Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кенеттен жердің эрозиясы
Sudden erosion of terrain
Судың шаюы – жұмсақ топырақ немесе басқа да тірек беттердің судың күшті ағынымен кенеттен эрозиялануы, әдетте қатты жаңбыр (немесе тасқын) немесе өзеннің су тасқыны кезінде болады. Мұндай жаңбырлар жергілікті дауыл кезінде немесе тропикалық циклон құрлыққа түскеннен кейін кең аумақта болуы мүмкін. Егер шаю кратер тәрізді құрылымда пайда болса, ол шұңқыр деп аталады және көбінесе су құбырының немесе кәріз құбырларының ағып кетуімен немесе бұзылуымен байланысты. Үңгірлердің күлдіреуі сияқты басқа шұңқырлар шаюға жатпайды. Таулы аймақтарда қатты жаңбырдан кейін, тіпті әдетте құрғақ шатқалдарда да кең ауқымды шаюлар болуы мүмкін. Қатты шаю жер көшкініне айналуы немесе топырақтан жасалған бөгеттің бұзылуына әкелуі мүмкін. Эрозияның басқа түрлері сияқты, шаюдың көп бөлігін өсімдіктердің тамырлары топырақты ұстап тұру арқылы және/немесе жер беті мен жер асты суларының ағынын баяулату арқылы алдын алуға болады. Орманды кесу шаю қаупін арттырады. Тұрақтандыру қабырғалары мен құбырлар шаюды болдырмау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ егер олар жеткілікті үлкен немесе берік болмаса, аса күшті шаюлар оларды бұзуы мүмкін.
A washout is the sudden erosion of soft soil or other support surfaces by a gush of water, usually occurring during a heavy downpour of rain (a flash flood) or other stream flooding. These downpours may occur locally in a thunderstorm or over a large area, such as following the landfall of a tropical cyclone. If a washout occurs in a crater like formation, it is called a sinkhole, and it usually involves a leaking or broken water main or sewerage pipes. Other types of sinkholes, such as collapsed caves, are not washouts. Widespread washouts can occur in mountainous areas after heavy rains, even in normally dry ravines. A severe washout can become a landslide, or cause a dam break in an earthen dam. Like other forms of erosion, most washouts can be prevented by vegetation whose roots hold the soil and/or slow the flow of surface and underground water. Deforestation increases the risk of washouts. Retaining walls and culverts may be used to try to prevent washouts, although particularly severe washouts may even destroy these if they are not large or strong enough.
Жол және темір жол көлігіне әсері
Жол және теміржол көлігінде су шаю – табиғи апаттың салдарынан жол төсемі ағын сумен шайылып, жойылуы. Әдетте, бұл су тасқынынан болады. Теміржолдың жолын су шаю кезінде рельс жолы жаңа пайда болған үзіліс үстінде ауада қалған немесе арыққа түсіп кеткен жағдайларға жетеді. Бұл құбылыс эрозия терминімен толығырақ қарастырылады. Көпірлер бір немесе бірнеше тіректерінің немесе иінтіректерінің айналасындағы су шаюдан құлауы мүмкін. 2004 жылы "Фрэнсис" және одан кейін "Иван" дауылдарының қалдықтары Батыс Солтүстік Каролинада және Оңтүстік Аппалачи тауларының басқа аймақтарында көптеген су шаюларға себеп болды, нәтижесінде кейбір жолдар бірнеше күнге, ал Блю Ридж тас жолының бөліктері бірнеше айға жабылды. Басқа да су шаюлар теміржол жолының негізін ойып, апаттарға әкеп соқты. Автокөлік жүргізушілері түнде су тасқынына ұшыраған өзендерге кіріп, алдындағы жолда су шаю болғанын білмей, бәсеңдеп қалып, кейде жоғары су деңгейінде құтқару жұмыстарын қажет етті. Ірі су шаюлар құбырларды бұзуға, пайдалы желілердің негізін қазуға және коммуналдық қызметтерді тоқтатуға да әкелуі мүмкін.
In road and rail transport, a washout is the result of a natural disaster where the roadbed is eroded away by flowing water, usually as the result of a flood. When a washout destroys a railroad's right of way, the track is sometimes left suspended in midair across the newly formed gap, or it dips down into a ditch. This phenomenon is discussed in more detail under the term erosion. Bridges may collapse due to bridge scour around one or more bridge abutments or piers. In 2004, the remnants of Hurricane Frances, and then Hurricane Ivan, caused a large number of washouts in western North Carolina and other parts of the southern Appalachian Mountains, closing some roads for days and parts of the Blue Ridge Parkway for months. Other washouts have also caused train wrecks where tracks have been unknowingly undermined. Motorists have also driven into flooded streams at night, unaware of a new washout on the road in front of them until it is too late to brake, sometimes prompting a high water rescue. Major washouts can also ruin pipelines or undermine utility poles or underground lines, interrupting public utilities.