Кіріспе

1961 жылы американдық ағылшын тілінің деректер жинағы

Браун университетінің қазіргі заманғы американдық ағылшын тілінің стандартты корпусы, көбінесе жай ғана Браун корпусы деп аталады, американдық ағылшын тілінің мәтін үлгілерінің электрондық жинағы және әртүрлі жанрларды қамтитын алғашқы маңызды құрылымдалған корпус. Бұл корпус күнделікті тілде қолданылатын сөздердің категорияларының жиілігі мен таралуын ғылыми тұрғыдан зерттеуге жаңа стандарт қойды. Генри Кучера және В. Нельсон Френсис Браун университетінде (Род-Айленд штаты) жинаған бұл жалпы тілдік корпусқа ағылшын тілінің 500 үлгісі кіреді, олардың жалпы көлемі шамамен бір миллион сөзді құрайды және 1961 жылы АҚШ-та жарық көрген еңбектерден құрастырылған.

Тарих

1967 жылы Кучера мен Фрэнсис «Қазіргі американдық ағылшын тілінің есептеулік талдауы» атты классикалық еңбегін жариялады, ол қазіргі кезде жай ғана Браун корпусы деп аталатын негізгі статистикалық мәліметтерді ұсынды. Браун корпусы – бұл әртүрлі көздерден алынған шамамен бір миллион сөзден тұратын, қазіргі американдық ағылшын тілінің мұқият жинақталған жиынтығы. Кучера мен Фрэнсис оны түрлі есептеулік талдауларға салып, лингвистика, психология, статистика және социология элементтерін біріктіретін бай және алуан түрлі еңбектер жинағын жасады. Ол есептеу лингвистикасында кеңінен қолданылып келеді және көп жылдар бойы саладағы ең көп сілтеме жасалған ресурстардың бірі болды. Бірінші лексикостатистикалық талдау жарияланғаннан кейін көп ұзамай Бостондық баспагер Хоутон Миффлин Кучераға жаңа American Heritage сөздігі үшін миллион сөзді, үш жолды цитаталық базаны ұсынуды сұрады. Бұл жаңа сөздік 1969 жылы алғаш рет жарық көрді және сөздердің жиілігі мен басқа да ақпараттар үшін корпус лингвистикасын қолдану арқылы құрастырылған алғашқы сөздік болды. Бастапқы Браун корпусында тек сөздер және олардың орналасқан жерін анықтайтын белгілер болды. Келесі бірнеше жыл ішінде сөздердің сөз түрлеріне қатысты белгілер қосылды. Грин мен Рубиннің сөз түрлерін белгілеу бағдарламасы (сөз түрлерін белгілеу туралы қараңыз) осыған үлкен көмек көрсетті, бірақ қателік деңгейі жоғары болғандықтан, кең көлемді қолмен түзету қажет болды. Белгіленген Браун корпусы шамамен 80 сөз түрін, сондай-ақ күрделі сөздер, қысқартулар, шет тілдерінен алынған сөздер және басқа да кейбір құбылыстарды көрсететін арнайы белгілерді қолданды және Ланкастер-Осло-Берген корпусы (1990 жылдардың басындағы британдық ағылшын тілі) және Фрайбург Браун корпусы (FROWN) (1990 жылдардың басындағы американдық ағылшын тілі) сияқты көптеген келешек корпустар үшін үлгі болды. Корпусты белгілеу Эндрю Макки бағдарламалаған және ағылшын грамматикасы туралы кітаптарда сипатталған, анағұрлым күрделі статистикалық талдау жүргізуге мүмкіндік берді. Бір қызықты нәтиже – тіпті үлкен үлгілерде де сөздерді жиілігінің азаю ретімен кестеге түсіргенде гипербола пайда болады: ең көп кездесетін n-ші сөздің жиілігі шамамен 1/n-ге пропорционал. Осылайша, «the» сөзі Браун корпусының шамамен 7%-ын құрайды, «to» және «of» – тағы 3%-тан астам; ал шамамен 50 000 сөзден тұратын жалпы лексиканың жартысы hapax legomena – корпуста бір рет ғана кездесетін сөздер. Бұл қарапайым дәрежеге қарсы жиілік қатынасын Джордж Кингсли Зипф көптеген құбылыстар үшін атап өтті (мысалы, оның «Тіл психобиологиясы» еңбегін қараңыз) және ол Зипф заңы ретінде белгілі. Браун корпусы корпус лингвистикасы саласын дамытуға бастама бергенімен, қазіргі кездегі типтік корпустар (мысалы, Қазіргі заманғы американдық ағылшын тілі корпусы, британдық ұлттық корпусы немесе ағылшын тілінің халықаралық корпусы) 100 миллион сөзден тұрады және одан да үлкен болады.

Пайдаланылған сөйлеу тегтері

TagDefinitionCC координациялық шылау (және, немесе)CD негізгі сан (бір, екі, 2, т.б.)CS бағынышты шылау (егер, бірақ)EX экзистенциалдық "there"IN предлог (in, at, on)JJ сын есімJJA сын есім + көмекші сөзJJC сын есім, салыстырмалыJJC сын есім + шылауJJS семантикалық жоғарғы дәрежелі сын есім (бас, ең жоғарғы)JJF сын есім + әйелдік атауJJM сын есім + еркектік атауNN дара немесе жиын есімNNA есім + көмекші сөзNNC есім + шылауNNS көпше есімNNP жеке есім немесе есім тіркесінің бөлігіNNPC жеке есім + шылауPRP жеке жалғау, дараPRPS жеке жалғау, көпшеPRP$ иеленуші жалғауRB үстеуRBR салыстырмалы үстеуRBS жоғарғы дәрежелі үстеуVB етістік, бастапқы формаVBA етістік + көмекші сөз, дара, қазіргі уақытVBD етістік, өткен уақытVBG етістік, қазіргі уақыттағы есімше/герундийVBN етістік, өткен уақыттағы есімшеVBZ етістік, үшінші жақ, дара, қазіргі уақытFW шетелдік сөздерSYM СимволдарPUN Барлық тыныс белгілері