Кіріспе
Вьетнамдықтар диаспорасы (, Việt kiều немесе kiều bào) – Вьетнамнан тыс жерде тұратын вьетнамдықтарды білдіреді. Әлемде шамамен 5 миллион шетелдегі вьетнамдық бар, олардың ең ірі тобы АҚШ-та тұрады. Шетелдегі вьетнамдықтар Үндістан диаспорасынан, Шетелдік қытайлықтардан, Шетелдік филиппиндіктерден және Ливан диаспорасынан кейін Азиядағы бесінші ірі диаспораны құрайды. «Việt Kiều» терминін Вьетнамдағы адамдар елден тыс жерде тұратын вьетнамдықтарды атау үшін қолданады, бірақ бұл өзін-өзі тану термині емес. Дегенмен, көптеген шетелдегі вьетнамдықтар «Người Việt hải ngoại» («Шетелдегі вьетнамдықтар») немесе «Người Việt tự do» («Бос вьетнамдықтар») терминдерін де қолданады.
Overseas Vietnamese (, Việt kiều or kiều bào) refers to Vietnamese people who live outside Vietnam. There are approximately 5 million overseas Vietnamese, the largest community of whom live in the United States. Overseas Vietnamese make up the fifth largest Asian diaspora, after the Indian diaspora, Overseas Chinese, Overseas Filipinos and the Lebanese diaspora. The term Việt Kiều is used by people in Vietnam to refer to Vietnamese living outside the country and is not a term of self identification. However, many overseas Vietnamese also use the terms Người Việt hải ngoại ('Overseas Vietnamese') or Người Việt tự do ('free Vietnamese').
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тағы вьетнамдық иммигранттар әлемдегі ең ірі иммигрант қауымдастықтарының бірі болып табылады. 1980 жылы 231 000-ға дейін өскен, ал 2012 жылы шамамен 1,3 миллионға жетті. Вьетнамнан жаппай көші-қон 1970 жылдары Вьетнам үкіметінің саясатына жауап ретінде басталды. 1975 жылдың наурыз айының ортасында Солтүстік Вьетнамның әскери шабуылы кезінде көптеген Оңтүстік Вьетнам азаматтары Сайгонға қарай оңтүстікке қарай ығыстырылды. 30 сәуірде АҚШ әскерлері мен дипломаттары Сайгоннан шығып, ел Уақытша революциялық үкіметтің бақылауына көшті. Нәтижесінде Солтүстік Вьетнам армиясы (NVA) Оңтүстік Вьетнамды басып алды, бұл көптеген Оңтүстік Вьетнамдықтарды босқындар болуға және АҚШ-қа көшіп келуге мәжбүр етті. Көбінесе иммигранттар Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін АҚШ-қа қашып келді, 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейін үш ерекше толқынмен келді. Бірінші толқын негізінен Оңтүстік Вьетнамның азаматтары мен әскери қызметшілерінен құралды, олар Оңтүстік Вьетнам үкіметімен де, АҚШ-пен де байланыста болды. Сол жылы президент Джимми Картер АҚШ-қа қабылданған Оңтүстік-Шығыс Азиялық босқындардың санын 7000-нан 14000-ға дейін екі еселендірді. Дегенмен, американдықтардың 62% бұл шараны қолдамайтынын мәлімдеді. Екінші толқынмен АҚШ-қа келген Оңтүстік Вьетнамдықтар өз еріктерімен келген жоқ. Олар НВА-ның қысымымен үйлерінен шығып, АҚШ-та пана сұрады. Осы адамдардың көпшілігі АҚШ-тың Вьетнамдағы жағдайды басқаруына наразылық білдірді және осы сапарға шығу туралы шешім қабылдау кезінде күмәнданды. Осы кезеңде АҚШ-қа көшіп келген вьетнамдықтардың барлығы дерлік иммигранттар емес, босқындар ретінде тіркелді, себебі олар АҚШ-қа күштеп шығарылған; 1982 жылы АҚШ-қа келген вьетнамдық жаңадан келгендердің 99%-ы осы санатқа жатты. 2016 жылы АҚШ халық санағы бюросы вьетнамдық американдықтардың саны 2,067,527 екенін есептеді. Олардың көп бөлігі елдің батыс жартысында, әсіресе Калифорния мен Техас штаттарында тұрады. Бұл қауымдастықтар Калифорния штатының Оранж округінде, Сан-Хоседе, Калифорнияда, Хьюстон, Техаста және Сиэтл, Вашингтонда ерекше дамыған. Солтүстік Вьетнамның билікті басып алуынан қашып келгендер Вьетнамның коммунистік үкіметіне көбінесе жаулық сезіммен қарады. АҚШ-та вьетнамдық иммигранттар білім беру саласында жоғары жетістіктерге қол жеткізді. 2015 жылы вьетнамдық американдықтардың 30%-ы бакалавр дәрежесіне немесе одан жоғары ие болды (жалпы халықтың 19%-ымен салыстырғанда). Нақтырақ айтқанда, вьетнамдық американдықтардың 21%-ы бакалавр дәрежесін (АҚШ-та туған вьетнамдықтар үшін 37%, шетелде туған вьетнамдықтар үшін 18%) және 8,9%-ы аспирантура дәрежесін (АҚШ-та туған вьетнамдықтар үшін 14%, шетелде туған вьетнамдықтар үшін 7%) алған, ал жалпы американдықтардың арасында аспирантура дәрежесін алғандардың үлесі 11% болды.
Қытай
Қытайдағы вьетнамдықтар 16 ғасырдан бастап Оңтүстік-Шығыс Қытайға келген Джин этносы ретінде танылады. Олар негізінен Гуанси провинциясында қоныстанған және вьетнам тілі мен кантон тілінің жергілікті диалектілерін қолданады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Қытайда 79 000 вьетнамдық азамат тұрды. Олар Қытайдағы ең ірі шетелдік топтардың екіншісі болды, ал бірмалық азаматтар ең көп санды құрады.
Франция
Францияда тұратын вьетнамдықтардың саны 2014 жылы шамамен 350 мыңға жетеді деп есептеледі. Франция Вьетнамның 1850 жылдардың соңында Франция тарапынан жаулануы нәтижесінде вьетнамдықтардың қоныстанған алғашқы батыс елі болды. Отарлық кезеңде Францияда көптеген вьетнамдық студенттер, сондай-ақ білікті және жұмысшы мамандықтарындағы қызметкерлер тұрақты түрде қоныстанды. 1980 жылдарға дейін Франция Азиядан тыс жердегі ең ірі вьетнамдық диаспорасы болып қала берді, одан кейін Вьетнам соғысынан қашқан көптеген босқындар АҚШ-қа қоныс аударды. 1954 жылы Женева келісімдері арқылы Вьетнам тәуелсіздік алғаннан кейін, отарлық үкіметке адал болған және француз отаршылдарына үйленген вьетнамдықтар Францияға көшіп кетті. Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнамнан студенттер мен саудамен айналысатын көптеген адамдар Францияға келіп жатты. Дегенмен, вьетнамдықтардың ең көп саны 1975 жылы Сайгонның құлауы мен Вьетнам соғысының аяқталуынан кейін босқындар ретінде Францияға келді. Францияға қоныстанған вьетнамдық босқындардың білім деңгейі мен әл-ауқаты Солтүстік Америкада, Австралияда және Еуропаның басқа елдерінде қоныстанған босқындарға қарағанда жоғары болды, бұл француз мәдениетімен мәдени жақындықтарының және көптеген бай вьетнамдық отбасылардың Францияда бұрыннан қоныстанғандығының нәтижесі болды. Француздық БАҚ және саясаткерлер вьетнамдық қауымдастықтың француз қоғамына жақсы бейімделгендігіне, сондай-ақ жоғары экономикалық және академиялық жетістіктерге ие екендігіне байланысты "үлгілі азшылық" деп қарастырады. Сонымен қатар, Франциядағы вьетнамдықтардың білім деңгейі мен табысы жоғары, бұл отарлық дәуірден бастау алатын мұра, онда бай отбасылар мен француз отарлық үкіметімен байланысы бар адамдар балаларын Францияға оқуға жіберген. Франциядағы вьетнамдық қауымдастық коммунистік Ханой үкіметін қолдайтындар мен оған қарсы шығатындарға бөлінеді. Коммунистік лагерь екеуінің ішінде толыққандырақ қалыптасқан және 1970 жылдарға дейін студенттерден, жұмысшылардан және 1975 жылға дейін келген иммигранттар мен олардың ұрпақтарынан тұратын үлкен топ болды. Ал антикоммунистік лагерь студенттерден, босқындардан және орта таптан шыққан иммигранттардан тұрады, олар 1954 жылдан кейін келе бастады, бірақ көпшілігі 1975 жылдан кейін Оңтүстік Вьетнамнан қашып келді. Бұл бөлініс 1950 жылдардан бері сақталып келеді, сол кезде Франциядағы кейбір вьетнамдық студенттер мен жұмысшылар коммунистік Вьетминдің саясатын қолдап, мақтаса, ал француз отарлық үкіметіне немесе коммунистік емес үкіметтерге адал болған және Францияға көшіп келген вьетнамдықтар көбінесе антикоммунистік көзқарас білдірді. Босқындар ретінде келген австралиялық вьетнамдықтардың бірінші буынының табысы мен әлеуметтік жағдайы әртүрлі болды. Вьетнам соғысы кезеңіндегі көптеген австралиялық вьетнамдықтар ақ жағалы мамандықтарда жұмыс істейді, ал қалғандары көбінесе жұмысшы мамандықтарында еңбек етеді. Австралияда туған вьетнамдықтардың білім деңгейі мен табысы жоғары. 2001 жылы вьетнамдық босқындардың еңбекке қатысу деңгейі 61% құрады, бұл Австралияда туған тұрғындардың деңгейімен (63%) салыстырылады. Этникалық вьетнамдықтардың шамамен үштен екі бөлігі Жаңа Оңтүстік Уэльсте (40,7%) және Виктория штатында (36,8%) тұрады. Нгуен тегі Австралиядағы ең көп таралған тегтердің жетіншісі (Мельбурн телефондық анықтамалығында Смиттен кейін екінші орында).
Жаңа Зеландия
2018 жылғы санақ бойынша 10,086 жаңазеландиялық өзін вьетнамдық этностық топқа жатқызады. Олардың көптегені діни қудалаудан немесе соғыстан қашып Жаңа Зеландияға келген.
Канада
2016 жылғы санақ бойынша Канадада 240 615 адам өзін этникалық вьетнамдықтар деп жариялайды. Канададағы вьетнамдықтардың көп бөлігі Онтарио және Квебек провинцияларында тұрады, соның ішінде 1975 жылға дейін Квебекте тұрғандар да бар. 1980 жылдан бері Ванкувер жаңадан келген вьетнамдық иммигранттар үшін маңызды орынға айналды, олардың арасында қытай тегіндес вьетнамдықтар да бар, ал қаладағы қытай халқының саны көп.
Германия
Вьетнамдықтар Германиядағы ең ірі азиялық этникалық топ болып табылады. 2023 жылғы мәліметтерге сәйкес, Германияда 215 000-ға жуық вьетнамдық текті адам бар. Батыс Германияға көптеген вьетнамдықтар 1970-ші немесе 1980-ші жылдары Вьетнам соғысынан босқындар ретінде келді. Шығыс Германиядағы салыстырмалы түрде ірі вьетнамдық қауымның тамыры Шығыс Германия және Солтүстік Вьетнам үкіметтері арасындағы өзара көмек келісімдеріне байланысты. Осы келісімдер бойынша Вьетнамнан шақырылған жұмысшылар Шығыс Германияға жеткізілді, олар көп ұзамай ең ірі иммигрант тобына айналып, техникалық білім алды. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін көптеген адам Германияда қалды, бірақ олар көбінесе кемсітуге ұшырады, әсіресе қайта бірігудің алғашқы жылдарында. Франциядағыдай, вьетнамдық қауым бұрынғы Батыстағы (бұрынғы Батыс Берлинді қоса) антикоммунистер мен бұрынғы Шығыстағы коммунистерге бөлінген, бірақ бұл айырмашылық Франциядағыдай кеңінен таралмай, бұрынғы шекаралар бойымен жүреді.
Чехия
2009 жылғы санақ бойынша Чехиядағы вьетнамдықтардың саны 61 012-ге бағаланды, бірақ жақындағы деректер бұл санды 80 000-ға дейін жетеді деп көрсетеді. Чехиядағы вьетнамдық иммигранттардың көп бөлігі Прагада тұрады, онда Сапа деп аталатын қауымдастық бар. Батыс Еуропа мен Солтүстік Америкадағы вьетнамдық иммигранттардан өзгеше, бұл иммигранттар көбінесе Орталық және Шығыс Еуропада коммунизм құлағаннан кейін елде қалуға шешім қабылдаған, шетелде оқыған немесе жұмыс істеген коммунистік партия мүшелері болды. Вьетнамдық Нгуен тегі Чехиядағы шетелдік тегтердің арасында ең көп кездесетіні ретінде тіркелген, сонымен қатар елдегі жалпы тегтердің тоғызыншы орынында тұр.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда тұратын вьетнамдықтардың саны шамамен 55 000 адамды құрайды, бұл Ұлыбританияның Еуропадағы ең ірі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия диаспораларына ие болу бейімділігіне қайшы келеді. 1980 жылдары премьер-министр Маргарет Тэтчер босқындардың квотасын қабылдауға келісті, нәтижесінде 12 000 адам кемемен Ұлыбританияға келді. Ұлыбританиядағы ең бекінген вьетнамдық қауымдастықтар Хакниде және Лондонның басқа аудандарында орналасқан. Бірмингем, Манчестер және Ұлыбританияның басқа да ірі қалаларында да қауымдастықтар бар. Ресми түрде мойындалған 4,5 миллион вьетнамдықтан өзге, Ұлыбританияда заңсыз көшіп келген вьетнамдық иммигранттардың нақты саны белгісіз, олар заманауи құлдыққа ұқсас жаһандық қылмыстық әрекеттерге қатысты. Көптеген вьетнамдықтар ресми құжаттарының болмауы және мемлекеттік қолдаудан айырылуы салдарынан, өкінішке орай, қылмыстық қызметке қатысуы мүмкін, мысалы, білмей тұрып марихуана өсіретін фермаларда жұмыс істеу. Эссекс жүк көлігіндегі қайғылы оқиға Вьетнамның кедей аймақтарынан әлемнің басқа бөліктеріне заңсыз тасымалданатын вьетнамдық иммигранттар мәселесін көрсетті.
Польша
Польшада шамамен 50 мың вьетнамдық тұрады, көбінесе ірі қалаларда. Олар түрлі газеттер шығарады, олардың арасында коммунистік және антикоммунистік бағыттағылары да бар. Алғашқы иммигранттар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша университеттерінде оқыған вьетнамдық студенттер болды. Вьетнам соғысы кезінде, коммунистік Вьетнам мен Польша үкіметтері арасындағы келісімдер вьетнамдық қонақ жұмысшыларына Польшада өндірістік оқылуға мүмкіндік бергендіктен, олардың саны аздап артты. 1989 жылдан кейін де көптеген вьетнамдық иммигранттар келді.
Бельгия
2012 жылы Бельгияда шамамен 14 000 вьетнамдық этникалық тобының өкілдері тұрады. Франциядағы вьетнамдық қауымдастығы сияқты, бельгиялық вьетнамдық қауымдастығының тамырлары Вьетнам соғысы аяқталуына дейін жетеді. 1960 жылдардың ортасынан бастап Бельгия, Оңтүстік Вьетнамнан келген, шетелде жоғары білім алуға және мансапты дамытуға тырысқан адамдар үшін Францияға қарағанда танымал балама бағытқа айналды. Саигон құлағаннан кейін вьетнамдықтардың көп саны босқындар ретінде Бельгияға келді. 1989 жылы Берлин қабырғасы құлағаннан кейін, бұрынғы Кеңес блогы елдерінде жұмыс істеген, Вьетнамның коммунистік үкіметі қолдауымен келген бірқатар вьетнамдық жұмысшылар да Бельгияда пана сұрады. Вьетнамдық бельгиялықтардың көп бөлігі Бельгияның астанасы Брюссель және оның төңірегінде, сондай-ақ француз тілді оңтүстік Валония аймағында, әсіресе Льеж қаласының маңында қоныстанған. Франциядағыдай, Бельгияға келген Оңтүстік Вьетнам босқындарының көпшілігі жоғары әлеуметтік жағдайына ие болды және Солтүстік Америкаға, Австралияға және Еуропаның басқа аймақтарына көшіп кеткен әріптестеріне қарағанда, қабылдаушы елдің қоғамына оңайрақ еністі. Бельгиялық вьетнамдық қауымдастығы Франциядағы әріптес қауымдастығымен тығыз байланыста, екі қауымдастық та өздерінің қабылдаушы елдерінде басқа елдердегі вьетнамдықтарға қарағанда жоғары әлеуметтік-экономикалық жетістіктерге қол жеткізді. Дегенмен, неофициалды есептер бойынша, олардың саны 100 000-нан 150 000-ға дейін жетеді.
Норвегия
2014 жылы Норвегияда шамамен 21 700 вьетнамдық этникалық топ өкілі тұрады, ал ел 1975 жылы Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін келген босқындардан бастап вьетнамдық қауымдастықты қабылдап келеді. Вьетнамдықтар Норвегиядағы Батыс емес иммигранттардың арасында ең жақсы интеграцияланған топтардың бірі деп есептеледі, иммигранттар арасында Норвегия азаматтығын алғандардың үлесі жоғары, ал білім саласындағы жетістіктер этникалық норвегиялықтармен тең деңгейде.
Нидерланды
2010 жылғы бағалау бойынша, Нидерландыда шамамен 19 000 вьетнамдық этникалық топ өкілі тұрады. Олардың көп бөлігі 1978 жылы алғаш келген Оңтүстік Вьетнамнан келген босқындар. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін Шығыс Еуропадан келген Солтүстік Вьетнам жұмысшыларының саны одан да аз болды.
Болгария
Болгарияда 2015 жылғы бағалау бойынша шамамен 2600 этникалық вьетнамдық тұрады. 1980 жылғы халықаралық келісімдерге сәйкес, Болгария және Варшава шартының басқа мүшелері коммунистік үкіметтің қолдауымен елге келген вьетнамдық қонақ жұмысшыларды салыстырмалы түрде арзан жұмыс күші ретінде қабылдады. Бір кезде 1980 мен 1991 жылдар аралығында 35 000-нан астам вьетнамдық Болгарияда жұмыс істеді, ал көптеген вьетнамдық студенттер жоғары білімін түрлі болгар университеттерінде аяқтады.
Оңтүстік Корея
2011 жылы Оңтүстік Кореяда 110 000-нан астам вьетнамдық этникалық топ өкілдері болды, бұл оларды елдегі екінші ірі азшылық тобы етті. Оңтүстік Кореядағы вьетнамдықтардың көп бөлігі көшіп жұмыс істеушілер және неке агенттіктері арқылы оңтүстік кореялықтарға үйленген әйелдерден тұрады. 13 ғасырда Вьетнамның Ли әулеті құлағаннан кейін бірнеше мың вьетнамдық Кореяға қашып келді, оларды Горё королі Годжонг құрметпен қарсы алды.
Малайзия
1975 жылы Вьетнам соғысының аяқталуымен Сайгонның құлауына байланысты көптеген вьетнамдық босқындар қайықтармен Малайзияға қашып кетті. Алғашқы босқындар қайығы 1975 жылдың мамыр айында 47 адаммен Малайзияға келді. Кейіннен, 1978 жылдың тамызында Біріккен Ұлттар Ұйымының көмегімен Плауа Бидонда босқындар лагері құрылды және ол басқа елдерде тұруға тырысқан вьетнамдықтарды тіркеу және қабылдау орталығына айналды. Малайзияда қоныстанған вьетнамдық босқындардың саны өте аз болса да, Малайзиядағы вьетнамдықтардың көп бөлігі Вьетнам мен Малайзия арасындағы экономикалық ынтымақтастық күшейген 1990-шы жылдары келген білікті және жартылай білікті жұмысшылардан тұрады.
Тайвань
Вьетнамдықтар Тайваньдағы ірі шетелдік этникалық топтардың бірін құрайды, ондағы тұрғындардың саны шамамен 200 000 адамды құрайды, оның ішінде студенттер мен мигрант жұмысшылар бар. Вьетнамдықтар Тайваньға көбінесе өндіріс саласындағы жұмысшылар немесе үй шаруасындағы көмекшілер ретінде келді. Сондай-ақ, Вьетнамдағы халықаралық танысу қызметтері арқылы тайвандық еркектерге үйленген көптеген вьетнамдық әйелдер бар, бұл қызметтер елде заңсыз болып табылады.
Жапония
2014 жылдың соңында Жапонияда 135 000-нан астам вьетнамдық тұрды. 2019 жылы Жапонияда шамамен 371 755 вьетнамдық өмір сүрді, бұл оларды елдегі үшінші ең ірі шетелдік қауымға айналдырды. Олардың кем дегенде 190 000-ы «білікті оқушылар» және осы көрсеткіш күрт өсуде. Вьетнамдықтар 20 ғасырдың басында студенттер ретінде алғаш рет Жапонияға келді. Алайда, қауымның көп бөлігі 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында қабылданған босқындардан, сондай-ақ 1994 жылдан бастап келе бастаған көшіп-қонған жұмысшылардың шағын бөлігінен құралған.
Лаос
Вьетнам мен Лаос көрші елдер болғандықтан, екі елдің аумақтары арасында халықтың көші-қонының ұзақ тарихы бар. Лаос 20-ғасырдың бірінші жартысында француз протектораты болған кезде, француз отарлық басқаруы көптеген вьетнамдықтарды Лаосқа мемлекеттік қызметкерлер ретінде жұмыс істеу үшін шақырды. Бұл саясат лаос азаматтарының күшті қарсылығына ұшырады, олар 1930 жылдары жергілікті билікті лаос мемлекеттік қызметкерлерімен алмастыруға сәтсіз тырысты.
Гонконг
Вьетнамдықтардың Гонконгқа көшіп келуі 1975 жылы Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін басталды, сол кезде қайықтармен Вьетнамнан барлық жаққа қашқан адамдар теңізге шықты. Гонконгқа жеткендер үшінші елге қайта орналастырылғанға дейін босқындар лагерьлеріне орналастырылды. Гонконг үкіметінің кешенді іс-қимыл жоспары бойынша, жаңадан келген вьетнамдықтар саяси босқындар немесе экономикалық мигранттар деп жіктелді. Экономикалық мигранттар деп танылғандарға шетелге қоныс аудару мүмкіндігі берілмеді.
Сингапур
Сингапурда шамамен 15 000 вьетнамдық тұрады, олардың көп бөлігі мейрамханалар мен хаукер орталықтарындағы қызметкерлер және шетелдік студенттер. 1970-ші жылдары Сингапурға келген вьетнамдық босқындар мен иммигранттардың алғашқы толқынында Вьетнам соғысынан кейін елден қашып келген «қайық адамдары» басым болды. Олар бастапқыда босқындар лагеріне айналған бұрынғы әскери казармаларда орналастырылды. 1976 жылдан 1990 жылдардың басына дейін Сингапур 32 457 вьетнамдық босқынды қабылдады, ал 1970 жылдары шамамен 5000 адам елде қоныс тепті.
Израиль
Израильдегі вьетнамдықтардың саны 150-200-ге жуық деп есептеледі. Олардың көпшілігі 1976 және 1979 жылдар аралығында келді, ол кезде премьер-министр Менахем Бегин шамамен 360 вьетнамдық босқынына саяси пана берген болатын. Көптеген адамдар кейін Израильден Еуропаға немесе Солтүстік Америкаға, кеңейтілген отбасыларымен қайта қосылу үшін кетіп қалды. Екінші буынның көптеген өкілдері израильдік мәдениетіне сіңісіп, израильдіктерге үйленді, иврит тілінде сөйлейді және Израиль қорғаныс күштерінде қызмет етеді. Аз бөлігі аралас некелерден бас тартып, үйде вьетнам тілінде сөйлеу арқылы мәдениетін сақтап қалуды жөн көреді. Бүгінде қауымның көп бөлігі Израильдің орталығындағы Гуш-Дан аймағында тұрады, сонымен қатар бірнеше ондаған вьетнамдық израильдіктер немесе вьетнамдық текті израильдіктер Хайфа, Иерусалим және Офаким қалаларында да тұрады.
Вьетнаммен қарым-қатынастар
Шетелдегі вьетнамдықтар мен қазіргі вьетнамдық үкімет арасындағы қарым-қатынас, жақсы тілектестіктен бастап ашық жеккөруге дейін екідік полюсте орналасқан. Оңтүстік Вьетнамның құлауынан кейін қашқан, Солтүстік Америкада, Батыс Еуропада және Австралияда тұратын көптеген шетелдегі вьетнамдықтар Вьетнамның қазіргі үкіметіне қарсы. Дегенмен, Еуропада (атап айтқанда, Орталық және Шығыс Еуропада), Таяу Шығыс, Африка және Азияда тұратын шетелдегі вьетнамдықтардың саны аз, олардың көпшілігі бұрынғы коммунистік елдерде оқуға жіберілген. Олар үкіметпен оңтайлы немесе бейтарап, тіпті достық қарым-қатынас ұстап жүреді. 1975 жылғы Оңтүстік Вьетнамнан басталган көші-қонға дейін Францияда қалғандар, көбінесе өз сезімдерін екі полюстің арасында екендігін айтады. Оңтүстік Вьетнамның бұрынғы премьер-министрі Нгуен Као Кьи 2004 жылы Вьетнамға оралды және оның сапары туралы жағымды пікір білдірді. Алайда, Кьидің келісіміне көптеген шетелдегі вьетнамдықтар наразылық білдірді, оны қазіргі коммунистік режиммен келісіп, жұмыс істегендігі үшін сатқын және коммунистік қызметтес деп айыптады. Композитор Фам Дуй 1975 жылдан бері Калифорния штатының Мидуэй-Сити қаласында тұрғаннан кейін, өмірінің соңына дейін Хо Ши Мин қаласына (шетелдегі вьетнамдықтар мен Вьетнамда тұратындар оны Сайгон деп те атайды) оралды. Вьетнам үкіметінің мәліметінше, 1987 жылы бар болғаны 8 мың шетелдегі вьетнамдық сапармен Вьетнамға келсе, 2004 жылы бұл көрсеткіш 430 мыңға жеткен. Үкімет шетелдегі вьетнамдықтардың Вьетнамда бизнес жүргізуіне мүмкіндік беру үшін заңдар қабылдады, соның ішінде оларға жерді меншікке алуға рұқсат беретін заңдар да бар. 1998 жылы Вьетнамда шетелдегі вьетнамдыққа тіркелген алғашқы компания – Highlands Coffee, сәтті дамып келе жатқан арнайы кофе дүкендерінің желісі болды. 2007 жылдың маусым айында Вьетнам президенті Нгуен Минь Трит АҚШ-қа сапар жасады, және оның бағдарламасындағы бір аялдамасы – Кіші Сайгонның орналасқан жері, Оранж округі, Вьетнамнан тыс ең ірі вьетнамдық қауымдастығы. Оның сапары туралы толық мәліметтер бұрын жарияланбады, себебі үлкен қарсылық күтілуде еді. Алайда, барлық күш-жігерге қарамастан, ірі антикоммунистік наразылықтар өтті. Оның сапары барысында Вашингтон және Оранж округінде бірнеше мың адам наразылық білдірді.