Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арагон, Валенсия және Сицилия королі 1412-1416 жылдары. Фердинанд I (испанша: Fernando I; 27 қараша 1380 – 2 сәуір 1416, Игуалада, Одена) Фердинанд Антекералық деп те аталады, сондай-ақ Әділ (немесе Адал) есімдерімен белгілі. Ол Арагон, Валенсия, Майорка, Сардиния және Корсика (номиналды) королі, Сицилия королі, Афина және Неопатрия герцогы (номиналды), Барселона, Руссильон және Сердания графы (1412–1416) болды. Ол сонымен қатар Кастилияның регенті де болды (1406–1416). Фердинанд Арагон тажының алғашқы кастильдік билеушісі болды және оның әулеті Кастилия билігімен Иберия түбегін біріктіруге жетті.
King of Aragon, Valencia, and Sicily from 1412 to 1416
Ferdinand I (Spanish: Fernando I; 27 November 1380 – 2 April 1416 in Igualada, Òdena) named Ferdinand of Antequera and also the Just (or the Honest) was king of Aragon, Valencia, Majorca, Sardinia and (nominal) Corsica and king of Sicily, duke (nominal) of Athens and Neopatria, and count of Barcelona, Roussillon and Cerdanya (1412–1416). He was also regent of Castile (1406–1416). He was the first Castillian ruler of the Crown of Aragó and his dynasty came to unify the Iberian peninsula under Castillian rule.
Өмірбаян
Фердинанд 1380 жылғы 27 қарашада Медина-дель-Кампо қаласында Кастилия королі Иоанн I және Арагондық Элеонораның кіші ұлы ретінде дүниеге келді. 1403 жылғы 15 тамызда Медина-дель-Кампода Фердинанд жаңа рыцарлық орден – "Жар" орденін құрды. 1406 жылы ағасы, Кастилия королі Генрих III қайтыс болғаннан кейін Фердинанд Кастилия тағынан бас тарды, орнына Генрихтің жесірі Ланкастерлік Екатеринамен бірге, немере інісі Кастилия королі Иоанн II кәмілетке толмаған кезеңінде регенттікке ие болды. Осы қызметте ол үй шаруасын сақтап, білгіш басқаруымен көзге түсті. Гранада мұсылман мемлекетімен болған соғыста Антекера қаласын бағындырды (1410), содан бері оның тегі осылай аталады. Фердинандтың анасының інісі, Арагон королі Мартин I (Сицилияның Мартин II) мұрагер қалдырмай қайтыс болғаннан кейін, Фердинанд 1412 жылы Каспе келісімі бойынша оның орнына Арагон королі болып сайланды. Басқа үміткер, Ургель графы Джеймс II (Ургель графтарына қараңыз), бүлік көтерді және Фердинанд 1413 жылы Ургель графтығын таратып жіберді. Фердинанд 1416 жылғы 19 ақпанда Арагон тағының мұрагері үшін Жирона князі титулын құрды. Оның қысқа билік ету кезеңіндегі ең маңызды жетістігі – 1416 жылы Рим католик шіркеуін шамамен 40 жылға бөліп келген Батыс схизмасын аяқтауға көмектесіп, антипапа Бенедикт XIII-ті тақтан түсіруге келісуі болды. Ол Арагон корольдік пантеонында, Поблет монастырында, ұлы Альфонсоның 1417 жылы Пере Оллерге тапсырған сәнді мазарда жерленген. Итальяндық гуманист Лоренцо Валла Фердинандтың ресми өмірбаянын жазды, ол "Historiarum Ferdinandi regis Aragonum libri sex" деп аталды.
Ferdinand was born 27 November 1380 in Medina del Campo, the younger son of King John I of Castile and Eleanor of Aragon. On 15 August 1403 in Medina del Campo, Ferdinand founded a new order of knighthood, the Order of the Jar. In 1406, upon the death of his elder brother, King Henry III of Castile, Ferdinand declined the Castilian crown and instead, with Henry's widow Catherine of Lancaster, became coregent during the minority of his nephew John II of Castile. In this capacity he distinguished himself by his prudent administration of domestic affairs. In a war with the Muslim Kingdom of Granada, he conquered the town of Antequera (1410), whence his surname. After Ferdinand's maternal uncle, King Martin I of Aragon (Martin II of Sicily), died without surviving legitimate issue, Ferdinand was chosen King of Aragon in 1412 to succeed him in the Compromise of Caspe. The other candidate, Count James II of Urgell (see Counts of Urgell), revolted and Ferdinand dissolved the County of Urgell in 1413. Ferdinand created the title of Prince of Girona for the heir of the Crown of Aragon on 19 February 1416. The most notable accomplishment of his brief reign was his agreement in 1416 to depose the Antipope Benedict XIII, thereby helping to end the Western Schism, which had divided the Roman Catholic Church for nearly 40 years. He is buried in the Crown of Aragon's royal pantheon of the monastery of Poblet, in a magnificent tomb ordered by his son Alfonso to Pere Oller in 1417. The Italian humanist Lorenzo Valla wrote an official biography of Ferdinand, Historiarum Ferdinandi regis Aragonum libri sex.
Сыртқы келбеті мен мінезі
Ол бойы ұзын, орташадан сәл жоғары, арық, беті қызғылт, екі жағында шашыранды күймелер болған. Ол өзімен сөйлескісі келгеннің бәріне де өте шыдамды жарады, тіпті олардың сөздері әдеттегідей немесе ойластырылмаған болса да.
"He was tall, a little more than average, and thin and ruddy, and his cheeks had a few freckles very patient to all who wanted to talk to him, even if their speeches were ordinary or not well reasoned "