Жұқа қабаттар мен кеңістіктерді толтыруға арналған материалдар
Shim (spacer)
Жылтырақ – бөлшектер арасындағы кеңістікті толтыру үшін қолданылатын жұқа материал. Реттеу, деңгейлеу, тіреу үшін пайдалы. Әртүрлі материалдардан жасалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кішкентай саңылауларды немесе кеңістіктерді толтыруға арналған жұқа материал.
Thin piece of material used to fill small gaps or spaces
Шим – бұл заттар арасындағы кішкентай саңылауларды немесе кеңістіктерді толтыру үшін қолданылатын жұқа, көбінесе конус тәрізді немесе үшкірленген материал. Шимдер әдетте қолдау көрсету, дұрыс орналасуын реттеу немесе тегіс бет жасау үшін қолданылады. Сонымен қатар, шимдер тозуға бейім бөлшектер арасындағы кеңістіктерді толтыру үшін аралық ретінде де пайдаланылуы мүмкін.
A shim is a thin and often tapered or wedged piece of material, used to fill small gaps or spaces between objects. Shims are typically used in order to support, adjust for better fit, or provide a level surface. Shims may also be used as spacers to fill gaps between parts subject to wear.
Материалдар
Көптеген материалдар шым қағазын (немесе жиі "шым" деп те жазады) немесе контекстке қарай негізгі материалды жасауға жарамды: ағаш, тас, пластик, металл, тіпті қағаз (мысалы, үстелдің бетін тегістеу үшін үстел аяғының астына салынатын қағаз). Жоғары сапалы шым қағазын дүкендерден сатып алуға болады, мысалы, ламинатталған шымдар түрінде, бірақ шымдар көбінесе қолда бар материалдан бірден жасалады. Ламинатталған шым қағазы – қабатталған фольгадан тұрады, одан қалыңдығын реттеу үшін қабат-қабат алып тастауға болады.
Many materials make suitable shim stock (also often styled shimstock), or base material, depending on the context: wood, stone, plastic, metal, or even paper (e. g., when used under a table leg to level the table surface). High quality shim stock can be bought commercially, for example as laminated shims, but shims are often created ad hoc from whatever material is immediately available. Laminated shim stock is stacked foil that can be peeled off one layer at a time to adjust the thickness of the shim.
Қолданбалар
Автомобильдерде екі бөліктің арасындағы бос орынды реттеу үшін көбінесе шымдар қолданылады. Мысалы, клапан аралықтарын реттеу үшін шымдар клапанды көтергіштердің астына немесе ішіне салынады. Бос орын шымның қалыңдығын өзгерту арқылы реттеледі. Монтаждау және дәнекерлеу жинақтарында, өнімнің суретінде көрсетілген толеранттар шегінде соңғы өнім бөліктерін жасау үшін екі бөліктің арасында дәл металл шымдар қолданылады. Машиналарды орнату кезінде (соққылар, моторлар және т.б.) жабдықтың әрбір тірегінің астына шымдар салу ұсынылады. Бұл машина бөліктерін ауыстыру қажет болғанда, моторды сәл көтеру немесе төмендету сияқты түзетулерге мүмкіндік береді. Ағаш өңдеуде үлкен ағаштар арасындағы кеңістікті тегістеу үшін кішкентай ағаш бөліктері қолданылуы мүмкін. Құрылыста үлкен кірпіштер мен плиткалар арасындағы кеңістікті толтыру немесе тегістеу үшін кішкентай тастар қолданылуы мүмкін. Аспап жасауда, ішекті аспаптардың (мысалы, гитара, мандолина, укулеле немесе банджо) құрылғысының астына әртүрлі материалдан (көбінесе болат немесе ағаштан) жасалған жұқа жолақтар салынып, олардың биіктігі реттеледі. Бұрандалы мойынды гитараларда мойын бұрышын шымдар арқылы реттеуге болады. Кейбір модельдерде зауытта соңғы реттеу кезінде шлифовка қағазының жолағын салу әдеттегідей болған. Гитаристтер визиткалардан, кредит карталарынан немесе медиаторлардан қиылған жолақтарды шым ретінде пайдаланған, ал аспап дүкендері осы мақсатқа арналған арнайы қатты ағаштан жасалған дәлдік клиндерді сата бастады. Басылған схемалық платаларда, жылуды тарату құрылғысын орнатқанда орталық процессорды қорғау үшін арнайы CPU шымдары қолданылады. Ядролық магниттік резонанс спектроскопиясында "ЯМР магнитін реттеу" процедурасы – спектрдегі әртүрлі резонанстардың таза Лоренц пішіндерін алу үшін үлгі көлемінде біртекті магнит өрісін жасау болып табылады. Бұл жеке шымдарды қолмен реттеу немесе автоматты реттеу процедурасы арқылы жүзеге асырылады.
In automobiles, shims are commonly used to adjust the clearance or space between two parts. For example, shims are inserted into or under bucket tappets to control valve clearances. Clearance is adjusted by changing the thickness of the shim. In assembly and weld fixtures precision metal shims are used between two parts so that the final production parts are created within the product drawing's specified tolerances. On machinery installations (pumps, motors, etc.) the recommended practice requires shims under every equipment support foot. This guarantees a flexibility for adjustments, like a slight raising or lowering of a motor, when parts of the machinery need to be replaced. In carpentry, small pieces of wood may be used to align gaps between larger timbers. In masonry, small stones may be used to align or fill gaps between larger bricks or slabs. In luthiery, a thin strip of various materials (most often steel or wood) can be used beneath the nut or the saddle of a stringed instrument (such as a guitar, mandolin, ukulele or banjo) to raise the height of either. On guitars with a bolt on or screwed on neck, the angle of the neck can be adjusted by shimming. On some models a strip of sanding paper was routinely inserted during final adjustment at the factory. Guitarists have often used strips cut from business cards, credit cards or picks as shim material, while luthiery supply stores have started to sell specialized hardwood precision wedges for that purpose. On printed circuit boards, special CPU shims are used to protect the central processing unit when installing a heat sink. In nuclear magnetic resonance spectroscopy, "shimming an NMR magnet" is a procedure to generate homogeneous magnetic field along the sample volume to obtain pure Lorentzian line shapes of various resonances in the spectrum. This is accomplished by manual shimming of individual shims, or automatic shimming procedure.