Кіріспе

"Платонның асырап алған балалары" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" үшінші маусымындағы оныншы бөлім. Майер Долинский жазған және Дэвид Александр режиссерлік еткен бұл эпизод алғаш рет 1968 жылдың 22 қарашасында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" экипажы телекинез күшіне ие, жасы өспейтін және садистік көзқарастағы адам тектес жаратылыстармен кездеседі. Эпизодтың ерекшелігі – ақ түсті ер адам (Кирк) мен қара түсті әйелдің (Ухура) арасындағы сүйіспеншілік сахнасы, бұл АҚШ телеарналарында осындай бейнеленген алғашқы мысалдардың бірі болды. Бұл эпизод, мазмұнының "жағымсыз" болғандықтан, азаптау мен садизмді қамтитын бірнеше эпизодтардың қатарында BBC арнасында көрсетілмеді.

Сюжет

Капитан Кирк бірге бірінші офицер Спок пен бас дәрігер доктор МакКоймен апаттық сигналды тексеру үшін планетаға түседі. Оларды Александр (Майкл Данн) есімді достық кішкентай адам күтеді. Ол десантты өз халқына алып барады, олар классикалық грек мәдениетін қабылдаған және грек философы Платонның құрметіне өздерін Платондар деп атаған. Александрдан басқа барлық Платондар телекинетикалық күшке ие, нәтижесінде планетаның үстем тобының өте мақтанды болуына себеп болды, олар өз күштерінің арқасында қалағандарын істей алады деп сенді. Платондар «Энтерпрайзды» өз планеталарына «шақыртқандарын» түсіндіреді, өйткені олардың басшысы Пармен медициналық көмекке мұқтаж. Доктор МакКоймен емделгеннен кейін Пармен МакКойдың планетада қалып, басқа Платондарды емдеуін талап етеді. Капитан Кирк қарсылық білдіргенде, Платондар өз күштерін оны жазалау үшін қолданады. Александр Кирк пен Спокқа Пармен оларды өлтіргісі келетінін, бірақ қорқатынын айтуға тырысады. Пармен Кирк пен Спокты бірнеше рет қорлайды, ал доктор МакКой оны планетада қалуға көндіруге тырысады. Кейін Платондар өз күштерін пайдаланып, екі басқа «Энтерпрайз» офицерін планетаға көңіл көтеру үшін күшпен әкеледі: байланыс офицері лейтенант Ухура және медбике Чапел. МакКой Александрдың қанынан үлгі алып, планетаның табиғи тамақ және су қорында көптеп кездесетін киронид минералын бөліп шығарып, анықтай алады. МакКой сарысу дайындап, Кирк пен Спокқа Парменнің күшінен екі есе артық дозаны салады. (Ол Александрдың гипофиздік өсу гормонының жетіспеушілігі оның киронидті метаболизмдей алмайтынын және телекинетикалық қабілетке ие бола алмайтынын байқайды. Александр осы қабілетті қаламайтынын, Платондар сияқты болу қаупін қаламайтынын мәлімдейді.) Александр Кирктің қайдан келгенін және өлшем маңызды ма деп сұрайды. Кирк өлшем, түс және түр маңызды емес дейді. Александр Киркпен бірге баруды сұрайды. Кирк пен басқалар сарысудың әсерін күтіп тұрғанда, Пармен төрт адамды грек киімдерімен қайтадан өнер көрсетуге мәжбүр етеді. Александр өз халқының экипажға жасаған қорлау трюктерін көргеннен кейін ашуланып, Парменге пышақпен шабуыл жасауға тырысады. Кирк жаңадан қол жеткізген телекинетикалық күштерін Парменді жеңіп, Александрдың өмірін сақтау үшін пайдаланады. Пармен өзінің зорлық-зомбылық әрекеттерін түзетуге уәде береді, бірақ Кирк оған сенбейді және Парменге егер ол сөзінен қайтса, күшті кез келген адам оны жеңу үшін қайта жасай алады деп ескертеді. Кирк Платондар жақсы мінез-құлық танытса, планетаға тиісті медициналық техниктерді жіберуге уәде береді, ал Александр «Энтерпрайз»бен бірге галактиканың басқа бөлігінде жаңа өмір бастауды сұрайды. Александрдың қасында Кирк «Энтерпрайз»бен байланысып, Скоттка: «Мен сен үшін кішкентай күтпеген жаңалық әкелдім. Мен кемеге қонақ алып келе жатырмын».

Өбiру

Эпизодта Джеймс Т. Кёрк (Уильям Шатнер) пен лейтенант Ухура (Нишель Николс) арасындағы өбіс көп жылдар бойы теледидардағы алғашқы нәсілдер аралық өбіс ретінде сипатталды. Алайда, бұл теледидардағы тұңғыш нәсілдер аралық өбіс емес еді. Кёрк/Ухура өбісінің бірнеше нұсқасы түсірілді, актерлер арасындағы жанасу деңгейі әртүрлі болды, және көптеген адамдар эпизодтың соңғы монтажда қай нұсқа қолданылғанын болжайды. Уильям Шатнер "Жұлдызды жол" естеліктерінде NBC олардың еріндері ешқашан тиіспеуін талап еткенін (камерадан бас бұру арқылы бұл жасырылды) айтады. Алайда, Нишель Николс өзінің "Үхурадан тыс" автобиографиясында (Шатнердің кітабынан кейін 1994 жылы жазылған) өбіс шын болғанын, тіпті оның басы еріндерін жасырғанда да болғанын мәлімдейді. NBC басшылары бұл туралы білгенде, Оңтүстік штаттарындағы телеарналардың наразылығын тудыруы мүмкін деп уайымдады. Дегенмен, бұл оқиғаға байланысты шағымдар аз болды. Нишель Николс атап көрсетеді, 1968 жылдың қараша айында тұңғыш рет көрсетілген "Платонның балалары" эпизоды "үлкен қызығушылық тудырды. Біз бұрынғыдан да көп хат алдық, барлығы да өте жағымды болды, көбісі маған арналған қыздардан, олар капитан Кёркті сүйгенде қандай сезімде екенін сұрады, ал оған жігіттерден мен туралы солай ойлады. Бірақ, өбіс ешкімді ренжіткен жоқ" – тек бір ақ нәсілді оңтүстік тұрғынынан келген жеңіл қарсылық хаты болды: "Мен нәсілдердің араласуына толығымен қарсымын. Алайда, капитан Кёрк сияқты нағыз американдық жігіт, Ухура сияқты әдемі әйелді құшақтаса, ол бұған қарсы тұра алмайды".

Қабылдау

"Мен қайдан келсем де, мөлшері, пішіні немесе түсі ешқандай рөл ойнамайды". Кирк айтқан сөз, Newsweek (2009) басылымында келтірілген. Мысалы, "Құдайлар кімді жояды" эпизодындағы Мартаның биі балаларға көрсетуге тым ашық деп танылды. Шетелдік планетада зорлық-зомбылыққа ұшыраған жаратылыс, Кирк оған Жұлдыздық Флот стандарттары туралы айтқанда таңғалады. "Жұлдыз жолының" тұңғыш эфир берген күнінің 50 жылдығында National Geographic Кирк пен Ухураның сүйісін "көрікті" деп атады, оны сол дәуірдегі азаматтық құқықтармен байланыстырды. 2016 жылы Radio Times Ухура мен Кирк арасындағы сүйіспеншілікті барлық "Жұлдыз жолы" тарихындағы 25-ші ең жақсы момент деп санайды. 2016 жылы SyFy актриса Нишель Николстың Ухура рөлін сомдағандығы үшін бұл эпизодты "Жұлдыз жолындағы" ең жақсы көрініс деп атады. Уильям Шатнер 1993 жылғы "Жұлдыз жолы естеліктері" атты мемуарында, осы сүйістен басқа, бұл эпизодтың "көп ұмытылатын, жалықтыратын" болғанын айтады. 2017 жылы Den of Geek "Платонның асырап алған балалары" эпизодын түпнұсқа "Жұлдыз жолы" телесериалының төртінші нашар эпизоды деп бағалады.

Шығарылымдар

Бұл эпизод 1993 жылдың 21 желтоқсанында Жапонияда «Жұлдызды жол: Түпкі серия» 3-ші маусымның толық LaserDisc жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Осы және басқа эпизодтардың трейлері де қоса берілді, эпизодта ағылшын және жапон тілдерінде дыбыс жолдары бар болды.