Кіріспе

1-ші 3 саны – 1-ші 3 саны – Не? 1-ші 3 саны – 1-ші 4-ші – Не? 1-ші 3 саны – 1-ші 5-ші.

Қаңтар - наурыз

17 қаңтар – Грузия Корольдігінің патшайымы Ольжат, король Вахтанг II-нің (1292 ж. қайтыс болды) әйелі және одан кейін оның туысы VIII Давидтің (1302 ж. қайтыс болды) әйелі болған, үшінші рет үйленеді. Ол күйеуі ретінде Марагех әкімі Қара Сонқұрды (қазір Иранның Шығыс Әзірбайжан провинциясында) таңдайды, оның құдайы 30 000 динарды құрайды. 21 қаңтар – (3 Шәуәл 713 ж.) 1302 жылдан 1309 жылға дейін Гранада сұлтаны болған Мұхаммед III, өзінің ағасы, сұлтан Насрдың бұйрығымен Дар-әл-Кубра бассейніне батырылып өлтіріледі. 18 күннен кейін Наср өзі де тақтан бас тартуға мәжбүр болады. 8 ақпан – (21 Шауәл 713 ж.) Қазіргі Испанияның бөлігінде Әбу әл-Жуйуш Наср ибн Мұхаммед, Гранада әмірлігінің билеушісі ретінде, өзінің жүйесі Әбу'л Уәлид Исмаил I ибн Фараджтың қысымымен тақтан бас тартыды. Ол Альгамбрада жаңа сұлтан деп жарияланды. 27 ақпан – Чейл Лорды Уолтер де Годетон, 1313 жылғы 20 сәуірде Уайт аралынан жағалауға шығып, кемеден шарап ұрлағаны үшін айыпталып, 287 марка айып төлеуге міндеттелді. 18 наурыз – Франция королі Филипп IV (Филипп Әдемі) бұйрығымен, Тамплиерлер орденінің Ұлы Мастері Жак де Моле және Жофруа де Шарни Сене өзеніндегі аралға жеткізіліп, Париждің Нотр-Дам соборының алдында өртпен жақылды. Жак өзінің кінәсіздігін және Тамплиерлер орденінің барлық діни қарсылық айыптауларынан да кінәсіз екенін жариялайды. Наурыз – Тур-де-Несль ісі: Франция королі Филипп IV екі ұлының әйелдерінің зина жасағаны расталғаннан кейін, өзінің келіндерін – Бургундияның Маргарет (принц Луи X-тің әйелі), Бургундияның Бланш (принц Шарль де Валуаның әйелі) және Бургундия графының әйелі Иоанна II-ні қамауға бұйрық береді. Бұл тұтқындаулар король Филипптің қызы, Англия королевасы Изабелланың айыптауларынан және Несль мұнарасын бақылаудан кейін орын алды. Зина жасады деген айыппен тұтқындалған екі рыцарь – Филипп д’Оне және Вальтер д’Оне де түрмеге жабылды. Иоанна II қылмысты білгені үшін және оны хабарламағаны үшін айыпталады және король Филипптің сол жылы қайтыс болуына дейін үй қамауында болады. Бланш 1322 жылға дейін Гайлард сарайында қамауда ұсталады. Маргарет бір жылдан кейін түрмеде аурудан қайтыс болады, Франция королевасы болғаннан кейін бес ай өткен соң. Филипп д’Оне және Вальтер д’Оне азапталып, өлім жазасына кесіледі.

Сәуір Маусым

4 сәуір – Англиядағы Эксетер колледжін епископ Уолтер де Степлдон дін қызметкерлерін оқыту үшін мектеп ретінде құрды. 19 сәуір – Франция королі Филипп IV-нің екі келіні, Бургундиялық Маргарет және Бургундиялық Бланшпен заңсыз қарым-қатынас жасағаны үшін сотталған Филипп д’Оне және оның ағасы Вальтер д’Оне өлім жазасына кесілді. Олардың өлім жазасын орындау әдісі ерекше қатыгездікпен, Понтуаздағы Гранд-Мартру алаңында түрмеде азаптағаннан кейін болды. 20 сәуір – Папа Климент V 9 жылдық басшылықтан кейін Рокмаурда қайтыс болды. Өмір сүрген кезеңінде Климент католик шіркеуінің басқаруын қайта ұйымдастырып, орталықтандырды. 1 мамыр – Папа Климент V-нің орнын басатын адамды сайлау үшін пап конклавы Карпентрас соборында 23 рим-католик кардиналының қатысуымен басталды, олардың 16-сы жаңа Папаны сайлау үшін қажет. Кардиналдар үш топқа бөлінді, олардың ешқайсысы сегізден аспады: Италиядан келген топ (Гийом де Мандаго басқарады), паптық орынды Римге қайтаруды қалайды; тоғыз Гаскониядан, олардың көпшілігі Папа Клименттің туыстары (Арно де Пельгрю басқарады); және Прованстан бес (Беренгар Фредоль басқарады). Италиялық кардиналдар үш айдан кейін қорқытуларға байланысты өз Папаларын сайлауға тырысып, конклавтан шығып кетті. Конклав екі жыл бойы қайтадан жиналмайды, осы уақыт ішінде Папа болмайды. 14 мамыр – Италияда Францискан Тоскана орденінің 50-ден астам фратичелли спиритуалистері Папаға бағынудан бас тартқандары үшін Генуя архиепискобынан рим-католик шіркеуінен шеттетілді. 17 маусым – Король Эдуард II басқаратын ағылшын әскерлері Бервик-Твидтен Стирлинг қамалына қарай жорыққа шықты. Олар Твид өзенін Уорк пен Колдстримде кешіп, Бервикширдің жазық Мерсі арқылы Лаудердейлге қарай батысқа қарай жүрді. Эрлстонда Эдуард Ламмермуир таулары арқылы (ежелгі римдік жол) ұзақ жабдықтау колоннасын тасымалдауға қолайлы жолды пайдаланды, сондай-ақ атты және жаяу әскер үшін де. 19 маусым – Ағылшын әскерлері Эдинбург маңына жетті, мұнда Эдуард II 200-ден астам жүк және жабдықтау вагондарынан тұратын колоннаны күтті, олар ұзын колонналардың артында қалып, жетеді. Жақын орналасқан Лит портында ағылшын кемелері армияға қажетті жабдықтарды жеткізіп жатыр, олар 24 маусымда Стирлинг қамалына 35 мильдік жорыққа шығар алдында жақсы демалады. 23 маусым – Ағылшын әскерлері Торвудтағы шотландтық бекіністеріне жақындады, Гилберт де Клэр басқаратын атты әскер шотландтық әскермен кездесіп, кері шегінді. Қатыгез шайқас кезінде Генрих де Боун король Роберт Брюспен жекпе-жекте қаза тапты. Эдуард II және алдыңғы күштер, негізінен атты әскер, Баннокбернде орналасты. Жүк колоннасы және күштердің көп бөлігі кешке келді. 24 маусым – Баннокберн шайқасы: Роберт Брюс басқарған шотландтық күштер (шамамен 8000 адам) Баннокбернде ағылшын армиясын жеңді. Шайқас кезінде шотландтық пикмендер шилтрон (немесе фаланга) құрып, ағылшын атты әскерін (шамамен 2000 адам) кері шегіндірді. Эдуард II өзінің күзетшілерімен (шамамен 500 адам) қашып кетті, ал қалған күштер арасында үрей тарады, олардың жеңілісін жеңіске айналдырды. 25 маусым – Эдуард II Данбар қамалына жетіп, Нортумберлендтегі Бамбургке кемемен аман-есен жетті. Оның атты сүйемелдеушілері Дунбардан Бервикке дейінгі жағалау жолымен жүрді.

шілде - қыркүйек

14 шілде – Францияда өткен папалық конклавқа қатысқан итальяндық кардиналдар француз папасы үміткерінің жақтастарынан бірнеше апта бойы қудалауға ұшырағаннан кейін конклавтан шығып кетті. Кардиналдар алқасының қалған бөлігі Папалық ордасы болған Авиньонға, қазіргі Воклюз департаментіне қарасты Оранж қаласына және қазіргі Дром департаментіне қарасты Валенсия қаласына тарады. 14 тамыз – Эдвард Брюс бастаған шотланд шабуылшылары Пеннин тауларының солтүстік-шығыс округтерін тонады, оларға Эндрю Харклей басқаратын ағылшын әскері Стенморда шабуыл жасайды. 31 тамыз – Норвегия королі Хакон V Магнуссон астанасын Бергеннен Ослоға көшіріп, Акершюс бекінісін салады, одан Норвегия келесі 500 жыл бойы басқарылады. Хакон жаңа астанадан билігін кеңейтеді. 29 қыркүйек – Тұтқынға алынған ағылшын ақсүйектерін қайтару үшін Эдуард II Роберт Брюстің әйелі Элизабет де Бёргті, оның қарындасы Мэри Брюсті және қызы Марджори Брюсті босатады.

Еуропа

Степан II әкесі Степан I Котроманичтің қайтысынан кейін Боснияның билеушісі (бан) атанды. Ол Сава өзенінен Адриатика теңізіне дейінгі жерлерді билейді, бірақ 1322 жылға дейін толыққанды билік жүргізе бастамайды.

Африка

"Сион бағанасы" деп белгілі Амда Сейон І Эфиопия императоры болып таққа отырып, оңтүстік-шығысқа қарай мұсылмандық территорияларға кеңейіп, көптеген кіші мемлекеттерді өзінің мемлекетіне қосып, елді кеңейтеді.

Дін

Өзбек хан мешіті Қырымда Өзбек ханның билігінде салынған.