Кіріспе

Неміс математигі (1906–1995)

Генрих Хиш (25 маусым 1906 – 26 шілде 1995) – неміс математигі. Ол Киль қаласында дүниеге келіп, Ганноверде қайтыс болды. Геттингенде топтар теориясы бойынша жұмыс істеді. 1933 жылы Хиш университет қызметкерлерінің нацистік тазартуына куә болды. Университет оқытушыларының нацистік ұйымына мүше болуға ниеті болмағандықтан, 1935 жылы университеттегі лауазымынан кетіп, 1948 жылға дейін Кильдегі ата-анасының үйінде жеке жұмыс істеді. Осы кезеңде ол мозаикалық жабындарды зерттеумен айналысты. 1955 жылы Хиш Ганновердегі Лейбниц университетінде оқытуды бастады және графтар теориясы бойынша жұмыс істеді. Осы кезеңде Хиш сол кезде дәлелденбеген төрт түс теоремасын компьютерлік көмекпен дәлелдеу әдістерін әзірлеуде пионерлік жұмыс жасады. Атап айтқанда, ол «шығару» (discharging) ұғымын алғаш зерттеді, ол Кеннет Аппель мен Вольфганг Хакеннің компьютерлік дәлелдеуінің маңызды бөлігі болды. 1967 және 1971 жылдар аралығында Хиш АҚШ-қа бірнеше рет сапар шекті, онда үлкен және жылдам компьютерлер болды, Хакенмен Иллинойс университетінде Урбана-Шампейнде және Карл Дурре мен Йошио Шимамотомен Брукхейвен ұлттық зертханасында жұмыс істеді. Оның жобасының шешуші кезеңінде Германияның ұлттық ғылыми-зерттеу қоры DFG қаржылық қолдауды тоқтатты. 1977 жылы Аппель мен Хакеннің табысынан кейін, Хиш зейнетке шыққаннан кейін де олардың дәлелдемесін жетілдіру және қысқарту жұмыстарын жалғастырды.

Генрих Хиш шығармашылығына арналған әдебиеттер

Бигальке, Ханс Гюнтер. Генрих Хиш, кристал геометриясы, паркеттеулер, Vierfarbenforschung, Базель 1988.