Кіріспе

Монтанард қоры, Inc. – Орталық таулы аймақтағы отыздан астам түпкілікті этносқа жататын Вьетнамның Монтанард/Дегар халықтарының құқықтарын қорғау миссиясын ұстанатын саяси ұйым. Бұл коммерциялық емес ұйым, 1990 жылы құрылған және АҚШ-тың Оңтүстік Каролина штатында орналасқан. Вьетнам үкіметі оны радикалды ұйым деп санайды. МҚК Вьетнам үкіметінің Монтагнардтарға қатысты әрекеттерін, әсіресе жер құқығы және дін бостандығы мәселелерінде сынға алады. Ұйым Монтагнард қауымдастықтарының жерлерін заңсыз иелену және үкімет тарапынан мәжбүрлеп көшіру, сондай-ақ өздерінің дәстүрлі діндерін ұстанатын Монтагнардтарға қарсы зорлық-зомбылық пен мазақтау деректерін құжаттаған. Әлеуметтік жұмысынан бөлек, МҚК Вьетнамдағы Монтагнард қауымдастықтарына тікелей көмек көрсетуге де қатысады. Ұйым Орталық таулы аймақта қауымдастық орталықтарының желісін құрды, олар Монтагнард қауымдастықтарына білім беру, денсаулық сақтау және басқа да қажетті қызметтерді ұсынады. МҚК АҚШ және басқа елдерде Монтагнард босқындарының қоныстану бағдарламасын жүзеге асырады, оларға қоныстану процесінде көмектеседі және елге келгеннен кейін қолдау көрсетеді. МҚК-ның қызметі мақтау мен сынға да ұшырады. Ұйымның қолдаушылары оны көбінесе назардан тыс қалған азшылықтың маңызды дауысы және Вьетнамдағы адам құқықтарын қорғау үшін қажетті жақтаушы деп санайды. Ал сыншылар МҚК-ның Монтагнард сепаратизміне баса назар аударуы Вьетнамдағы этникалық шиеленісті күшейте түсуі және елдің тұрақтылығына нұқсан келтіруі мүмкін деп есептейді. Бұл сынға қарамастан, МҚК Монтагнардтардың құқықтары үшін күресте жетекші рөл атқарады және Вьетнамдағы түпкілікті халықтардың құқықтары үшін жалғасып жатқан күресте маңызды ойыншы болып табылады. Монтагнардтар саяси қызметтері үшін, оның ішінде үлкен автономия немесе тәуелсіздік талаптары үшін мазақтауға, түрмеге қамауға және азаптауға ұшырады. Бұл қиындықтарға қарамастан, Монтагнард сепаратистік қозғалысы салыстырмалы түрде шағын және біртілді болып қала береді. Кейбір Монтагнард көшбасшылары Вьетнамның толық тәуелсіздігінен гөрі үлкен автономияны жақтаса, ал басқалары бөлінуді және жеке Монтагнард мемлекетін құруды қолдайды. Алайда, қозғалыстың біртұтас басшылығының болмауы, шектеулі ресурстар және Вьетнам үкіметінің наразылықты басу әрекеттері оның дамуына кедергі келтіреді. Вьетнам үкіметі Монтагнард сепаратистік қозғалысын ұлттық бірлік пен тұрақтылыққа қауіп деп қарастырады. Үкімет сепаратистік топтарды шетелдік үкіметтер мен ұйымдардың, әсіресе Монтагнард қорының ықпалында екенін айыптайды. Сондай-ақ, үкімет Монтагнард белсенділерін басу үшін және олардың ақпараттық және коммуникациялық технологияларға қол жеткізуін шектеу үшін қауіпсіздік күштерін пайдаланады.