model church and getting severely injured in the throat. The Somerfield shop also appeared on BBC's Top Gear, during an interview between actor Simon Pegg and host Jeremy Clarkson. The reason the store was chosen was due to the director of the film Edgar Wright having formerly worked at the store. Wright also made an amateur film called Dead Right that had scenes in the same store which is featured on the bonus DVD editions of Hot Fuzz. The gameshow Supermarket Sweep had the supermarket set modelled and furnished by Somerfield from 1995 to 1997. A store under its Gateway name featured briefly in the 1990 Christmas Special of Only Fools and Horses ("Rodney Come Home"), in which the store can be seen behind the main characters Del Boy and Uncle Albert as they travel up an escalator to reach the top floor of a shopping precinct, so Del Boy can sell a set of dolls that wet themselves and sing a lullaby in Chinese, while Albert acts as his "Lookout" (for police officers). In the coming of age play and film Beautiful Thing written by Jonathan Harvey, the main character Jamie asks Tony (the new age lover of his mother Sandra) where they met, to which he responds "Gateways". Gateway was specifically mentioned by Victor Meldrew in One Foot in the Grave after the local newspaper erroneously reported that Victor had 'gone to ground', when in fact he had 'gone to Gateway'. In one episode of the same show, a Gateway store can be seen in the background.