Кіріспе

Хэви-метал мен классикалық музыканы үйлестіретін музыка жанры. Симфониялық металл – хэви-метал музыкасының симфониялық қосалқы түрлеріне арналған жалпы стильдік белгілеу. Ол симфониялық немесе оркестрлік элементтерді пайдаланатын кез келген металл тобын көрсету үшін қолданылады. Бұл стильде металдың күшті барабандары мен гитаралары оркестрлік классикалық музыканың түрлі элементтерімен, мысалы, симфониялық аспаптар, хорлар және кейде толық оркестр немесе тек пернетақтамен оркестрленген музыкамен үйлеседі. Симфониялық металл топтарында классикалық білімі бар вокалистер болуы мүмкін, онда оларға опералық металл немесе опералық стильдегі металл сияқты есімдер беріледі. Симфониялық металл топтарының ең белгілі мысалдары – шведтік Therion, фин Nightwish, неміс Xandria, итальяндық Rhapsody of Fire, американдық Lorna Shore және Trans Siberian Orchestra, сондай-ақ голландтық Epica және Within Temptation. Бұл топтар жанрда кеңінен қолданылатын классикалық компоненттерге қосымша, кино саздырмаларындағы элементтерге ерекше назар аударады. Осы жанрға қатысатын көптеген музыканттар музыка теориясы бойынша білімі бар немесе классикалық стильде ән айтуға үйренген.

Музыкалық ерекшеліктері

Симфониялық топтардың кіші топтарын қамтитын металл жанрлары – готикалық металл, пауэр металл, блэк металл, дэт металл және классикалық хэви металл. Көптеген басқа металл топтары сияқты, симфониялық стильді қабылдаған топтар бірнеше металл жанрларының ықпалын көрсете алады. Музыкалық жұмыс станциясының пернетақталары мен оркестрлер көбінесе стильдің маңызды ерекшелігі болып табылады, симфониялық және симфониялық емес топтарды бір металл жанрынан ажыратады. Басқа аспаптар, оның ішінде гитара, бас және барабан, кейде күрделі және нюансты клавиатуралық және/немесе оркестрлік бөлімдерге қарағанда салыстырмалы түрде қарапайым бөлімдерді орындай алады. Тірі оркестрлік құралдарды жазбаларында немесе тікелей орындауда қолданбайтын топтар әдетте жұмыс станциясының пернетақталарында (мысалы, скрипкалар, хорлар, фортепианолар, орган және т.б.) фабрикалық параметрлерді пайдаланады, клавиатура техникасына сәйкес партиялар орындалатын «жалған оркестрлік» дыбысты құру үшін. Бұл әсіресе бюджеті шектеулі, танымал емес топтарға тән. Кейбір симфониялық металл топтары клавиатураны мүлдем қолданбайды, олар альбом жазу кезінде тірі симфониялық оркестр мен/немесе хордың алдын ала жазылған оркестрлік сүйемелдеуін пайдалануды немесе секвенсерде виртуалды аспаптарды қолданып жазылғанды артық көреді. Бұл әсіресе терең және күрделі аранжировкаларға ие топтарға тән, оларды бір немесе екі клавишшінің тікелей орындауда адал түрде қайта жасауы қиын болуы мүмкін. Симфониялық топтың көптеген металл жанрларына жақындығына байланысты классикалық метал аспаптарының (гитара, бас және барабан) рөлін жалпылау қиын. Симфониялық топтар осы аспаптарды (сондай-ақ жетекші вокалды) симфониялық емес топтарға қарағанда қарапайым, есте қалатын мелодияларды ойнау үшін әртүрлі жиілікте қолдана алады, бұл симфониялық метал стилін металдың ең қолжетімділерінің біріне айналдырады. Әндер көбінесе атмосфералық, бірақ симфониялық емес металл топтарына қарағанда көтеріңкі болады; қайғылы тақырыптарды қамтитын әндерде көбінесе мажор тональностьдағы фанфарлар естіледі. Көңіл-күй мен атмосфераны құру үшін пернетақта тембрін таңдау ерекше маңызды. Әннің сөздері кең ауқымды тақырыптарды қамтиды. Пауэр-металл және опера (симфониялық прогрессивті рок қоса алғанда) сияқты, олардың жиі қиылысатын элементтері сияқты, фантастика мен мифологиялық тақырыптар кең таралған. Опералар мен эпикалық поэмалар үлгісіндегі концептуалды альбомдар да жиі кездеседі. Бұл жанрдағы топтарда көбінесе әйел вокалисті, әдетте сопраноны кездестіруге болады. Готикалық металда баритон немесе бас-баритон вокалистері де жиі кездеседі. Гроулинг, дэт-метал стиліндегі вокал да бар, бірақ ол басқа металл жанрларына қарағанда сирек қолданылады (эпикадағы Марк Янсен ерекше жағдай). Хор ансамблі немесе толық хордан тұратын қосымша вокалдар қолданылуы мүмкін. Әсіресе әйел вокалисті топтарда опералық вокал жиі кездеседі. Мұндай топтарды опералық симфониялық металл деп атайды, оларға Эпика, Nightwish (Тарья Турунен, содан кейін Флор Янсен), Haggard кіреді.

Шығуы мен эволюциясы

Оркестрлік элементтерді қолданған алғашқы рок-топтардың қатарында Deep Purple болды, олардың "Concerto for Group and Orchestra" шығармасы – Лондонның Корольдік Альберт залында Корольдік филармониялық оркестрімен бірге орындалған үш бөлімді эпикалық туынды. Сондай-ақ, Moody Blues ("Days of Future Passed") және The Nice ("Five Bridges") топтары да болды. Black Sabbath "Spiral Architect" және "Supertzar" әндерімен осы үрдіске қосылды. Басқа топтар Electric Light Orchestra-ның "Ma Ma Ma Belle" сияқты әндерде аранжировкалармен ауыр музыкамен тәжірибе жасауды бастады. Симфониялық металлдың тамырларын кейбір ертедейт-металл және готик-металл топтарында табуға болады, олар музыкасында симфониялық элементтерді пайдаланды. Атап айтқанда, швейцариялық экстремалды металл пионерлері Celtic Frost, 1985 жылы шыққан "To Mega Therion" альбомында француз мүйізін қолданды (бұл атау симфониялық металл пионерлері Therion-ның аталғанына себеп болды) және 1987 жылғы "Into the Pandemonium" альбомында симфониялық оркестрді кеңінен пайдаланды. NWOBHM тобы Golgotha's "Orchestral Stab" (1988) кейін "Unmaker of Worlds" (1990) деп ремикстелді. Симфониялық металлдың ерте үлгісі – американдық христиандық трэш-метал тобы Believer-дің "Dies Irae" әні. Олардың 1990 жылы шыққан "Sanity Obscure" альбомында орын алған бұл ән, кейіннен Therion және Nightwish топтары қолданған опералық стильді алдан баяндады. Джефф Вагнердің "Mean Deviation" кітабында айтылғандай, бұл ән металдағы шығармашылықтың маңызды кезеңі болды, және Mekong Delta-дан басқа, сол кездегі ешбір экстремалды металл тобы жанрды классикалық музыкамен осы деңгейде үйлестіре алмады. Therion тобы жанрды қалыптастыруда маңызды рөл атқарды, олар тікелей оркестр мен классикалық композициялық техникаларды пайдаланды. Біртіндеп, бұл элементтер Therion музыкасының өзегіне айналды, олардың дейт-металл тамырларына қарағанда маңыздырақ болды. Тағы бір маңызды ықпал – фин прогрессивті метал тобы Waltari-дің "Yeah! Yeah! Die! Die! Death Metal Symphony in Deep C" альбомы. 1996 жылдың ортасында Rage тобы "Lingua Mortis" альбомын шығарды, бұл Прага симфониялық оркестрімен олардың алғашқы ынтымақтастығы болды. Nightwish, Rhapsody of Fire және Within Temptation 1997 жылы алғашқы альбомдарын жариялады. Within Temptation-ның дыбысы көбінесе готик-металл ретінде сипатталды, ол Nightwish-тің пауэр-металлдан қарағанда қарапайым болды, бірақ екі топ та симфониялық металдың екі маңызды элементін бөлісті: Тарья Турунен мен Шарон ден Адельдің күшті әйел вокалы және классикалық стильдегі клавиатураны кеңінен пайдалану. Haggard, бастапқыда прогрессивті дейт-металл тобы болған, алғашқы жылдары қарапайым дейт-металл стилінде бірнеше демо және EP шығарды, бірақ 1997 жылы жаңа биікке көтерілді. Олар өз стилін скрипка, виола, виолончель, флейта, гобой, кларнет, кремхорн, клавиатуралар және дейт-металл сияқты классикалық және ортағасырлық аспаптарды қолдана отырып, классикалық музыкамен үйлестірді, алғашқы симфониялық металл студиялық альбомын шығарды. 2000-жылдардың басында және ортасында Rain Fell Within, After Forever, Epica, Delain, Leaves' Eyes, Xandria және Edenbridge сияқты көптеген жаңа симфониялық топтар пайда болды немесе кеңінен танылды, олардың барлығы әйел вокалын және ерекше клавиатураларды ұсынды. Power metal, оның көтеріңкі фантастикалық тақырыптары мен стильді клавиатура дыбыстары осы топтарға маңызды әсер етті. "Симфониялық метал" термині кейде өздерінің субжанрларының негізгі, симфониялық емес стиліне жататын топтардың жеке әндеріне немесе альбомдарына қолданылады. Дегенмен, бұл термин металл музыкасының өсіп келе жатқан көптеген жанрларында кездесетін стильдік элементтерді сипаттау үшін де қолданылатынын ескеру қажет.

Металл жанрларындағы симфониялық стиль

"Симфониялық метал" термині симфониялық немесе оркестрлік элементтерді қолданатын кез келген металл тобын білдіреді; демек, "симфониялық метал" – бұл емес субжанр, қайта әртүрлі жанрларды біріктіретін атау. Кейбір топтар өздерін "симфониялық метал" деп атайды, әсіресе Aesma Daeva, ал бұл термин кейбіреулермен Epica және 2002 жылдан кейінгі Nightwish сияқты нақты жанрлық белгілері жоқ металл топтарына қолданылады. Ауыр металл дәстүріне сәйкес, топтардың дыбысының электрлік, "металдық" бөлігіндегі музыкалық құрылымдардың айырмашылықтарына негізделген субжанрларды жіктеуде, "симфониялық" деген сөз әдетте топтың көп бөлігі жататын субжанрдың алдына қойылады. "Симфониялық метал" тобының құрамы тек симфониялық болмайды, сондықтан субжанрды анықтама кез келген топ өзін симфониялық металл деп атаса берілуі мүмкін. Симфониялық ауыр металл және симфониялық готикалық металл топтары осы жіктеуді елемеудің негізгі нысаны болып табылады, бұл "симфониялық метал" симфониялық блэк, дэт және пауэр металл топтарын есепке алмай, біртұтас және жеке металл жанры деген қате түсінікке әкеледі. Симфониялық элементтер көбінесе басқа субжанрлардың топтарының әндерінде қолданылады.

Симфониялық қара металл

Симфониялық блэк-метал мелодикалық блэк-металға ұқсас элементтерге ие, бірақ симфониялық немесе классикалық музыкада кездесетін клавиатураны немесе аспаптарды пайдаланады. Бұл жанрға симфониялық метал немесе готикалық метал сияқты, музыкада атмосфералық клавиатураны кеңінен қолданатын блэк-метал топтары да кіреді. Бұл жанрдың симфониялық жақтары әдетте топтың негізгі бөлігі болып табылады және сондықтан әннің барлық уақыты бойында қолданылады. Симфониялық блэк-метал жанрының классикалық өкілдері – Dimmu Borgir, Cradle of Filth, Emperor және Carach Angren.

Симфониялық пауэр-металл

Симфониялық пауэр-метал – клавиатураларды немесе классикалық музыкада қолданылатын аспаптарды кеңінен пайдаланатын пауэр-металл топтарын білдіреді. Бұл қосымша элементтер, әдеттегі пауэр-металмен салыстырғанда, музыканың маңызды бөлігі болып табылады, музыкаға жаңа қабат қосып қана қоймай, дыбыстың әртүрлілігін де арттырады. Осы жанрдағы топтар көбінесе таза вокалмен өнер көрсетеді, ал кейбіреулері айқайлау немесе өксік үнін аздаған мөлшерде қосады. Бұл стилдегі алғашқы ән – 1993 жылы жапондық X Japan тобы орындаған "Art of Life" атты 29 минуттық туынды. Стильдің дамуында итальяндық Rhapsody of Fire тобының үлкен рөлі болды. Олардың 1997 жылғы "Legendary Tales" альбомы, алдымен Вивальди мен Паганинидің ықпалымен барокко стилінде, кейін толық оркестр мен хорды қолдана отырып, кино музыкасына жақындады. Luca Turilli's Rhapsody және Turilli / Lione Rhapsody топтарында да симфониялық және опералық музыканың ықпалы байқалады. Rhapsody тобының симфониялық металға қосқан үлесін "Emerald Sword", "Dawn of Victory" және "Lamento Eroico" сияқты қысқа әндер, сондай-ақ "Gargoyles, Angels of Darkness", "The Mystic Prophecy of the Demonknight" және "Erian's Mystical Rhymes" сияқты ұзақ сюиталар жақсы көрсетеді. Сол жылы дебют жасаған фин тобы Nightwish та симфониялық пауэр-метал орындады, олардың стилі "Wishmaster" әнімен (Wishmaster альбомынан) және 2000 жылға дейінгі дискографиясымен жақсы бейнеленген. "Century Child" альбомынан бастап олар пауэр-металдың ықпалын азайта бастады, ал "Ghost Love Score" ("Once" альбомынан), "The Poet and the Pendulum" ("Dark Passion Play" альбомынан) және "The Greatest Show on Earth" ("Endless Forms Most Beautiful" альбомынан) әндері оркестрлік элементтерді кеңінен пайдаланудың жаңа бағытының жарқын мысалдары болды. Неміс тобы Blind Guardian "Nightfall in Middle Earth" альбомында симфониялық элементтерді енгізді, бірақ олардың симфониялық пауэр-метал стилі 2002 жылғы "A Night at the Opera" альбомымен, әсіресе "And Then There Was Silence" әнімен қалыптасты. Олар "Sacred Worlds" және "Wheel of Time" сияқты симфониялық әндерді жазды, олар "At the Edge of Time" альбомында орын алды, сондай-ақ "The Ninth Wave", "At the Edge of Time", "The Throne" және "Grand Parade" әндері соңғы "Beyond the Red Mirror" альбомында жарық көрді. Олар бұрын жарық көрген "The Lord of the Rings" және "Theatre of Pain" әндерінің оркестрлік нұсқаларын жасады, олар жинақ альбомына енді. Blind Guardian "Legacy of the Dark Lands" альбомымен симфониялық музыкаға терең бойлады, бұл әнші Ханси Кюрш пен гитарист Андре Олбрих құрастырған толық оркестрлік альбом болды. Бұл альбом топтың рухын сақтағанмен, "Blind Guardian Twilight Orchestra" деп аталды, себебі Ханси ғана альбомда өнер көрсетті.

Симфониялық готикалық метал

Saviour Machine, 1989 жылы құрылған, симфониялық готика метал жанрына жатқызылады. 1995 жылы «beauty and the beast» вокалын ұсынған толық альбом шығарған алғашқы готика метал топтарының бірі – норвегиялық Theatre of Tragedy болды. 2003 жылы вокалисті Лив Кристиннің кеткенінен кейін ол, болашақ күйеуі Александр Круллмен бірге Leaves' Eyes симфониялық метал тобын құрды. Бұл топ «сұлулық және аң» вокал стилінің алғашқы өкілдерінің бірі. Вокалдың контрастты стилі кейде бір ғана вокалист орындайды, мысалы, Xandria тобынан Амбре Вурвахис, 2023 жылғы «The Wonders Still Awaiting» альбомындағы таза (кейде опералық) вокалын терең, құбылатын дауысымен біріктіріп, үйлестіреді. Within Temptation сияқты басқа топтар да 1996 жылы осы тәсілді дамытты. Келесі жылы «Enter» атты дебюттік альбомы жарық көрді, одан кейін «The Dance» EP шықты. Екі туындыда вокалистер Шарон ден Адель мен Роберт Вестерхольттен «сұлулық және аң» стилі қолданылды. Олардың екінші толық альбомы «Mother Earth» 2000 жылы шықты және дед-метал вокалынан толығымен бас тартты, оның орнына «тек Адельдің керемет вокалдық қабілетіне сүйенді», бір B-сайд трегінен басқа, ол соңғы альбомға енбеді. Олардың үшінші альбомы «The Silent Force» 2004 жылы «толық оркестр мен 80 дауысты хордың сүйемелдеуімен жасалған амбициялық жоба» ретінде жарық көрді. Within Temptationның коммерциялық сәттілігі нәтижесінде, әсіресе Нидерландыда, көптеген әйел вокалисті готика метал топтары пайда болды. Олардың симфониялық дыбысының ең жарқын мысалы «Jillian (I'd give my Heart)» және «Our Solemn Hour» әндерінде естіледі. Симфониялық готика метал жанрындағы тағы бір голланд тобы – After Forever. Олардың 2000 жылы шыққан дебюттік альбомы «Prison of Desire» «батыл, бірақ кемшіліктері бар алғашқы зерттеу болды: ауыр металды прогрессивті рокпен және классикалық музыка оркестрлерімен үйлестіру, содан кейін бәрін тең бөліктерге қорқынышты «cookie monster» вокалымен және толық білікті опера әншісімен толықтыру». Топтың негізін қалаушы, гитарист және вокалист Марк Янсен екінші альбомы «Decipher» шыққаннан кейін бірнеше айдан соң After Forever тобынан кетіп қалды. Янсен кейіннен готика мен симфониялық металдың қоспасын орындайтын тағы бір голланд тобы – Epica-ны құрды. Олардың дебюттік альбомы «The Phantom Agony» 2003 жылы Янсеннің дед-метал үнін «классикалық білім алған сопрано, Симоне Симонстың періштедей әдемі үнімен симфониялық пауэр-металдың бай негізінде» үйлестіретін музыкамен жарық көрді. Epica-ның музыкасы «қоңыр, қорқынышты готика атмосферасының өрнекті және симфониялық музыкамен» үйлесімділігі ретінде сипатталған. Within Temptation және After Forever сияқты, Epica да оркестрді пайдаланды. Олардың 2007 жылғы «The Divine Conspiracy» альбомы өз елінде сәттілікке жетті. Бұл симфониялық және готика металдың араласуы кері бағытта да пайда болды. Финляндиялық Nightwish тобы симфониялық пауэр-метал тобы ретінде басталып, 2004 жылғы «Once» альбомында готика элементтерін енгізді, әсіресе «Nemo» синглінде. Олар келесі альбомы «Dark Passion Play» (2007) «бомбалық, симфониялық және кинематографиялық» метал стилін готикалық атмосферамен араластыруды жалғастырды. Швециялық Therion тобы да 2007 жылы шыққан «Gothic Kabbalah» альбомында симфониялық метал жанрына готика элементтерін енгізді.

Симфониялық дед-металл

Симфониялық дед-метал деп сипатталатын топтарға Ex Deo, Septicflesh, Children of Bodom, MaYaN және Fleshgod Apocalypse жатады. Eternal Tears of Sorrow мелодикалық дед-металға готикалық/симфониялық элементтер қосады. Haggard-тың 2000 жылғы "Awaking the Centuries" альбомы дед-метал стиліндегі симфониялық металл ретінде сипатталған. Make Them Suffer тобы өзінің ертерек материалдарында deathcore-ды симфониялық/классикалық элементтермен үйлестіреді. Winds of Plague, Shadow of Intent, Lorna Shore (әсіресе соңғы материалдарында, атап айтқанда Pain Remains) және Betraying the Martyrs сияқты басқа топтар да deathcore-ды симфониялық металлмен араластырған. Соңғысы deathcore-дың қатыгездігін симфониялық және прогрессивті металдан алынған мелодиялық элементтермен жұмсақ ету арқылы еуропалық сезім беретін театрлық атмосфераға ие етеді.