Кіріспе
Уэйн корпорациясы – "Уэйн" таңбалы автобустар мен басқа да көлік құралдарын өндірген американдық компания. Корпоративтік кеңсесі Индиана штатының Уэйн округіндегі Ричмонд қаласында орналасқан. 20 ғасырдың ортасында Уэйн Солтүстік Америкада мектеп автобустарын өндірушілердің бірі болды. Компания енгізген жаңалықтардың қатарында мектеп автобусы үшін алғаш рет кесілген фургон шассиін пайдалану және автобус корпусының құрылымындағы беріктікті арттыру, яғни корпус тіркемелерін азайту үшін үздіксіз бойлық панельдерді қолдану болды; бұл дизайн өзгерісі федералды стандарттар мектеп автобустарында мықтырақ корпус талап еткенге дейін жасалды. 1980 жылдан кейін Уэйн артық өндіріспен нарықта бәсекелесуде қиындықтарға тап болды. 1992 жылы банкротқа ұшырап, қызметін тоқтатты және активтері сатылды. Кейін 1992 жылы Уэйн таңбасы Уэйн дөңгелекті көліктері деп қайта ұйымдастырылды және 1995 жылға дейін жұмыс істеді.
The Wayne Corporation was an American manufacturer of buses and other vehicles under the "Wayne" marque. The corporate headquarters were in Richmond, Indiana, in Wayne County, Indiana. During the middle 20th century, Wayne served as a leading producer of school buses in North America. Among innovations introduced by the company were the first application of cutaway van chassis for a school bus and an improvement in structural integrity in bus body construction, involving the use of continuous longitudinal panels to reduce body joints; the design change happened before federal standards required stronger body structures in school buses. After 1980, Wayne faced difficulty competing in a market with overcapacity. Declaring bankruptcy, the company discontinued operations in 1992 and its assets were liquidated. Later in 1992, the Wayne brand was reorganized as Wayne Wheeled Vehicles, doing business through 1995.
Шолу
Уэйн – мектеп транспорты саласындағы танымал атау, ол бүкіл АҚШ және Канадада кең таралған сары мектеп автобустарынан бұрын пайда болған. 19-ғасырдан бастап Индиана штатының Ричмонд қаласындағы «Wayne Works» және оның ізбасарларында шеберлер жылқымен жүретін көлік құралдарын, соның ішінде балаларға арналған шағын автобустарды жасады. 20-ғасырда олар автомобильдерге және автобустардың барлық түрлеріне айналды. «Wayne» өнімдеріне мектеп автобустары, қалалық автобустар, магистральдық автобустар, әскери және шаттл автобустар, жедел жәрдем машиналары, тіпті Таяу Шығыстағы мұнай өндірушілерге жұмысшыларды тасымалдау үшін трактор тіркемелерімен тартылатын ірі автобус корпустары кірді. Көптеген инновациялардың ішінде «Wayne» заманауи мектеп автобустарының бүйір жағына орнатылған қоршау рельстерін, ішкі мүкімдік тіреуі бар коляскаларды көтеру құрылғыларын және биік есіктерді (бас және мойынды жоғарыдан қолдауды қажет ететін, қозғалыс шектеулі адамдар үшін арнайы жасалған) алғаш рет енгізді. Компания кескіш фургон шассиіне негіделген алғашқы мектеп автобусын – «Wayne Busette» құрастырды, бұл дизайн шағын мектеп автобустарын жасаудағы үлгі болды және енгізілгеннен кейін 40 жылдан астам уақыттан соң да маңыздылығын жоғалтпады. 1973 жылы ұсынылған «Wayne Lifeguard» конструкциясы қауіпсіздік саласындағы маңызды жетістік болды, ол үздіріссіз ішкі және сыртқы бойлық панельдермен ерекшеленді. Бұл конструкция АҚШ Федералды автокөлік қауіпсіздігі стандарттарын (FMVSS) жасауға көмектесті, олардың көпшілігі 1977 жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енді. Содан кейін «Wayne» автобустардың қауіпсіздігін жақсарту саласындағы көшбасшы болып қала берді. Шамамен 160 жылдық тарихында «Wayne» бірнеше рет меншік иесі мен атауын өзгертті. 1955 жылдан 1975 жылға дейін компания «Divco Wayne», «Boise Cascade», «Indian Head, Inc.» және «Thyssen Bornemisza Group» иелігінде болды. 1967 жылы «Wayne» АҚШ-тағы ең ірі мектеп автобустарын өндіру зауытын ашты. «Interstate 70» тас жолының жанында орналасқан бұл зауыт миллиондаған саяхатшыларға таныс орынға айналды. 1980 жылдары компания өндірістің төмендеуіне байланысты қиындықтарға тап болды, бұл өндіріс қуатының артық болуымен және нарықтың қиын жағдайымен байланысты болды. Миллиондаған долларлық зиянға ұшырағаннан кейін «Wayne Corporation» 1992 жылы банкроттық жариялады. 1990 жылдары «Wayne» қысқа мерзімге «Wayne Wheeled Vehicles» деп қайта ұйымдастырылды, ал Ричмонд зауытын бәсекелес өндіруші «Carpenter» 1996 жылдан бастап 2000 жылы жабылуына дейін мектеп автобустарын құрастыру үшін пайдаланды.
1837-1900 жылдар
Уэйн корпорациясының бастауы 1837 жылы Индиана штатының Дублин қаласында Уитт отбасының құйма зауытын ашуымен байланысты. Алғашқыда пештерді өндірумен қатар, зауыт шаруашылық құралдарын дайындауды кеңейтті. 1956 жылы Ньютон Глекл Divco компаниясымен Wayne Works компаниясымен бірігу туралы келіссөздер бастады. 1949 жылы Ричмонд зауытын сатып алу мүмкіндігін қарастырған Нью-Йорк негізді инвестор, қызығушылығын сақтап қалды. Сол кезде АҚШ-та Уэйн мектеп автобустарын өндірудің 25 пайызын, ал Miller Meteor кәсіби мақсаттағы автомобильдерді өндірудің 50 пайызын бақылап тұрды.
Кәсіби автомобильдер
Кәсіптік автомобиль (жетекші сауда қауымдастығынан цитата келтірілген) "көліктік стильде жасалған, арнайы кузовға ие және жерлеу, құтқару немесе шаруашылық қызметтерінде пайдаланылатын көлік ретінде шартты түрде анықталады". Мұндай көліктер жедел жәрдем машиналары, жерлеу машиналары (тірлік көлігі, гүлдерді тасымалдауға арналған көлік, қызмет көрсету көлігі), лимузиндер немесе бірнеше функцияны біріктіретін арнайы құрылған көліктер (тірлік көлігімен жабдықталған жедел жәрдем, седан түріндегі жедел жәрдем немесе мүгедектерді тасымалдауға арналған автобустар) болуы мүмкін. 1930 жылдардан 1970 жылдарға дейін мұндай көліктерді жасау үшін көбінесе Cadillac Commercial Chassis (немесе оған ұқсас көліктер) пайдаланылды; ауыр жүк көтеретін шассиге негізделген көлік приборлық тақтадан кейін бос қалдырылып, сыртқы және ішкі бөліктерін каросерия шеберлері жасады (көліктің көп бөлігі қолмен құрастырылды). Divco Wayne Corporation екі кәсіптік автомобиль өндірушісін – Miller Meteor және Cotner Bevington компанияларын сатып алды; екі компания да жерлеу машиналары мен жедел жәрдем машиналарын өндірді.
Миллер-метеор
Уэйн Уоркс 1954 жылы Огайо штатының Пикуа қаласында "Метеор моторлы автомобиль компаниясын" сатып алды. Метеор лимузиндер және жедел жәрдем машиналарын сияқты арнайы мақсаттағы көліктер өндірді.
Коттер-Бевингтон
Divco Wayne 1965 жылы Cotner Bevington Coach Company (C B) компаниясын сатып алып, оны Wayne Corporation-ның еншілес компаниясына айналдырды. Артқы қозғалтқыштың дизайны болған RD 9000, көлікті пайдалану және жөндеу жағынан маңызды жетістіктер мен жаңалықтарды ұсынды. Wayne құрылысына көшкеннен кейін Carpenter өзінің командасын Wayne Corporation-ның бұрынғы қызметкерлерімен біріктіру мүмкіндігіне ие болды. Richmond-тағы басшылық пен жұмысшылардың арасында бұрынғы Wayne операцияларының көптеген тәжірибелі қызметкерлері болды; осылайша, олар зауыт және өнеркәсіп туралы мол тәжірибе мен білімді жобаға салған. 1996 жылғы өндіріске Carpenter корпус дизайнына кең ауқымды өзгерістер енгізді. Корпус құрылымы бір бөліктен жасалған шатыр доғаларымен және толық ұзындығындағы сыртқы төменгі қоршау рельстерімен нығайтылды; жаңа дәнекерлеу процедуралары (Richmond зауытындағы жаңа жабдықтардың арқасында) шатырдың қосылыстарын күшейтті (кейін Mitchell компаниясы жасаған автобустарда табылған маңызды құрылымдық кемшіліксіз). Wayne зауытынан алынған құрал-жабдықтар да корпус дизайнын жаңарту үшін кейбір бөлшектерді қамтамасыз етті, Wayne Lifeguard өзінің алдыңғы әйнегін, жүргізушінің басқару панелін және қайта жасалған Carpenter корпусына кіреберіс есігін берді. Ресми корпоративтік атауын сақтап қалғанмен, Carpenter автобус желісінің өзгеруін соншалықты маңызды деп санады, өзінің тауарлық белгісін Crown by Carpenter деп өзгертті. Crown Coach атауының бірінші жартысын қайта жаңғыртып, компания 1980 жылдардың соңында ұсынылған Crown Coach логотипінің жаңартылған нұсқасын таныстырды. Мектеп автобустарынан басқа өнімдерді ұсыну үшін компания Cadet автобустарының негізінде жүк таситын шағын жүк көлігін шығарды. Онжылдықтың басында Wayne компаниясы сияқты нарықтық жағдайға тап болған Carpenter 1990 жылдардың соңына дейін нарық үлесі үшін күресіп, оның жабылуына әкелді. 1998 жылы компанияны Мичиган штатындағы Spartan Motors сатып алды, ол оның ең ірі шасси жеткізушілерінің бірі болды. Ұқсас жағдайда AmTran және Thomas Built Buses компанияларын Navistar және Freightliner сәйкесінше сатып алды. 1990 жылдардың соңында мектеп автобустарының бастапқы капиталының төменгі құны олардың ұзақ қызмет ету мерзімінен басымдық алды; сатып алу туралы шешім қабылдағанда, қаржылық қиындыққа тап болған аудандар мен мердігерлер қысқа өмірлік циклы бар арзан өнімдерді таңдауға бейім болды. 1999 жылдан кейін Carpenter Crown атауын және оның шағын автобус желілерін тоқтатты. Корпустың тағы бір қайта жасалуында Carpenter Wayne Lifeguard кіреберіс есігін сақтап қалды; жел әйнегі қайта жасалса, Lifeguard-тың приборлық панелі дерлік толықтай қабылданды. 2001 жылдың басында көпшілік иесі Spartan Motors (2/3 үлесіне ие) компанияға жасалған инвестициялардан ешқандай пайда көре алмайтынын көрді және жобаны тоқтатуға дауыс берді.
Зауыттың тағдыры
Wayne Corporation компаниясының бұрынғы зауыты бірнеше жыл бойы пайдаланылмай тұрғаннан кейін, 2005 жылы инвесторлар тобы оны бизнес-парк құру мақсатымен сатып алды. Инвесторлар үлкен зауытты бір ірі компания іздеудің орнына, бірнеше шағын компанияға орналастыруды жоспарлаған. 2006 жылдың соңына қарай, 70-ші тас жолы бойындағы жерлер көптеген сауда және өнеркәсіптік кәсіпорындарға қайта қолданысқа түсе бастады. Бұл құрылыстардың ішінде, 25 жылдан бері ірі автобус фабрикасы және Wayne Corporation компаниясының сары мектеп автобустары мен шассилерімен танымал болған, қысқа жолдың жанындағы мейрамханалар мен автосервистер сияқты жаңа сауда орындарының салынуы да болды.