Кіріспе
Кооперативтің түрі
Коммуналдық кооператив – мүшелеріне электр энергиясы, су немесе телекоммуникация сияқты қоғамдық қызметтерді ұсынумен жүктелген кооперативтің бір түрі. Пайдалар инфрақұрылымды жаңартуға қайта инвестицияланады немесе мүшелерге «патронаж» немесе «капиталдық кредиттер» түрінде таратылады, бұл кооперативке мүше инвестициялаған қаражатқа төленетін дивидендтер. Әрбір клиент – бизнестің мүшесі және иесі. Бұл барлық мүшелердің теңдей жеке өкілеттікке ие екенін білдіреді, инвесторларға тиесілі коммуналдық қызметтерден өзгеше, онда жеке өкілеттік мөлшері ұстаған акциялар санымен анықталады. Басқа салалардағы кооперативтер сияқты, көптеген коммуналдық кооперативтер өз қызметін Рочдейл қағидаларына негізделген идеалдар жиынтығы бойынша жүргізеді. Кейбір коммуналдық кооперативтер «Қоғамға қамқорлық» жетінші қағидасын Operation Roundup схемалары арқылы сақтайды, онда мүшелер шоттарын ерікті түрде келесі валюта бірлігіне дейін дөңгелектеуге мүмкіндік алады (мысалы, 55,37 доллар 56 долларға дейін), ал айырмашылық (мысалы, 63 цент) жергілікті қайырымдылық қорларына аударылады. Мұндай кооперативтердің көп бөлігі АҚШ-тың ауылдық аймақтарында орналасқан және «Жаңа мәміле» бағдарламасы арқылы ауылдық аймақтарға электр қуаты мен телефон байланысын жеткізу үшін құрылған, себебі ең жақын инвесторлық коммуналдық қызмет көрсетуші жеткілікті кіріс болмайды деп санайтындықтан қызмет көрсетуден бас тартқан. Көптеген электр кооперативтері өздерінің көтерме электр кооперативтерін құру үшін бірігіп, оларды көбінесе «өндіру және беру» үшін G&T деп атайды, мүшелерін электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Көптеген коммуналдық кооперативтер ең төменгі бағамен ең жақсы қызмет көрсетуге тырысады, бірақ үлкен қалалардың қолдауысыз кең ауылдық аймақтарды қамтуға қажетті инфрақұрылымды ұстаудың жоғары құны көбінесе бағаның өсуіне әкеледі. Дегенмен, кейбір кооперативтер бұрын ауылдық аймақтарға кеңейгендіктен қалалық нарықтарға қол жеткізе алды және олардың тиімділігі жоғары болып шықты. Соңғы кезде белгілі энергетикалық кооперативтер ұлттық қамтуды ұсынады. Ұлыбританиядағы Co-operative Energy және Франциядағы Enercoop – тұтыну кооперативтерінің мысалдары. Басқа кооперативтер жаңартылатын энергияны, әсіресе жел энергиясын өндіруге бағытталған.
Солтүстік Америка
Электр кооперативтерінің екі түрі бар: тарату кооперативтері және энергия өндіру және беру (G&T) кооперативтері. Тарату кооперативтері тұрғын үйлер мен кәсіпорындар сияқты тікелей пайдаланушыларға, яғни өз мүшелеріне қызмет көрсетеді. Энергия өндіру және беру кооперативтері көбінесе тарату кооперативтеріне оптом электр энергиясын сатады және олар өз мүше кооперативтеріне тиесілі кооперативтердің федерациясы болып табылады.
Теңдестер қауымдастықтары
Шағын кооперативтер көбінесе үлкен экономияға қол жеткізу, тәжірибе алмасу және реттеу мәселелерінде бірігіп жұмыс істейді. Кентукки штаты сияқты, штаттық (және Канадада провинциялық) кооперативтер бірлестіктері бар. Егер бірнеше кіші деңгейдегі кооперативтер бірігіп, үлкен, жоғары деңгейдегі кооператив құрса, ол екінші деңгейдегі кооператив деп аталады. Екінші деңгейдегі кооператив қауымдастықтан өзгеше. Екінші деңгейдегі кооперативтердің кооперативі үшінші деңгейдегі кооперативтер деп аталады. Мысалы, әрбір ауылда ауылдық деңгейдегі кооператив болуы мүмкін. Бірнеше ауылдық кооперативтер аудандық деңгейдегі екінші деңгейдегі кооператив құруы мүмкін, онда ауылдық кооперативтердің үлесі болады. Бірнеше аудандық кооперативтер штаттық деңгейдегі үшінші деңгейдегі кооператив құруы мүмкін, және т.б.
Еуропа
2013 жылы REScoop – еуропалық энергия кооперативтерінің, атап айтқанда өндірушілер мен тұтынушылар кооперативтерінің федерациясы құрылды. Оның жеті елде 11 мүшесі бар. Ұлыбританияда Midcounties Co-operative компаниясы 2010 жылы Cooperative Energy компаниясын құрды және ол бүкіл ел бойынша электр энергиясы мен газбен қамтамасыз етеді.
Филиппин
Филиппиннің көптеген провинцияларында электр энергиясын кооперативтер қамтамасыз етеді, және олардың барлығы соңғы тұтынушыларға қызмет көрсететін, тарату секторына жатады, ал тұтынушылар кооперативтің иелері болып табылады. Филиппиндегі электр кооперативтері Ұлттық электрлендіру басқармасы (NEA) арқылы үкімет тарапынан бақыланады, ал кооперативтер белгілейтін тарифтер Энергияны реттеу комиссиясы (ERC) тарапынан реттеледі, ол Энергетика министрлігіне (DOE) қарасты агенттік.
Телефон кооперативтері
Телефон кооперативтері бүгінде тарихи тұрғыдан стационарлық телефон байланысы қызметтерін ұсынумен шектелмей, кеңжолақты және көбінесе кабельдік теледидар (DSL, коаксиалды кабель немесе оптикалық талшық арқылы), сондай-ақ мобильді/сымсыз байланыс қызметтерін де ұсына отырып, қызмет аясын кеңейтті.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда "The Phone Co op" деп аталатын бір ғана телефон кооперативі бар, ол стационарлық, ұялы телефон және интернет қызметтерін, соның ішінде веб-хостинг пен кеңжолақты қолжеткізеді. Ол 100% клиенттеріне тиесілі, олар бизнесті демократиялық түрде басқарады және оның табысына қатысады. Бұл кооператив – әлеуметтік кәсіпорын және 2015 жылы Ұлыбританиядағы клиенттерге бағытталған жылдың әлеуметтік кәсіпорыны атағын алды. [1] Кәсіпорын ең төменгі жалақы төлейтін жұмыс беруші және «Әділ салық» таңбасына ие болуға аккредиттелген. Оның 30 мыңнан астам тұтынушысы бар.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та шамамен 260 телефон кооперативі бар, олар барлығы шамамен 23 000 адамды жұмыспен қамтып, жылдық кірісі 3,9 миллиард долларды құрайды. Көптегендері 1930 жылдардағы «Жаңа мәміле» кезеңінде құрылған, бірақ кейбіреулері 20 ғасырдың басына дейін жетеді. Көбінесе олар тек бір немесе аздаған коммутаторларды, әдетте, қалыптасқан жергілікті байланыс операторы (ILEC) ретінде пайдаланады, бірақ кейбіреулері бірігу арқылы аймақтық деңгейге жетіп, енді бәсекеге қабілетті жергілікті байланыс операторлары (CLEC) ретінде жұмыс істейді.