Кіріспе

Гипоксантинді инозин монофосфатына айналдыратын фермент. Гипоксантин гуанин фосфорибозилтрансфераза (HGPRT) – адамдарда HPRT1 генімен кодталатын фермент. HGPRT – гипоксантиннің инозин монофосфатына және гуаниннің гуанозин монофосфатына айналуын катализдейтін трансфераза. Бұл реакция 5-фосфорибозил тобын 5-фосфорибозил-1-пирофосфаттан (PRPP) пуринге берілімін қамтамасыз етеді. HGPRT пурин нуклеотидтерін пурин құтқару жолы арқылы жасауда маңызды рөл атқарады.

Субстраттар мен ингибиторлар

L. donovani ферментінің салыстырмалы гомологиялық модельдеуі, есептеу жолымен тексерілген барлық қосылыстардың ішінде пентамидин, 1,3 динитроадамантан, ацикловир және ацикловир аналогтарының нақты субстратқа (гуанозин монофосфатына) қарағанда жоғары байланысу қабілетіне ие екенін көрсетті. Бұл қосылыстардың in silico және in vitro сәйкестігі Leishmania HGPRT арқылы тестіленіп, нәтижелер расталды.

Аурудың пайда болуындағы рөлі

Бұл геннің мутациясы гиперурицемияға алып келеді. Осы генде кем дегенде 67 ауру тудыратын мутациялар анықталды: Кейбір еркектерде HGPRT жеткіліксіздігі байқалады (фермент активтілігі 20%-ға дейін төмендеген), бұл қандағы зәр қышқылы деңгейінің жоғарылауына, подагралық артриттің дамуына және зәр жолдарында зәр қышқылы тастарының пайда болуына себеп болады. Бұл жағдай Келли-Сигмиллер синдромы деп аталады. Леш-Ньян синдромы HPRT1 мутациясынан туындаған HGPRT жеткіліксіздігінің салдарынан пайда болады. Кейбір мутациялар подаграмен байланысты, ал гипоксантин-гуанин фосфорибозилтрансфераза жеткіліксіздігі кезінде оның пайда болу қаупі артады. HPRT экспрессиясы, РНК және белок деңгейінде, гипоксияны индукциялайтын 1-ші фактор (HIF1A) арқылы стимуляцияланады. HIF 1 – оттегі жетіспеушілігі кезінде адаптация үшін қолданылатын жасушалық реакциялар жиынтығын басқаратын транскрипциялық фактор. Бұл HPRT-нің гипоксиялық жағдайларда, мысалы, миокард ишемиясында кездесетін жағдайларда жасушаның пурин нуклеотидтерінің қорларын сақтауға көмектесетін маңызды механизм екенін көрсетеді.

Гибридтердің пайда болуы

Гибридтомдар – өлмейтін (жасушалық қартаюға төзімді), HGPRT+ жасушалар, олар өмірлік ғана, HGPRT+ плазма жасушалары мен өлмейтін, HGPRT− миелома жасушаларының қосылуынан пайда болады. Олар биотехнологияда моноклоналды антиденелерді өндіру үшін құрылады. HAT ортасы нуклеин қышқылдарының жаңа синтезін тежейді, HPRT1 жетіспеушілігіне байланысты қайта пайдалану жолына көше алмайтын миелома жасушаларын жояды. Мәдениеттегі плазма жасушалары ақырында қартаюдан өліп, таза гибридтом жасушалары қалады.