Торонтодағы Рочдейл колледжі: Балама білім және кооперативтік өмір тәжірибесі
Rochdale College
Торонтодағы Rochdale College: 1968-1975 ж. студенттердің кооперативтік өмірі мен тәжірибелік білімі. Қаржылық қиындықтар мен проблемаларға байланысты жабылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Торонтодағы баламалы білім беру жобасы, бұрынғы Рочдейл колледжі
Alternative education project in Toronto
the former Rochdale College in Toronto
Рочдейл колледжі 1968-1975 жылдары Канаданың Торонто қаласында студенттер басқаратын баламалы білім беру және кооперативтік тұрмысқа қатысты эксперимент болды. Ол 840 тұрғынға кооперативтік тұрғын жай ұсынды. Сонымен қатар, бұл студенттер мен оқытушылардың бірге тұрып, біліммен бөлісетін бейресми, кредитсіз тегін университет еді. Жоба қаржысын жаба алмағандықтан және көршілер оның есірткі мен қылмыс ошағына айналғанын айтқандықтан сәтсіз аяқталды.
Rochdale College was an experiment in student run alternative education and co operative living in Toronto, Canada from 1968 to 1975. It provided space for 840 residents in a co operative living space. It was also an informal, noncredited free university where students and teachers would live together and share knowledge. The project ultimately failed when it could not cover its financing and neighbours complained that it had become a haven for drugs and crime.
Тұрғын үй кооперативтерінің эксперименті
Рочдейл Солтүстік Америкадағы ең ірі кооперативтік тұрғын үй болып табылды, ол Торонто қаласының орталығындағы Блур және Хьюрон көшелерінде орналасқан 18 қабатты студенттік жатақхананы алып жатты. Ол Торонто университетінің кампусының шетінде, 1960 және 1970 жылдары Торонтоның хиппилер мекені болған Йорквиллге жақын жерде орналасқан. Колледж өзінің атын Англияның солтүстік-батысындағы Рочдейл қаласынан алды, онда 1844 жылы әлемдегі алғашқы кооперативтік қоғам құрылды. Рочдейлдің теңдік пионерлері қоғамы әдетте қазіргі заманғы кооперативтер үшін үлгі ретінде қолданылатын, «Рочдейл қағидаларына» сәйкес алғашқы табысты кооперативтік кәсіпорын деп есептеледі. 28 тоқымашы және басқа да қолөнершілер өздерінің сатып алуға мүмкіндігі болмаған азық-түлік тауарларын сату үшін жеке дүкен ашу мақсатында қоғам құрды. Он жыл ішінде Ұлыбританияда 1000-нан астам кооперативтік қоғамдар пайда болды. Колледждің қазіргі заманғы архитектурасы ортақ тұру үшін ерекше жобаланған. Кейбір аймақтар шамамен он бөлмеден тұратын (ашрам деп аталатын) дербес басқарылатын коммуналдық бөлімшелерге бөлінді, олардың әрқайсысының жеке жуынатын бөлмесі, ас үйі және ас ішетін бөлмесі болды. Әр бөлімше пәтер ақысын жинау және үй шаруашылығын ұйымдастыруға жауапты болды. Басқа аймақтарда жалғыз адамдық, бір және екі бөлмелі пәтерлер болды. Бірінші және екінші қабаттарда әлеуметтік қарым-қатынас, білім беру және коммерциялық мақсаттарға арналған ортақ кеңістіктер орналасқан. 18-ші қабаттан шатырға шығуға болады, онда күнге күйінуге болатын. Киім кию әрекеті міндетті емес еді.
Rochdale was the largest co op residence in North America, occupying an 18 storey student residence at Bloor St. and Huron St. in downtown Toronto. It was situated on the edges of the University of Toronto campus, near to Yorkville, Toronto's hippie haven in the 1960s and early 1970s. The college took its name from Rochdale, a town in north west England, where the world's first cooperative society was established in 1844. The Rochdale Society of Equitable Pioneers is usually considered the first successful co operative enterprise, used as a model for modern co ops, following the 'Rochdale Principles'. A group of 28 weavers and other artisans set up the society to open their own store selling food items they could not otherwise afford. Within ten years there were over 1,000 co operative societies in the United Kingdom. The college's modern architecture was uniquely designed for communal living. Some areas were divided into independently operated communal units of about a dozen bedrooms (called ashrams), each with its own collective washroom, kitchen and dining room. Each unit was responsible for collecting rent and maintaining its own housekeeping. Other areas consisted of bachelor, one bedroom, and two bedroom apartments. On the first and second floor were common areas used for socialization, education, and commercial purposes. The roof was accessible from the 18th floor and was used for sunbathing. Clothing was optional.
Есірткі өсіру
Рочдейл бастапқыда идеалистерге пана болған. Бірақ, оның кооперативтік идеализмінің өзі оның құлдырауына себепкер болды. Бірлескен шешім қабылдауға және ғимаратта тұратын (немесе тұрамын деп мәлімдеген) әрбір адамға дауыс беруге бағытталған Рочдейлдің басқару органы, жалдау ақысын төлемеген немесе оның идеалдарына сай өмір сүрмегендерді шығару туралы келісімге келе алмады. Канада үкіметіне ипотека төлеуге шамасы келмей, Рочдейл банкроттыққа бет бұрды. 1960 жылдардың соңында Йорквилл жаңаруымен, Торонтоның контрмәдениетінің көп бөлігі Рочдейлге көшіп келді. Олардың арасында баспанасыз адамдар, есірткі сатумен айналысатын байкерлер, сондай-ақ Корольдік Канада атты полициясының жасырын қызметкерлері де болды. 1970 жылдардың басында Рочдейл кітапханашысы Джудит Меррил, Есірткі зерттеу қорының қызметкері Роберт Макдональд Рочдейлде болып, қолжетімді есірткілердің үлгілерін жинап, олардың залалдылығын зертханада тексеріп, нәтижелерін Рочдейл тұрғындарына жеткізгенін хабарлады. CBC архивінің мәліметінше, 1971 жылға қарай Рочдейл «Солтүстік Америкадағы ең ірі есірткі тарату орталығы» ретінде танымал болды. Марихуана, гашиш және ЛСД көп мөлшерде кездеседі. Рочдейлдің қауіпсіздік күштері байкерлік топтардың мүшелерін де қамтыды. 1971 жылдың соңында байкерлерді күзетшілерге тарту – оның аяғының бастамасы болды. Оған дейін Рочдейлден ешкім қатты есірткі сатпауы керек деген жазылмаған қағида сақталған. CBC архиві сондай-ақ «полиция және байкерлермен болған мәселелерге байланысты басқару кеңесі тәулік бойы дайын тұру үшін ақылы күзетшілер тобын құрды. Қызығы, олардың кейбіреулері байкерлер еді. Йорквиллде болғандай, «Вагабондс» атты заңсыз мотоцикл клубымен бейресми одақ құрылды». Рочдейлдің білім беруге бағытталғандығы және студенттер саны есірткі бизнесі өскен сайын төмендеді. Полициямен жиі қақтығыстарға ұшырағаннан кейін және ипотека төлеуге шамасы келмей, саяси қысым үкіметті қаржылық жағдайды тоқтатуға мәжбүр етті, нәтижесінде Рочдейл 1975 жылы жабылды. Көптеген тұрғындар кетпеуге тырысты. 30 мамырда полиция ғимараттан соңғы тұрғындарды алып шықты. Колледжге кіретін есіктерді сырттан дәнекерлеуге тура келді. «Ойын біткені анық болғанда», – деп жазады Шарп, – «Рочдейл өзінің сарказмды пікірін жариялады: «Есірткі сату енді кәсіби мамандардың, яғни заңгерлердің, дәрігерлердің және т.б. қолында. Олар бір ғимаратта тұрмауына үміттенейік»».
Rochdale was originally a refuge for idealists. Ultimately, the constituents of its cooperative idealism were its downfall. Dedicated to consensus decision making and granting a vote to everyone who lived (or claimed to live) in the building, Rochdale's governing body was unable to reach agreement to expel those who failed to pay their rents or otherwise live up to its ideals. Unable to pay its mortgage to the Canadian government, Rochdale drifted towards insolvency. As nearby Yorkville became gentrified during the late 1960s, much of Toronto's counterculture moved into Rochdale. This included homeless squatters and bikers who dealt hard drugs, along with a substantial number of undercover officers from the Royal Canadian Mounted Police. Judith Merril, librarian at Rochdale during the early 1970s, reported that Robert MacDonald, an employee of the Addiction Research Foundation, maintained a presence at Rochdale and actively collected samples of the available drugs, which were lab tested for toxicity and the results made available to Rochdale residents. According to the CBC Archives, by 1971 Rochdale had become known as "'North America's largest drug distribution warehouse.' Hash, pot, and LSD are in large supply. The Rochdale security force includes members of biker gangs" Hiring the bikers for security in late 1971 was the beginning of the end. Until then there was a strict unwritten code that no one sold hard drugs out of Rochdale. CBC Archives also describe how "[d]ue to problems with cops and bikers, the governing council set up a paid security force to be on 24 hour alert. Ironically, some of these security people were bikers themselves. As had happened in Yorkville, an unofficial alliance with the Vagabonds outlaw motorcycle club developed." Rochdale's educational focus and student population declined as the drug business increased. After increased clashes with police, and unable to pay its mortgage, political pressure forced financial foreclosure by the government, and Rochdale closed in 1975. A number of residents refused to leave. On 30 May the last residents were carried from the building by police. The doors to the college had to be welded shut to keep them out. "When it was clear that the game was up," writes Sharpe, "Rochdale published its own wry comment: 'Drugdealing is now the domain of the professionals, i. e. lawyers, doctors, etc. Let's hope they never get to live in the same building.'"
Ғимарат
Блор көшесі, 341-үйде орналасқан 18 қабатты мұнара қазір сенатор Дэвид А. Кролл пәтерлері деп аталады. 1968 жылы салынған бұл ғимарат, Блур көшесінен аз батысқа қарай орналасқан Тарту студенттік жатақханасымен бір-біріне байланысты. Оны сәулетшілер Эльмар Тампольд және Джон Уэллс (бұрын Бэй көшесі мен Блур көшесіндегі Чарльз көшесіндегі пәтерлерді салған) жобалаған. Рочдейлде болған күндеріне құрмет ретінде, мұнараның алдында үлкен «Белгісіз студент» мүсіні орнатылған.
The 18 storey tower that once housed Rochdale at 341 Bloor Street is now known as the Senator David A. Croll Apartments. Completed in 1968, it is the sister building to the Tartu student residence a short distance west across Bloor street. Designed by the architects Elmar Tampõld and John Wells (who had earlier constructed the Charles Street Apartments at Bay Street and Bloor Street). As an homage to its Rochdale days, the tower features the large Unknown Student sculpture out front.
Артқа қарап
Қайсыны жақсы көресің, қайсыны жек көресің, Рочдейл колледжі жабылып 20 жыл өткен соң да оны елеусіз қалдыру қиын. (Торонто университеті журналы, көктем, 1995, 38-бет.) "Ең жақсы жағдайда, - деп жазады Шарп, - Рочдейл құнды тәжірибе болды. Ол білім беру, шығармашылық және қоғамдық өмірдің жаңа тәсілдерін сынап көрді, ал өнеркәсіпте жаңа өнімдерді сынаған сияқты, жаңа өнімнің шектері оның жойылу нүктесіне жеткенше белгілі бола алмайды. Алпысыншы жылдардың осы өнімі – Рочдейлдің айналасындағы жастар мәдениетінен жинаған идеалдар мен көзқарастардың қоспасы – биіктіктен тасталып, соққыға ұшыратылып, созылып, қыздырылуы тиіс еді. Рочдейлдің жетістіктерін оның соңғы құлауынан ажыратуға болмайды, ал мұндай кең ауқымды мәселелер бойынша өзін-өзі жоюға мүмкіндік берілмеген мекеме ештеңе сынамайды." Джудит Меррил Торонто университетінің жанындағы Онтарио білім беру институтын Рочдейлмен салыстырып былай дейді: "OISE-де де, Рочдейлде де жүзден тоқсан тоғызы қате басталады. Әрине, OISE-де барлық қаржының тізімі сақталады, сондықтан олар нені сынап, нәтижесінде сәтсіздікке ұшырағанын, және мүмкін неліктен, алда не істеу керектігін біледі. Рочдейлде олар әрдайым бірдей арзан нәрселерді қайталап сынап көруге мәжбүр, себебі оларда қаржы да, тізімдер де жоқ – кейде біраз уақыттан кейін бірдеңе жұмыс істейді. Қайсысы нашар?" Рочдейлдің тарихы канадалық драматург Дэвид Йидің пьесасына айналдырылып, 2022 жылы Саммерворкс театр фестивалінде қойылды.
"Love it or loathe it, Rochdale College is hard to dismiss even 20 years after its closing." (University of Toronto Magazine, Spring, 1995, p. 38.) "At its best," Sharpe writes, "Rochdale was a noble experiment. It tested new approaches to education, creativity, and community, and like the testing of new products in industry, the limits of a new product cannot be known until the point of destruction is reached. This product of the Sixties the mix of ideals and attitudes that Rochdale concentrated from the surrounding youth culture had to be dropped from a height, pounded, stretched, and put under heat. The accomplishment of Rochdale cannot be separated from its eventual destruction, and an institution that was not allowed to be self destructive about such sweeping questions would have tested nothing at all." Judith Merril writes, comparing University of Toronto's nearby Ontario Institute for Studies in Education with Rochdale: "At OISE, as at Rochdale, ninety nine starts out of a hundred are false ones. At OISE, of course, they have to keep records of all that money, so they know what they've tried that didn't work, and maybe why, and maybe what to try next. At Rochdale, they have to keep trying the same inexpensive things over and over, because they have no money and no records and sometimes something works after a while. Which way is worse?" The story of Rochdale was turned into a play by Canadian playwright, David Yee, and was staged during the Summerworks theatre festival in 2022.